Η συνάντηση αύριο στο Βερολίνο μεταξύ της γερμανίδας καγκελαρίου και του έλληνα πρωθυπουργού θα είναι καθοριστική και για τις ελληνογερμανικές σχέσεις και για τη θέση τής χώρας στην ευρωζώνη. Καθώς η πρωτοβουλία της συνάντησης ανήκει στην κ. Μέρκελ, μπορεί να εικάσει κανείς τη σαφή πρόθεσή της να διερευνήσει η ίδια τις διαθέσεις της ελληνικής πλευρά και ταυτόχρονα να βάλει τους όρους της γερμανικής πλευράς για το μέλλον. Από αυτή την άποψη, μπορεί να προβλέψει κανείς ότι η συζήτηση θα είναι ειλικρινής και οι εκατέρωθεν θέσεις θα στηρίζονται, σε μεγάλο βαθμό, στο ρεαλισμό. Δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο τόσο από οικονομική όσο και από γεωπολιτική άποψη.
Η συνάντηση στο Βερολίνο δεν θα καταλήξει σε αποφάσεις, όπως σπεύδει να ενημερώσει η γερμανική πλευρά. Αλλά, πλέον, έχει μια βάση εκκίνησης και αυτή είναι η συμφωνία των Βρυξελλών της Πέμπτης, που διαμόρφωσε πλαίσιο συνεργασίας πιο λειτουργικό. Η συμφωνία αυτή, με τη σειρά της, είχε σε μεγάλο βαθμό «φωτογραφηθεί» από το περιεχόμενο του τηλεγραφήματος του πρακτορείου Infoinsight, που αποκάλυπτε τα σχέδια της κ. Μέρκελ για το ξεπέρασμα της κρίσης της Ελλάδας (Η Εποχή, 15/3), που κινούνταν σε εντελώς διαφορετικό μήκος κύματος από τις θέσεις Σόιμπλε ή και Ντάισελμπλουμ.
Η διεκδίκηση της πολιτικής
Η πρωτοβουλία του έλληνα πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα να ζητήσει μια συνάντηση κορυφής πριν αυτή της Δευτέρας με την κ. Μέρκελ επιδίωκε να μεταφέρει τη συζήτηση σε καθαρά πολιτικό επίπεδο και να φέρει προ των ευθυνών τους την ηγεσία της ΕΕ, που δεν θα μπορούσε να κρύβεται πίσω από τα λεγόμενα τεχνικά κλιμάκια, και όσο είναι δυνατόν να αντλήσει δυνάμεις από τις διαφοροποιήσεις μεταξύ των μελών της. Η συζήτηση με την κ. Μέρκελ όσο χρήσιμη και να ήταν -και είναι- δεν θα έπρεπε να είναι η μοναδική.
Υπολόγιζε επίσης και στο διεθνές ενδιαφέρον για την ελληνική περίπτωση όσον αφορά το οικονομικό και το γεωπολιτικό σκέλος της. Η επίσκεψη στην Αθήνα της αμερικανίδας υφυπουργού Εξωτερικών κ. Νούλαν, η οποία συναντήθηκε διαδοχικά με τον Α. Τσίπρα, τον Ν. Κοτζιά και τον Π. Καμμένο, η επίσκεψη του προέδρου της ΕΕ πολωνού κ. Τουσκ στην Ουάσινγκτον, το τηλεφώνημα του προέδρου Ομπάμα προς την κ. Μέρκελ, αλλά και η «διακριτική» παρουσία κινεζικών funds έδιναν σε δύο εκδόσεις εντόκων γραμματίων το περίγραμμα του ευρύτερου ενδιαφέροντος και του φόβου που προκαλούσε η προοπτική αποσταθεροποίησης μιας χώρας μέλους του ΝΑΤΟ σε μια περιοχή που περιβάλλεται από μείζονες ανισορροπίες. Διότι η στάση της ηγεσίας της ευρωζώνης και της ΕΚΤ οδηγούσε εκεί με μαθηματική ακρίβεια, έστω και με τη μορφή ατυχήματος. Η κ. Μέρκελ δεν θα μπορούσε να αφήσει ποτέ ανεξέλεγκτο αυτό το ενδεχόμενο εν μέσω συγκεκριμένων προειδοποιήσεων για τον κίνδυνο. Το Grexit ήταν μια απειλή που μπορούσε να απευθύνεται στην Ελλάδα μόνο από ανεύθυνους.
Κοινή ανάγνωση της συμφωνίας
Ως ένα βαθμό, για όλους αυτούς τους λόγους, το κλίμα στις Βρυξέλλες ήταν θετικότερο από ότι προβλεπόταν από την ελληνική πλευρά. Στόχος της ήταν να επανααναγνωστεί η συμφωνία της 20ης Φεβρουαρίου και να σταθεροποιηθεί ως αφετηρία εργασίας και για τις δύο πλευρές. Αυτό που πέτυχε, τελικά, είναι η επαναανάγνωση αυτή να είναι πολύ πιο κοντά στην ελληνική άποψη για το περιεχόμενο της συμφωνίας και πολύ μακριά από όσους νόμιζαν ότι αυτό που συμφωνήθηκε είναι, περίπου, η υλοποίηση του υπόλοιπου του τρέχοντος προγράμματος Σαμαρά-Χαρδούβελη. Όπως τόνισε ο Αλέξης Τσίπρας στη συνέντευή του μετά το τέλος της συνόδου κορυφής, «στη χθεσινοβραδινή συνάντηση επιβεβαιώσαμε κάτι εξαιρετικά κρίσιμο. Μπορεί να φαίνεται λίγο περίεργο, αλλά είναι κρίσιμο. Ότι έχουμε όλοι ενιαία ανάγνωση, την ίδια ανάγνωση πάνω στη συμφωνία της 20ης του Φλεβάρη.»
Ο πρωθυπουργός προχώρησε ένα βήμα ακόμα και είπε και τι σημαίνει αυτό στην πράξη. Απαρίθμησε: «Πρώτον, δεν υπάρχει η λεγόμενη πέμπτη αξιολόγηση. Δεν υποχρεούται δηλαδή η Ελλάδα να λάβει υφεσιακά μέτρα. Όπως αυτά που περιλαμβάνονταν στο περιβόητο email του πρώην υπουργού Οικονομικών, του κ. Χαρδούβελη. Δεύτερον, ως προς τις μεταρρυθμίσεις που θα υλοποιήσουμε κατέστη σαφές ότι οι ελληνικές αρχές θα έχουν την ευθύνη για τη συγκρότηση της λίστας των μεταρρυθμίσεων, προφανώς για τη νομοθέτησή τους και την υλοποίησή τους. Και, τρίτον, ξεκαθαρίσαμε και ζητήματα που αφορούν τη διαδικασία. Οι συνομιλίες για θέματα πολιτικής θα γίνονται στις Βρυξέλλες, στη συνάντηση του Brussels Group, όπως ονομάστηκε. Στην Αθήνα θα γίνονται αποστολές μόνο για τη συγκέντρωση τεχνικών πληροφοριών.»
Νίκη στα σημεία
Ασφαλώς αυτή η «νίκη στα σημεία» της ελληνικής κυβέρνησης στη βάση μιας πολιτικής διαπραγμάτευσης δεν σημαίνει και ότι δεν άφησε πίσω προβληματικά σημεία και ασάφειες που αργότερα στο έδαφός τους θα φυτρώσουν αγκάθια. Το πιο σπουδαίο πρόβλημα είναι ότι η χρηματοδότηση δεν θεωρήθηκε αυτοδίκαιη, εφόσον ορίστηκε η συμφωνία 20ης Φεβρουαρίου ως το μοναδικό ισχύον πρόγραμμα, αλλά συμφωνήθηκε ότι θέλει το επακόλουθο της κατάρτισης λεπτομερούς και ποσοτικοποιημένου προγράμματος μεταρρυθμίσεων και της έγκρισής του από το Γιούρογκρουπ.
Το πακέτο των μεταρρυθμίσεων, λοιπόν, τώρα είναι το πιο σοβαρό ζήτημα για την ελληνική κυβέρνηση και δεν επιτρέπει καμία καθυστέρηση. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός αναλογιζόμενος τη σοβαρότητα αυτού του ζητήματος έσπευσε να διαβεβαιώσει τους ηγέτες της ΕΕ ότι θα γίνει το ταχύτερο δυνατόν. Ο κ. Ολάντ σε δηλώσεις του ανέφερε ότι ο Αλέξης Τσίπρας τον διαβεβαίωσε ότι θα κάνει ό,τι μπορεί για να παρουσιαστούν το γρηγορότερο δυνατόν οι μεταρρυθμίσεις, ώστε το Γιούρογκρουπ να λάβει αποφάσεις για τη χρηματοδοτική στήριξη της Ελλάδας. Αλλά και η κ. Μέρκελ στη συνέντευξή της θα σημειώσει ότι η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να αναλάβει την ευθύνη να παρουσιάσει συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις. Πρέπει να αντικαταστήσει τις μεταρρυθμίσεις που δεν έχουν γίνει με νέα ισοδύναμα μέτρα. Το αποτέλεσμα πρέπει να είναι ακριβώς το ίδιο. Θα κάνουμε ό,τι μπορούμε για να κρατήσουμε την Ελλάδα στο ευρώ, είπε.
Το είδος των μεταρρυθμίσεων που θα προταθούν είναι το ένα ζήτημα. Το μείζον, όμως, πρόβλημα είναι αυτές να έχουν, όπως δεσμεύτηκε η ελληνική πλευρά, και «θετικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα». «Τα μέτρα των μεταρρυθμίσεων που είμαστε αποφασισμένοι να υλοποιήσουμε θα έχουν θετικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα. Με στόχο πρωτογενές πλεόνασμα του 1-1,5%.» Και θέλοντας να προϊδεάσει για το πώς θα επιτευχθεί αυτός ο στόχος πρόσθεσε ο Αλέξης Τσίπρας: «Είχαμε τονίσει ότι με την κυβέρνηση κοινωνικής σωτηρίας θα πάψουν να πληρώνουν στην Ελλάδα οι συνήθεις ύποπτοι. Έρχονται μεταρρυθμίσεις που θα μεταφέρουν το κόστος από τη μεσαία τάξη σε αυτούς που δεν έχουν πληρώσει το μερτικό τους στο λογαριασμό».
Παύλος Κλαυδιανός
Η εκ νέου αποσαφήνιση του περιεχομένου της συμφωνίας της 20ης Φεβρουαρίου ήταν ασφαλώς το κύριο έργο της σύσκεψης των Βρυξελλών. Όμως, η απόφαση του κ. Γιούνγκερ, να δοθούν άμεσα το 2015 δύο δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης είναι μια χειρονομία με διπλή αξία.
Πρώτον, τα δύο δισ. ευρώ μέσα στο 2015 είναι ένα ποσό ικανό να ενισχύσει την πολιτική της κυβέρνησης στο πιο ευαίσθητο πεδίο, την ανεργία, ιδιαίτερα των νέων, και την κατάρρευση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Καθώς έχει χαθεί χρόνος, η ενίσχυση του στόχου να ξεκολλήσει η οικονομία από την ύφεση και τη στασιμότητα είναι κάτι πολύ ουσιαστικό. Πόροι 2 δισ. μέσα σε ένα χρόνο, όταν υπάρχει τόσο μεγάλη έλλειψη ρευστότητας, αλλάζουν το κλίμα, έχουν πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα.
Δεύτερον, ίσως πιο σημαντικό από μια άποψη, είναι η έμμεση βοήθεια που τα 2 δισ. συνιστούν σε μια στιγμή που τα «τεχνικά κλιμάκια» στην Αθήνα θέλησαν να ορθώσουν ανυπέρβλητα εμπόδια και στη χρηματοδότηση της ελληνικής οικονομίας. Η απόφαση του κ. Γιούνγκερ αποδομεί την προσπάθειά τους να μείνει σε καραντίνα η ελληνική οικονομία και το 2015. Το γεγονός ότι αφέθηκε να «περάσει» και από τους «σκληρούς» της σύσκεψης, είναι επίσης κάτι που πρέπει να καταγραφεί.
Ασφαλώς όλα θα εξαρτηθούν από τα προγράμματα που θα κατατεθούν από τα αρμόδια υπουργεία Εργασίας και Οικονομίας, από το πόσο ικανά θα σταθούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις που υπάρχουν. Δεν πρέπει, επομένως, να χαθεί ούτε ένα λεπτό, ούτε ένα ευρώ.
Π.Κ.
