H δημόσια επιστολή προς τα υπουργεία Εσωτερικών και Παιδείας, πέντε δήμαρχων μεγάλων πόλεων (Αθήνας, Περιστερίου, Πειραιά, Θεσσαλονίκης και Ιωαννίνων) αναφορικά με κατάργηση των σχολικών επιτροπών, έφερε στο φως της δημοσιότητας το μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τα δημόσια σχολεία της χώρας στην καθημερινή τους λειτουργία.
Η κατάργηση των σχολικών επιτροπών σε δήμους με έως και 100 σχολικές μονάδες μέσω του Ν. 5056/2023, που έχει ήδη εφαρμοστεί στην υπόλοιπη χώρα (τώρα επεκτείνεται στους μεγάλους δήμους) έχει προκαλέσει έντονες και τεκμηριωμένες αντιδράσεις από εκπαιδευτικούς, γονείς, συνδικαλιστικούς φορείς (ΔΟΕ, ΟΛΜΕ, ΑΓΣΜΕ, πρωτοβάθμια σωματεία) και δημάρχους, καθώς η εμπειρία έχει αποδείξει ότι το νέο θεσμικό πλαίσιο έχει οδηγήσει σε σοβαρή υποβάθμιση της σχολικής λειτουργίας.
Φυσικά το πρώτο μεγάλο πρόβλημα που προϋπάρχει της κατάργησης των σχολικών επιτροπών είναι πως τα χρήματα από την κυβέρνηση έτσι ή αλλιώς δεν επαρκούν: οι δαπάνες για τη δημόσια παιδεία το 2026 είναι μειωμένες κατά 77 εκατομμύρια ευρώ σε σχέση με το 2025, ενώ συνολικά στην τριετία 2023 – 2026 οι δαπάνες για την Παιδεία από το 8,4% μειώθηκαν στο 7,8% του κρατικού προϋπολογισμού, πέφτοντας από το 2,8% στο 2,6% του ΑΕΠ. Οι δήμοι, δηλαδή, εξ ορισμού, καλούνται να σηκώνουν βάρος που είναι αδύνατον να διαχειριστούν: Οι πόροι λιγοστεύουν ενώ οι ανάγκες πολλαπλασιάζονται, αφού σε όλα τα είδη που άπτονται της σχολικής λειτουργίας καταγράφεται εκτίναξη τιμών και πληθωριστική ακρίβεια.
Σε αυτό το ζοφερό αντι-εκπαιδευτικό περιβάλλον, η κατάργηση των σχολικών επιτροπών καταφέρνει, όμως, να δημιουργήσει ακόμα μεγαλύτερους «πονοκεφάλους», καθώς οι δήμοι, λόγω σοβαρής υποστελέχωσης (με ευθύνη της κυβέρνησης που απαγορεύει προσλήψεις) και γραφειοκρατικών διαδικασιών (όροι διαγωνισμών, εγκρίσεις κ.λπ.), αδυνατούν να προμηθεύσουν εγκαίρως τα σχολεία με βασικά υλικά (φωτοτυπικό χαρτί, γραφική ύλη, αναλώσιμα εργαστηρίων, καθαριστικά προϊόντα, λαμπτήρες κ.λπ.), ενώ καθυστερούν ακόμη και κρίσιμες εργασίες ασφάλειας (πυρασφάλεια, συντήρηση ανελκυστήρων, μονώσεις κ.ά.). Μεγάλο μέρος του προβλήματος οφείλεται στο γεγονός ότι οι αρμοδιότητες των επιτροπών διαμοιράστηκαν αναγκαστικά σε πολλές υπηρεσίες του δήμου (οικονομικές, τεχνικές, προμηθειών, παιδείας), οι οποίες πρέπει να συντονίζονται και να ενεργούν υπό τις διατάξεις του δημόσιου λογιστικού – διαδικασία εξαιρετικά χρονοβόρα. Ταυτόχρονα, η αδιαφάνεια εντείνεται καθώς σε πολλές περιπτώσεις τα ανεπαρκή ποσά που το υπουργείο αποδίδει για την εκπαίδευση στην τοπική αυτοδιοίκηση, τελικά δεν αποδίδονται στο σύνολο τους στα σχολεία αλλά, μέσα από δαιδαλώδεις διαδικασίες, καλύπτουν άλλες δημοτικές ανάγκες, γεγονός που «στραγγαλίζει» ακόμα περισσότερο την εκπαιδευτική πραγματικότητα. Η περιβόητη «πάγια προκαταβολή», η οποία θεσπίστηκε ως αντιστάθμισμα στην κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών, έχει αποδειχθεί εντελώς προβληματική, καθώς όχι μόνο είναι ανεπαρκής και καθυστερεί αλλά επιπλέον εμπίπτει σε ασαφές νομικό πλαίσιο, με αποτέλεσμα οι διευθυντές των σχολείων, ενάμιση χρόνο μετά την ψήφιση του νόμου να μην έχουν ξεκάθαρη «άνωθεν» οδηγία ως προς το ποιες δαπάνες μπορούν να πληρώσουν με αυτό το ισχνό ποσό και ποιες όχι – οπότε τα χρήματα αυτά συχνά μένουν αναξιοποίητα.
Η κυβέρνηση, φυσικά, γνωρίζει την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί. Και αντί να αναζητήσει λύσεις, με μια ανεκδιήγητη επιστολή του υπ. Εσωτερικών Θ. Λιβάνιου, ως απάντηση στους δημάρχους (σε ΔΟΕ- ΟΛΜE δεν απάντησε ποτέ), «με ιδιαίτερη εκτίμηση» τους πληροφορεί, αυτούς και την κοινή γνώμη, ότι οι σχολικές επιτροπές αποτελούν «κατάλοιπο μιας νοοτροπίας που οδήγησε τη χώρα σε χρεοκοπία, στα μνημόνια και στη διεθνή εποπτεία»(!). Έχοντας βρει τον ένοχο των μνημονίων (αγνώστου ταυτότητας τα ημέτερα γαλαζοπράσινα τρωκτικά που λεηλάτησαν και λεηλατούν τα ταμεία με κλοπές εκατομμυρίων επί δεκαετίες), ο υπουργός συνεχίζει επιμένοντας ότι οι σχολικές επιτροπές στο εξής θα αποτελούν «Φορείς Γενικής Κυβέρνησης», θα υποχρεωθούν εφεξής στην κατάρτιση προϋπολογισμού και πολυετούς δημοσιονομικού προγραμματισμού και, εν γένει, στην καθολική τήρηση της δημοσιονομικής νομοθεσίας και του δημόσιου λογιστικού (ν. 4270/2014) και για να γίνει αυτό κατορθωτό θα πρέπει να συγκροτούνται σε επίπεδο δήμου και όχι σε επίπεδο σχολικών μονάδων.
Έτσι, πολύ «εκσυγχρονιστικά», ο υπουργός παρακάμπτει την πραγματικότητα που καταγράφεται στα σχολεία των δήμων όπου καταργήθηκαν οι σχολικές επιτροπές, τα σχολεία όπου τα είδη καθαρισμού και οι σακούλες σκουπιδιών τελειώνουν στο πρώτο δεκαπενθήμερο, τα σχολεία που το χαρτί φωτοτυπικού και το μελάνι έρχονται μετά από δύο μήνες καθυστέρηση, τα εργαστήρια χωρίς υλικά, τα νηπιαγωγεία χωρίς μαρκαδόρους, τις τουαλέτες που δεν λειτουργούν, τους σχολικούς φύλακες που δεν υπάρχουν, το στοίχημα με το πετρέλαιο (θα μπει; δεν θα μπει;), την απορία με το καλοριφέρ (ποιος και πότε θα το φτιάξει;) τα κλιματιστικά που δεν προβλέπονται χρήματα για συντήρηση (και θα πληρώσει και για αυτό ο σύλλογος γονέων), και όλα τα υπόλοιπα «ασήμαντα» με τα οποία δεν μπορεί η Δεξιά να ασχοληθεί, έχει να φωτογραφηθεί με τη νέα φρεγάτα και να χρηματοδοτήσει την οικονομία πολέμου – την οικονομία που μυστηριωδώς δεν υποκύπτει σε καμία «καθολική τήρηση της δημοσιονομικής νομοθεσίας και του δημόσιου λογιστικού του Ν. 4270».
Η κυβέρνηση χρησιμοποιώντας τη διαφάνεια ως πρόσχημα υποτάσσει τα σχολεία σε απρόσωπους γραφειοκρατικούς μηχανισμούς που καθυστερούν, δυσλειτουργούν ή απλά δεν λειτουργούν, με τελικό στόχο τους ιδιώτες χορηγούς που θα εμφανιστούν ως σωτήρες με το σχετικό ανταποδοτικό αντάλλαγμα. Πρόσφατο παράδειγμα που παίρνει όλο και πιο ανησυχητικές διαστάσεις παιδομαζώματος τα Ωνάσεια Σχολεία, που βέβαια δεν πρόκειται να υποφέρουν από ελλείψεις όπως τα «κοινά» σχολεία. Άλλο παράδειγμα τα σχολεία του προγράμματος «Μ. Γιαννάκου» με τις συστημικές τράπεζες να φιγουράρουν με πινακίδες στις εισόδους τους, προσπαθώντας να ξεπλύνουν μια σειρά από δράσεις τους που δεν ξεπλένονται. Και ο κατάλογος θα διευρυνθεί, ενώ τα ιδιωτικά σχολεία από κοντά τρίβουν τα χέρια τους ονειρευόμενα voucher.
Εκτός και αν…
Φωτογραφία: Σωτήρης Δημητρόπουλος / Eurokinissi
