Τη Δευτέρα τον ανταμώσαμε. Για το αντίο μας. Ήμασταν εκεί, οι φυλές της Αριστεράς, σύντροφοι παλιοί και νεότεροι, φοιτητές και φοιτήτριες του, συνοδοιπόροι χρόνων πολλών ή και λιγότερων, τι σημασία έχει, υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να σφραγίσουν τη ζωή σου μόλις τους συναντήσεις. Ο Άλκης ήταν απ’ αυτούς.
Εκεί ο Αλέξης Χαρίτσης, ο Γαβριήλ Σακελλαρίδης, βουλευτές και βουλεύτριες, κόσμος της Νέας Αριστεράς, του πιο πρόσφατου πολιτικού σπιτιού του που βοήθησε κι ο ίδιος να χτιστεί. Εκεί όμως κι ο Αλέξης Τσίπρας, ο Σωκράτης Φάμελλος, ο Στέλιος Παππάς και τόσοι άλλοι, σύντροφοι, φίλοι από ένα χώρο που και σε αυτού το χτίσιμο σήκωσε με ενθουσιασμό μανίκια ο Άλκης. Γιατί, όπως είπαν όσοι του απηύθυναν τα τελευταία λόγια, ο Άλκης Ρήγος δεν σκεφτόταν μόνο, δεν μιλούσε μόνο. Έπραττε.
Ο Νίκος Φίλης που τον αποχαιρέτησε εκ μέρους της Νέας Αριστεράς, αποτύπωσε αυτόν ακριβώς τον σπάνιο συνδυασμό ανθρώπου, της θεωρίας και της πράξης, της ευφυΐας, της γνώσης και μαζί της γλυκύτητας και τρυφερότητας.
«Ένας ευγενικός και τρυφερός σύντροφος, ο οποίος με το ακαδημαϊκό ήθος του, το επιστημονικό έργο του, τη διδασκαλία του στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και τη συνεχή δράση του από τα χρόνια του αντιδικτατορικού αγώνα και μετά, με την πρωταγωνιστική συμμετοχή του στο κίνημα για τον εκδημοκρατισμό της εκπαίδευσης συνέβαλε στη διαμόρφωση του δημόσιου χώρου της δημοκρατικής Μεταπολίτευσης.
Ο Άλκης υπήρξε ένα εμβληματικό πρόσωπο, ένας από τους ανθρώπους-αναφορά του δημόσιου Πανεπιστήμιου. Συμμετείχε στους αγώνες για την κατάργηση της έδρας και τη συγκρότηση του συμμετοχικού Πανεπιστημίου. Ως πρόεδρος του ΕΔΠ στη μεγάλη απεργία των 100 ημερών το 1978 μαζί με άλλους συντρόφους της Ανανεωτικής Αριστεράς,οργάνωσαν τον αγώνα με σεβασμό στην αυτονομία και την ενότητα του μαζικού χώρου αντιπαλεύοντας στην πράξη την κομματικοποίηση και την υπαγωγή του συνδικαλισμού σε κυβερνητικές ή εργοδοτικές σκοπιμότητες. Μετά, οι φοιτητικές καταλήψεις οδήγησαν στην ήττα της κυβέρνησης Καραμανλή και την απόσυρση του ν. 815. Μια κορυφαία νίκη του Πανεπιστημιακού και του φοιτητικού κινήματος».
Συμπύκνωσε –όσο μπορεί να το κάνει κάποιος– τις σημαντικότερες στιγμές της πολιτικής του διαδρομής, που άρχισε στα πρώτα νιάτα του και συνεχίστηκε αμείωτη μέχρι το τέλος.
«Ο Άλκης, με τη διπλή ιδιότητα του πολιτικού επιστήμονα και του ενεργού πολίτη, είχε σταθερή έγνοια του την ανάγκη αλλαγής της πολιτικής και ανανέωσης της Αριστεράς. Ιδρυτικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, υποψήφιος βουλευτής το 1974 στην Α΄ Αθηνών, ο Άλκης συγκρούστηκε με τον αρχηγισμό και έφυγε νωρίς από το ΠΑΣΟΚ το 1975. Παραμένοντας στην Αριστερά. Αναζητώντας την προοπτική της κοινωνικής αλλαγής μέσα από τις γραμμές του ΚΚΕ Εσωτερικού, και στη συνέχεια του ΚΚΕ Εσωτερικού-Ανανεωτική Αριστερά, του Χώρου Διαλόγου και Κοινής Δράσης της Αριστεράς και τον ΣΥΡΙΖΑ. Είχαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε μαζί του λίγο καιρό πριν στο Προγραμματικό Συνέδριο της Νέας Αριστεράς, όταν ανήσυχος με την πολεμική τροπή ων διεθνών εξελίξεων αναζητούσε τρόπους για την αναγκαία συγκρότηση αντιπολεμικού κινήματος.
Ο Άλκης ήταν προσηλωμένος σταθερά στην ανάγκη δημοκρατικής λειτουργίας των κομμάτων, εμπνευσμένος από το παράδειγμα και το έργο της Ρόζας Λούξεμπουργκ».
Ναι, ο Άλκης ήταν ον πολιτικό, όσο ήταν και επιστήμονας, διανοούμενος, δάσκαλος. Σπουδαίος δάσκαλος, επειδή αγαπούσε τους φοιτητές του. Ο Βασίλης Ρόγγας που εκπροσώπησε αυτούς ακριβώς, τους φοιτητές και τις φοιτήτριες του στο Πάντειο, μας έδειξε τι θα πει τύχη να συναντήσεις με έναν τέτοιο δάσκαλο.
«Είχε τα περισσότερα παιδιά ο Άλκης… Ενέπνευσε σε όλες και όλους τη βαθιά αίσθηση της ευθύνης για τον θεσμό του δημόσιου Πανεπιστημίου, μιλώντας μας γι’ αυτή την υπέροχη μεσαιωνική συσσωμάτωση καθηγητών – φοιτητών που οφείλει να είναι αυτοδιοίκητη και ταυτόχρονα σε οργανική ώσμωση με την κοινωνία… Το τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου, η Ελληνική Εταιρεία Πολιτικής Επιστήμης, το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς, το Εργαστήρι Συγκρουσιακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου μας, η Αυγή και οι Αναγνώσεις της, η Εποχή, η εφημερίδα της ανανεωτικής Αριστεράς, ήταν όλα κόμβοι στην ακαδημαϊκή, πολιτική, θεωρητική ζωή του Άλκη που συμπλέχθηκαν αξεδιάλυτα με τις πολιτικές του προτιμήσεις. Δεν τις έκρυβε διόλου, ίσα ίσα. Φώναζε φανερά, θαρρετά και, είμαι βέβαιος, γόνιμα, πως μια άλλη συσσωμάτωση αυτή τη φορά, αυτή μεταξύ σοσιαλισμού και δημοκρατίας, είναι το κλειδί που ακόμα δεν χρησιμοποιήσαμε».
Γιατί ο Άλκης ζούσε ακριβώς όπως δίδασκε, όπως πίστευε, όπως αγαπούσε. Το θύμισε η Θεανώ Φωτίου που ήταν μαζί του στους πρωτεργάτες της μεγάλης απεργίας των νεαρών τότε πανεπιστημιακών, της απεργίας που «μας έμαθε τι θα πει κίνημα», εκεί που έγινε φανερό το νοιάξιμο του Άλκη για όλους τους συναδέλφους του απεργούς, το θύμισαν ο Σεραφείμ Σεφεριάδης, που μοιραζόταν μαζί του το ίδιο γραφείο στο Πάντειο και την ανάγκη του Άλκη για ζωντανή αλλά με ουσία συζήτηση, τη φροντίδα του για «το μάθημα», τη χαλάρωση με κάποιο τσιπουράκι, ο διάδοχος του στην προεδρία του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, Χάρης Αθανασιάδης, ο συνοδοιπόρος του στα γράμματα Κώστας Βούλγαρης, ο Κώστας Γαβρόγλου που μοιράστηκε τα όσα κατέθεσε ο Άλκης την εποχή της αριστερής διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Είπαν για τη σταθερή αγάπη του Άλκη στη σκέψη και το έργο της Ρόζας Λούξεμπουργκ, την πολυσχιδή συγγραφική του προσφορά, την ερευνητική του δίψα για την ελληνική Δημοκρατία την περίοδο 1920-1930, την επιστημονική και πολιτική σημασία των βιβλίων του, που μας κληροδοτήθηκαν για πάντα.
Ναι, όμως ο Άλκης χαιρόταν τη ζωή. Ο χρόνων φίλος του Χρήστος Τσίκας, συντονιστής στην οργάνωση Λυκόβρυσης – Πεύκης της Νέας Αριστεράς, είχε να πει για τις εκδρομές, τα γλέντια, τις χαρές κι όχι μόνο για την κομματική παρουσία του. Όπως και ο Θανάσης Βασιλείου, που μας έμαθε (αφού δεν το ξέραμε οι περισσότεροι) για την ενεργό ζωή του Άλκη στον προσκοπισμό που την τιμούσε μέχρι το τέλος.
Όταν ήρθε η στιγμή του Αλέξανδρου Ρήγου, αυτές οι πρώτες λέξεις, «πατερούλη μου», τα έκλεισαν μέσα τους όλα. Επειδή «για μένα ήσουν απλά ο μπαμπάς μου». Όλη η αγάπη των παιδικών παιχνιδιών, της οικογενειακής ζεστασιάς, το μεγάλωμα με παρουσία, κατανόηση και αξίες, η στήριξη του πατέρα στο μοναχοπαίδι του να ζήσει στο εξωτερικό κι ας έμενε εκείνος πίσω, μόνος.
Τον Άλκη Ρήγο τον συνοδεύσαμε στην ταφή του, δίπλα στην αγαπημένη συντρόφισσα της ζωής του, Ελένη Συρίγου Ρήγου που έφυγε νωρίτερα. Μοιράσαμε τις σκέψεις μας και τα λουλούδια μας και στους δύο τους.
«…Κουρασμένο παλικάρι
γίνε φως του αυγερινού
κι ας τη νύχτα να σε πάρει
στο περιβόλι του ουρανού»
ακουγόταν στο καμαράκι του Α’ νεκροταφείου όπου μας περίμενες. Στίχοι του Γκάτσου που έντυσε ο Χατζιδάκις και η φωνή του Καζαντζίδη. Ακούραστα, σταθερά θα σε αγαπάμε.
Φωτογραφία: Ζωντανός Αλέξανδρος / Eurokinissi
