Φωτο: Atlantic Council / X
Μια καινούρια ψηφίδα προστίθεται κάθε εβδομάδα στον ενεργειακό και διπλωματικό χάρτη της Ευρώπης, όπως αυτός διαμορφώνεται μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου 2022, και την ανατίναξη, μερικούς μήνες αργότερα, στις 26 Σεπτεμβρίου 2022, των δύο υποθαλάσσιων αγωγών μεταφοράς στη Γερμανία ρωσικού φυσικού αερίου, Nord Stream 1 και 2.
Το διήμερο Πέμπτη 6 και Παρασκευή 7 Νοεμβρίου –και ενώ αυτές οι γραμμές οδεύουν ήδη προς το πιεστήριο– πραγματοποιείται στο Ζάππειο το φόρουμ της Διατλαντικής Συνεργασίας για την Ενέργεια (Partnership for Transatlantic Energy Cooperation), που συνδιοργανώνουν το υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ, το ελληνικό υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και το Atlantic Council Global Energy.
Ενδεικτικό του ζωηρού ενδιαφέροντος της Ουάσινγκτον για τις εξελίξεις στην περιοχή είναι το γεγονός ότι οι ΗΠΑ εκπροσωπούνται στο Ζάππειο με πάνω από ογδόντα αξιωματούχους, με επικεφαλής τον υπουργό Ενέργειας, Κρις Ράιτ, τον υπουργό Εσωτερικών και επικεφαλής του νεοσύστατου Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας, που θεωρείται ισοδύναμο του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, Νταγκ Μπέργκαμ, και τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών αρμόδιο για θέματα διαχείρισης πόρων, Μάικλ Ρήγας.
Συνολικά, συμμετέχουν εκπρόσωποι εικοσιπέντε χωρών και ανώτατα στελέχη μεγάλων πολυεθνικών ομίλων ενέργειας και τεχνολογίας, με επίδικο την προοπτική αναβάθμισης του λεγόμενου Κάθετου Ενεργειακού Διαδρόμου (Vertical Gas Corridor), μια ενιαία αλυσίδα αγωγών φυσικού αερίου που συνδέει Ελλάδα-Βουλγαρία-Ρουμανία-Μολδαβία-Ουκρανία, [1] με «πύλη εισόδου» τον πλωτό σταθμό αποθήκευσης και επαναεριοποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Αλεξανδρούπολη, το λιμάνι της οποίας αξιοποιούν τα τελευταία χρόνια οι ΗΠΑ ως διαμετακομιστικό κόμβο με τελικό προορισμό την Ουκρανία.
Στόχος, ο σταδιακός «απογαλακτισμός» της Ευρώπης από τη ρωσική ενέργεια, ένα πλάνο στο οποίο η Ελλάδα επιδιώκει ρόλο κεντρικής πύλης εισόδου του αμερικανικού LNG στη Γηραιά Ήπειρο. Εκτιμά η Αθήνα ότι αυτό θα αναβαθμίσει το οικονομικό και, κυρίως, το γεωπολιτικό προφίλ της χώρας, αλλά και τις σχέσεις με την Ουάσινγκτον, η οποία επιδιώκει την κυριαρχία στον ενεργειακό τομέα στην Ανατολική Μεσόγειο στοχεύοντας ευρύτερα: στη διάνοιξη του πολυσυζητημένου διαδρόμου IMEC (India-Middle East-Europe Economic Corridor), ενός εμπορικού διαδρόμου σύνδεσης της Ινδίας με την Ευρώπη, διασχίζοντας τη Μέση Ανατολή, ανταγωνιστικά στην κινεζική Πρωτοβουλία «Μια Ζώνη, Ένας Δρόμος» (One Belt, One Road Initiative).
Τη στόχευση αυτή των ΗΠΑ έρχεται, σύμφωνα με το Reuters, να υπηρετήσει η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να αποδυναμώσει το δίκτυο λιμένων της Κίνας στον κόσμο, θέτοντας υπό τον έλεγχο της Δύσης περισσότερους στρατηγικούς τερματικούς σταθμούς, και –σε ό,τι αφορά ειδικά την Ευρώπη– να περιορίσει την επιρροή κινεζικών εταιρειών όπως η COSCO Shipping Ports σε κομβικά ευρωπαϊκά λιμάνια.
Η Κίνα, η ναυπηγική βιομηχανία της οποίας υπερτερεί της αντίστοιχης αμερικανικής τόσο που, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Ναυτικού των ΗΠΑ, θα χρειαστούν δεκαετίες για να γεφυρωθεί η διαφορά, κατέχει ή μισθώνει 129 λιμάνια σε όλο τον κόσμο μέσω εταιρειών όπως η COSCO και άλλες ομοειδείς επιχειρήσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, στις βασικές επιλογές της Ουάσινγκτον συγκαταλέγεται η οικονομική παρότρυνση επενδυτών από τη Δύση να αποκτήσουν μερίδια στα λιμάνια αυτά. Με βραχίονα την κρατική αναπτυξιακή τράπεζα U.S. International Development Finance Corporation, ο Λευκός Οίκος φέρεται να προσανατολίζεται στη συγχρηματοδότηση έργων στην Ευρώπη που στοχεύουν στην απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και στην εξισορρόπηση της κινεζικής παρουσίας στην περιοχή.
Σε συνεργασία με πρόθυμους συμμάχους. Και με διπλό στόχο: να μειωθεί η εξάρτηση από κινεζικά δίκτυα και να προστατευτεί η εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ, που η Ουάσινγκτον θεωρεί ότι απειλείται από τις επενδύσεις του Πεκίνου σε λιμάνια ανά την υδρόγειο, κρίνοντας ότι «η Κίνα θα μπορούσε να αξιοποιήσει τον έλεγχο αυτών των περιουσιακών στοιχείων για κατασκοπεία, στρατιωτικό πλεονέκτημα ή για να διαταράξει τις εφοδιαστικές αλυσίδες κατά τη διάρκεια γεωπολιτικών κρίσεων».
Στο στόχαστρο βρίσκεται ήδη η COSCO, την οποία η Ουάσινγκτον συμπεριέλαβε τον Ιανουάριο στη λίστα των εταιρειών που συνάπτονται με τις ένοπλες δυνάμεις της Κίνας.
Μένει να φανεί τι μπορεί, από την άποψη αυτή, να επιφυλάσσει το μέλλον στο λιμάνι του Πειραιά, από τα πιο ενεργά στη Μεσόγειο και σημαντική πύλη εισόδου κινεζικών προϊόντων στην ΕΕ, στο οποίο η COSCO κατέχει το 67% των μετοχών της ΟΛΠ ΑΕ.
Ήδη γίνεται λόγος ο έλεγχος του μεγαλύτερου λιμανιού της Ελλάδας να αποσπαστεί από την COSCO και να περάσει σε αμερικανική εταιρεία, σε σύμπραξη με ελληνικά εφοπλιστικά συμφέροντα. Για έναν επιπρόσθετο λόγο. Για να διασφαλιστεί ο βαλκανικός χώρος ως αδιατάρακτη αποκλειστικότητα της Δύσης, όπως επιτάσσει το μέλλον του Κάθετου Ενεργειακού Διαδρόμου.
Από πλευράς Αθήνας, αξιωματούχοι που ρωτήθηκαν όταν ξεκίνησε η σχετική φημολογία, δήλωσαν, σύμφωνα με δημοσίευμα του πρακτορείου Reuters, ότι η χώρα δεν έχει ενημερωθεί επισήμως για οποιαδήποτε σχέδια μεταβολής της ιδιοκτησίας ή διαχείρισης του λιμανιού του Πειραιά.
Έκτοτε έχει, πρώτον, παρέλθει διάστημα δύο μηνών και, δεύτερον, έχει προστεθεί στην εικόνα το φόρουμ της Διατλαντικής Συνεργασίας για την Ενέργεια στο Ζάππειο και οι κατευθύνσεις που θα υιοθετηθούν εκεί. Κατευθύνσεις που δεν προβλέπεται να αποκλίνουν από την απόφαση της Ουάσινγκτον να απαντήσει στην «πρόκληση» της κινεζικής παρουσίας στις κρίσιμες θαλάσσιες πύλες της Ευρώπης, ανάμεσα στις οποίες ο Πειραιάς.
Η κυβέρνηση θα κληθεί το επόμενο διάστημα να επιλέξει αν θα συμμορφωθεί με τις επιδιώξεις του συμμαχικού μπλοκ ή αν θα διαφυλάξει την αξιοπιστία της χώρας απέναντι στους ξένους επενδυτές, αρνούμενη να συμπορευτεί με τα σχέδια «αλλαγής χρήστη» στον πειραϊκό λιμένα.
Περιθώρια «να κλωτσήσει το τενεκεδάκι παρακάτω», όπως με τη συμφωνία των Πρεσπών, δεν θα παραχωρηθούν αυτή τη φορά στην κυβέρνηση Μητσοτάκη.
[1] «Από σύνοδο σε σύνοδο και από πακέτο σε πακέτο η Ευρώπη». Η Εποχή, Σάββατο 1 Νοεμβρίου 2025.
