Είναι λίγο πολύ γνωστή η απελπιστική κατάσταση στις φυλακές της χώρας μας –κατάσταση που έχει επιδεινωθεί ραγδαία το τελευταίο διάστημα λόγω υπερπληθυσμού. Δύο είναι οι κύριοι λόγοι γι’ αυτήν την εικόνα: η αυστηροποίηση των ποινών αλλά και οι κρατήσεις 2.500 ατόμων (σε σύνολο 13.500 φυλακισμένων) με την κατηγορία «διακίνηση». Δεν αποτελούν εξαίρεση βέβαια οι φυλακές στον Αυλώνα (Ειδικό Κατάστημα Κράτησης Νέων Αυλώνα – πρώην φυλακές ανηλίκων). Σύμφωνα με τα από 16/1/26 δημοσιευμένα στοιχεία του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη στεγάζουν 411 κρατούμενους, ενώ έχουν χωρητικότητα για 217, πληρότητα δηλαδή 190%. Όμως αξίζουν παραπάνω την προσοχή μας λόγω της ιδιαιτερότητας τους, της νεαρής ηλικίας των κρατούμενων (αντίστοιχα τα ίδια ισχύουν και για τις άλλες δυο φυλακές νέων της χώρας).
Στον Αυλώνα κρατούνται περίπου 80 Σουδανοί (άλλοι 300 είναι στις φυλακές Χανίων), οι οποίοι συνελήφθησαν όταν προσπάθησαν να μπουν στη Ελλάδα κυνηγημένοι από τον πόλεμο, που μαίνεται στη χώρα τους. Μια χώρα που μετράει εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς και 14 εκατομμύρια εκτοπισμένους. Κάποιοι από αυτούς είναι υπόδικοι, κατηγορούμενοι για διακίνηση μεταναστών, ενώ στην πραγματικότητα είναι και οι ίδιοι θύματα των πραγματικών διακινητών και κινδυνεύουν να καταδικαστούν –ή έχουν ήδη καταδικαστεί– σε δεκάδες χρόνια φυλάκισης μετά από δίκες εξπρές χωρίς δικηγόρο και μεταφραστή. Αυτοί οι άνθρωποι μέσα στη φυλακή αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες αφού δεν μιλούν ελληνικά και συνήθως ούτε άλλη γλώσσα πλην της μητρικής τους και βρίσκονται τελείως μόνοι, χωρίς κανέναν εκτός φυλακής να τους βοηθήσει.
Ο υπερπληθυσμός, όπως είναι αναμενόμενο, δυσκολεύει τις συνθήκες διαβίωσης μέσα στη φυλακή αφού λόγω έλλειψης χώρου έχουν φτάσει στο σημείο οι κρατούμενοι να κοιμούνται στα πατώματα ή δυο δυο στα κρεβάτια και πιθανότατα να έχουν χειροτερέψει οι συνθήκες υγιεινής και διατροφής με την κατάσταση αυτή να συμβάλει στη δημιουργία επεισοδίων μεταξύ τους.
Εδώ και χρόνια πολλοί αλληλέγγυοι πολίτες και συλλογικότητες ακόμη και από άλλες χώρες στέλνουν σε μόνιμη βάση διάφορα είδη πρώτης ανάγκης στον Αυλώνα, κουβέρτες, σεντόνια, μαξιλάρια, είδη προσωπικής υγιεινής, σαμπουάν, οδοντόκρεμες, ξυραφάκια, προσπαθώντας να βοηθήσουν τους νέους κρατούμενους, καθώς η Πολιτεία δεν ανταποκρίνεται στην υποχρέωσή της να τους τα παρέχει.
Η κατάσταση αυτή προφανώς προκαλεί προβλήματα και στο σχολείο, το οποίο λειτουργεί μέσα σε αυτές (δημοτικό-γυμνάσιο- λύκειο – ΣΑΕΚ). Πέρα από την έλλειψη αιθουσών και υποδομών λείπουν και αναλώσιμα σχολικά είδη. Βέβαια, όλα τα δημόσια σχολεία της χώρας είναι παραμελημένα από την Πολιτεία. Έτσι είναι, όμως αυτό είναι ένα σχολείο που χρειάζεται μια ιδιαίτερη προσοχή γιατί έχει πολλαπλές ανάγκες και ιδιαιτερότητες και σπουδαίο ρόλο και σκοπό. Το σχολείο χρειάζεται ιδιαίτερα προγράμματα και βιβλία και οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται επιμόρφωση και στήριξη. Βασική είναι και η ανάγκη ύπαρξης προγράμματος εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας, καθώς η πλειονότητα των κρατούμενων είναι αλλοδαποί. Όλες τις παραπάνω ανάγκες προσπαθούν να καλύψουν με αυτοθυσία, πέραν των τυπικών υποχρεώσεών τους, οι εκπαιδευτικοί με πρωτοπόρο τον προηγούμενο διευθυντή των σχολείων, συνταξιούχο σήμερα, Πέτρο Δαμιανό.
Η εκπαίδευση στις φυλακές είναι επένδυση για την κοινωνία, με προνομιακό πεδίο τις φυλακές νέων. Η πλειονότητα των κρατουμένων είναι «μικροεγκληματίες», απόρροια της φτώχειας και της προσφυγιάς. Αναμφίβολα η εκπαίδευση θα τους δώσει μεγάλο εφόδιο για την επανένταξή τους. Αυτός δεν (θα πρέπει να) είναι ο στόχος της φυλακής άλλωστε; Η επανένταξη στην κοινωνία των αποφυλακισμένων. Ή μήπως όχι; Μήπως και οι φυλακές οδεύουν προς την ιδιωτικοποίηση;
Σε κάθε περίπτωση κυβερνητική πολιτική βούληση δεν φαίνεται να υπάρχει. Όχι μόνο για τη αλλαγή της σωφρονιστικής πολιτικής συνολικά –ένα μεγάλο θέμα με πολλές παραμέτρους–, αλλά ούτε για βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στα φυλακές. Ας υπάρξει λοιπόν κοινωνική πίεση.
Φωτο: Γιώργος Κονταρίνης / Eurokinissi
