Του Κωστή Γιούργου
Το βράδυ της περασμένης Δευτέρας στο «Τιτάνια», ο Αλέξης Τσίπρας έθεσε το πυκνό ακροατήριό του μπροστά σε μια πρόκληση. Την πρόκληση των καιρών προς κάθε προοδευτική συνείδηση να κατανοήσει τη σοβαρότητα της ιστορικής στιγμής, του κομβικού σημείου «όπου η Ευρώπη κινείται στην κόψη του ξυραφιού», αντιμέτωπη με «τρεις κρίσεις παράλληλες -οικονομική, προσφυγικό, ασφάλεια». Αντιμέτωπη με τα αδιέξοδα της λιτότητας, τις συνέπειες της εξόδου της Βρετανίας από την ΕΕ, «την προσφυγική κρίση, που οδηγεί την ευρωπαϊκή πολιτική ηγεσία σε παράλυση», «τη ραγδαία άνοδο του ευρωσκεπτικισμού -όχι από τα αριστερά αλλά από τα δεξιά».
Και απηύθυνε μια πρόσκληση: «Βρισκόμαστε σε μια πολύ κρίσιμη καμπή για το μέλλον της Ευρώπης, καθώς εξελίσσεται μια αναμέτρηση καθοριστική σε όλα τα επίπεδα -πολιτικό, κοινωνικό, ταξικό- ανάμεσα στις προοδευτικές και τις συντηρητικές δυνάμεις. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε όλοι όσοι στην Ευρώπη κατατάσσουμε εαυτούς στις δυνάμεις που σπρώχνουν τον τροχό της Ιστορίας προς τα μπρος, ότι δεν έχουμε το δικαίωμα να λειτουργούμε τόσο κατακερματισμένα όσο κατακερματισμένη είναι η σημερινή Ευρώπη».
Ανάγκη να ανοίξει ένας διάλογος
Ότι ο ομιλητής δεν θα περιοριζόταν σε έναν τυπικό χαιρετισμό ήταν αναμενόμενο. Όσο είναι βέβαιο ότι το αριθμητικά πολυπληθές και πολιτικο-ιδεολογικά πολυσχιδές ακροατήριό του προσήλθε για να ακούσει να επιβεβαιώνεται η άποψη για την ανάγκη «να ανοίξει ένας διάλογος ανάμεσα στις δυνάμεις της ευρωπαϊκής Αριστεράς, της Πράσινης Αριστεράς και της ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας». Ότι προσήλθε γνωρίζοντας ότι η παρουσία του ισοδυναμεί με παραδοχή των λόγων που υπαγόρευσαν την πρόσκληση Τσίπρα. Ότι θα ερμηνευτεί, και σωστά, ως παραδοχή της ανάγκης «οι προοδευτικές και αριστερές δυνάμεις, να συνεννοηθούμε γιατί πρέπει να δουλέψουμε από κοινού για μια μεγάλη και αναγκαία πολιτική στροφή για την Ευρώπη». Ότι συμμερίζεται τη διαπίστωση ότι, «Βιώσιμη Ευρώπη, χωρίς τη προοδευτική σφραγίδα, δεν υπήρξε και δεν θα υπάρξει…».
Η τελευταία αυτή αποστροφή μπορεί, και πρέπει, να ερμηνευθεί και ως μια -ρηξικέλευθη όσο και επιβεβλημένη- προειδοποίηση προς την Ευρώπη της λιτότητας και του νεοσυντηρητισμού. Επιβεβλημένη όσο και η υπενθύμιση με πολλούς αποδέκτες ότι: «Στην κατεύθυνση αυτή, στη τελευταία συνάντηση των προοδευτικών ηγετών που οργάνωσε ο πρόεδρος Ολάντ στο Παρίσι, πρότεινα και δεσμευτήκαμε να οργανώσουμε ένα forum των ευρωπαϊκών προοδευτικών και αριστερών δυνάμεων». Επιβεβλημένη και τολμηρή όσο και η παραδοχή ότι, «το σημερινό στρατηγικό αδιέξοδο της Ευρώπης είναι, σε μεγάλο βαθμό, αντανάκλαση και του στρατηγικού αδιεξόδου της ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας και της Αριστεράς. Και από αυτό το αδιέξοδο θα πρέπει εμείς να βγούμε πρώτοι, για να μπορέσουμε να βγάλουμε και την Ευρώπη».
Θα μπορούσε η έξοδος «από αυτό το αδιέξοδο» να έχει μια εναρκτήρια ευκαιρία στο βήμα του ανοιχτού διαλόγου που προσφέρει το Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ; Ο ομιλητής έδωσε το περίγραμμα της απάντησης: «Το Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα βήμα, μια ευκαιρία για να ξεκινήσει αυτός ο διάλογος. Ξέρω, βέβαια, ότι σε αυτόν το διάλογο δεν δύνανται να συμμετάσχουν οργανωμένες δυνάμεις της ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας, αφού έχουν κάνει, δυστυχώς, αυτοκαταστροφικές πολιτικές επιλογές στοίχισης πίσω από την ακραία νεοφιλελεύθερη δεξιά του κ. Μητσοτάκη». Και προσδιόρισε την απεύθυνση της πρόσκλησης: «Γνωρίζω ότι εκτός από τα κόμματα υπάρχουν και δυνάμεις, κινήσεις, προσωπικότητες του ευρύτερου προοδευτικού, ανανεωτικού και σοσιαλιστικού χώρου που είτε σε προσωπικό είτε σε συλλογικό επίπεδο θέλουν να λάβουν μέρος, θέλουν να καταθέσουν την άποψή τους, θέλουν να προσφέρουν στη μεγάλη προσπάθεια για την αλλαγή στην Ευρώπη, για την ανάκαμψη και ανασυγκρότηση της πατρίδας μας. Σε όλους αυτούς θα ήθελα να απευθύνω ανοιχτή πρόσκληση διαλόγου και συμπόρευσης. Γιατί η προσπάθειά μας να ξαναστήσουμε την Ελλάδα στα πόδια της, αλλά με τη κοινωνία όρθια και προστατευμένη, είναι μια προσπάθεια που μας αφορά όλους. Όλες τις προοδευτικές και αριστερές δυνάμεις […] Από αυτόν τον αγώνα δεν μπορεί να περισσεύει κανείς».
Να υπερβούμε τους ίδιους τους εαυτούς μας
Με την ίδια παραδοχή, ότι δηλαδή «σ’ αυτόν τον αγώνα δεν περισσεύει κανείς» -παραδοχή με προέχουσα θέση στα προσυνεδριακά ντοκουμέντα της Κ.Ε.- ξεκινά σε λίγο το συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ. Ο Αλέξης Τσίπρας ήταν παραπάνω από σαφής για το κυρίαρχο μήνυμα που πρέπει να εκπέμψει το συνέδριο, όταν έλεγε, στην τελευταία προσυνεδριακή σύνοδο της Κ.Ε., ότι «Χρειάζεται να υπερβούμε τους ίδιους μας τους εαυτούς. Αναφέρομαι στην ανάγκη της μαζικής απεύθυνσης του κόμματος […] Μόνο η Αριστερά μπορεί να απαντήσει πειστικά σε αυτή την πρόκληση. Στο να καταφέρει δηλαδή να εμπλέξει ξανά τον κόσμο στις διαδικασίες της συλλογικής δράσης […] Πρέπει να συνεχίσουμε την παράδοση των ανοιχτών συνελεύσεων, του τρόπου, δηλαδή, που διδαχθήκαμε από τις πλατείες της δημοκρατίας και της αξιοπρέπειας […] Και πρέπει να δημιουργήσουμε όρους συνδιαμόρφωσης και ενεργής συμμετοχής ανθρώπων που μπορούν να παίξουν ρόλο στην προσπάθεια για την αλλαγή του κοινωνικού και παραγωγικού μοντέλου της χώρας». Χωρίς να ζητάμε «πιστοποιητικά αριστερών φρονημάτων»…
Θα ακουστούν πολλές ερμηνείες αυτής της παρότρυνσης στο συνέδριο και έξω από αυτό. Πολλές επιφυλάξεις, αντιρρήσεις, διαφωνίες. Αναμενόμενο -και επιβεβλημένο σε καιρούς ανατροπών, αναθεωρήσεων, προκλήσεων και επιλογών με απρόβλεπτη έκβαση. Όμως πότε στην ιστορία προβλέφθηκε με ακρίβεια η έκβαση οποιουδήποτε εγχειρήματος; Η ιστορία ποτέ δεν ήταν με το μέρος ή εναντίον κανενός, το ξέρουμε πια. Ιστορία είναι το ίχνος που αφήνουν στον χρόνο η σκέψη και η πράξη. «Ο ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί κληρονόμο και συνεχιστή μιας παράδοσης αναζητήσεων και μετασχηματισμών του ευρύτερου προοδευτικού, κοινωνικά απελευθερωτικού χώρου, στην προσπάθεια να υπερβούν τους καταναγκασμούς της κλασικής μορφής τους […] Ο χώρος προσπαθούσε διαρκώς να επανεφεύρει τον εαυτό του για να ανταποκριθεί στις προκλήσεις που έφερνε μια εποχή κρίσης του κομματικού φαινομένου. Αυτό πρέπει να κάνει και σήμερα…»*
*Απόσπασμα από τη συμβολή του υπουργού Οικονομίας, Γιώργου Σταθάκη, στον προσυνεδριακό διάλογο. (Η ΑΥΓΗ – Κυριακή 25 Σεπτεμβρίου 2016).
