Ιστορική ήττα νεοφιλελεύθερων, αντιμεταναστών και φιλοπόλεμων Σοσιαλδημοκρατών
Οι Σοσιαλδημοκράτες της Δανίας έχασαν για πρώτη φορά από το 1903 τον Δήμο της Κοπεγχάγης και για πρώτη φορά από το 1938 που θεσπίστηκε η σημερινή δημοτική αρχή. Η ιστορική ήττα της Μέττε Φρεντέρικσεν, η οποία υιοθέτησε μια αντιμεταναστευτική, νεοφιλελεύθερη, φιλοπόλεμη και αντιρωσική ατζέντα, δεν συνοδεύτηκε από ένα ακροδεξιό τσουνάμι, αλλά ένα μεγάλο κύμα της αριστεράς και της οικολογίας, που κατάφερε να πάρει για πρώτη φορά τα ηνία της πρωτεύουσας της χώρας.
Οι πανηγυρισμοί των στελεχών και ψηφοφόρων της ΚοκκινοΠράσινης Συμμαχίας, της Πράσινης Αριστεράς και της Εναλλακτικής θύμιζαν τη βραδιά των δημοτικών εκλογών στη Νέα Υόρκη και τη νίκη του Ζοχράν Μαμντάνι. Το Βατερλό των Σοσιαλδημοκρατών συνεχίστηκε με την απώλεια 19 Δήμων και πτώση σε 87 από τους 98 δήμους της χώρας. Τα αποτελέσματα δείχνουν μια μετατόπιση του εκλογικού σώματος και ενδέχεται να αποτελούν ένδειξη του τρόπου με τον οποίο θα ψηφίσουν οι Δανοί στις επόμενες βουλευτικές εκλογές, οι οποίες αναμένονται έως τον Οκτώβριο του 2026.
Η Κοπεγχάγη μετά τη Ρίγα, τη Βουδαπέστη και το Ζάγκρεμπ θα είναι η τέταρτη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα με οικολόγο δήμαρχο, ενώ στη λίστα θα πρέπει να προσθέσουμε και το κοσμοπολίτικο και ελευθεριακό Άμστερνταμ.
Αριστερά και οικολογία
Σχεδόν ένας στους τέσσερις ψηφοφόρους της Κοπεγχάγης ψήφισε για άλλη μια φορά την ΚοκκινοΠράσινη Συμμαχία ή Λίστα Ενότητας (EL), ενώ σχεδόν ένας στους δύο ψήφισε τα τρία αριστερά και πράσινα κόμματα, την ΚοκκινοΠράσινη Συμμαχία, την Πράσινη Αριστερά (SF) και την Εναλλακτική. Τα τρία αριστερά και πράσινα κόμματα έφθασαν στο νήμα της απόλυτης πλειοψηφίας των 28 δημοτικών συμβούλων, εκλέγοντας 25.
Το γεγονός ότι οι δύο γυναίκες που ήταν υποψήφιες δήμαρχοι, η ΚοκκινοΠράσινη Λίνε Μπάρφορντ και η Πράσινη Αριστερή Σίσε Μαρί Γουέλινγκ, έφθασαν μαζί στο δημαρχείο το βράδυ της Τρίτης κατέστησε σαφές ότι τα δύο μεγαλύτερα κόμματα της Κοπεγχάγης θα αποφάσιζαν μεταξύ τους για τις τύχες του Δήμου.
Μετά από πολύωρες διαπραγματεύσεις σχηματίστηκε μια δημοτική πλειοψηφία με 7 κόμματα και τους Σοσιαλδημοκράτες για πρώτη φορά στην αντιπολίτευση μετά από 122 χρόνια. Τα δύο κόμματα επεφύλαξαν ένα μεγάλο ράπισμα στους Σοσιαλδημοκράτες, αφού δεν τους κάλεσαν ούτε σε μια τυπική συνάντηση για να συζητήσουν τη διαμόρφωση της πλειοψηφίας στο δημοτικό συμβούλιο. «Δεν προσκλήθηκα ούτε εγώ ούτε το κόμμα μου», παραδέχθηκε η υποψήφια δήμαρχος και πρώην υπουργός των Σοσιαλδημοκρατών Περνίλ Ρόσενκραντζ-Τέιλ.
Χάνουν ψήφους οι αντιμετανάστες
Στην Κοπεγχάγη, που οι τιμές των ενοικίων αυξήθηκαν 20% το τελευταίο έτος, οι δημοσκοπήσεις είχαν ήδη δείξει ότι στην κοσμοπολίτικη, ανοικτή, συμπεριληπτική, μορφωμένη και πλούσια πόλη δεν άρεσε η αντιμεταναστευτική εκστρατεία της Φρεντετίσκεν, που κάνοντας σημαία της τις απελάσεις και τις επαναπροωθήσεις ταυτίστηκε με τη Μελόνι και την Φον ντε Λάιεν, αμφισβητώντας ακόμη και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Ακόμη και τα ηγετικά στελέχη του δεξιού Venstre (Φιλελεύθερο Κόμμα) αποφεύγανε να αναφερθούν στο μεταναστευτικό στην Κοπεγχάγη, γιατί ήξεραν ότι θα χάσουν ψήφους.
«Δεν κερδίζεις την Κοπεγχάγη πιέζοντας το μεταναστευτικό. Δεν υπάρχουν ακροδεξιοί ψήφοι να κερδίσεις εδώ, είναι λάθος στρατηγική για μια σύγχρονη, διεθνή πόλη», είχε προειδοποιήσει προεκλογικά ο επικεφαλής των δημοτικών συμβούλων της Πράσινης Αριστεράς Κλάους Μίγκιντ.
Πέρα από τον Μίγκιντ, το θέμα είχε καταλάβει καλύτερα και η υποψήφια δήμαρχος του δεξιού Venstre Λουίσε Τεϊλάντε Τόμνσεν υποστηρίζοντας αναφορικά με το μεταναστευτικό ότι «δεν το έχω αναφέρει ούτε μια φορά στην προεκλογική συζήτηση, αυτό που μετρά εδώ είναι οι τιμές των κατοικιών, το παρκάρισμα, οι μεταφορές».
Σύμφωνα με δανούς αναλυτές, ένα σημαντικό τμήμα του εκλογικού σώματος ήθελε να τιμωρήσει τους Σοσιαλδημοκράτες για τη φιλελεύθερη, προσανατολισμένη στην ασφάλεια και αντιμεταναστευτική τους στάση. Οι ψηφοφόροι εστίασαν επίσης στην απότομη αύξηση των τιμών των κατοικιών, η οποία ανάγκασε πολλούς εργαζόμενους να εγκαταλείψουν την πρωτεύουσα και άλλες μεγάλες πόλεις και να μετακομίσουν στα προάστια και τις μικρές πόλεις. Πολλοί ψηφοφόροι χρέωσαν επίσης στους Σοσιαλδημοκράτες και τους δεξιούς συμμάχους τους την αύξηση του κόστους ζωής, την επιδείνωση της ποιότητας των δημόσιων υπηρεσιών, που αποτελούσαν ιστορικά ναυαρχίδα των σκανδιναβικών σοσιαλδημοκρατιών, τις αυξανόμενες στρατιωτικές δαπάνες και τη στενή συμμαχία με τις ΗΠΑ, τη στιγμή που απειλούν με κατάληψη της Γροιλανδίας. Την αντιμεταναστευτική πολιτική της Δανίας αποφάσισε να αντιγράψει σε γενικές γραμμές και η Βρετανία των Εργατικών του Στάρμερ.
Η απώλεια της Κοπεγχάγης αποτελεί συμβολικό και στρατηγικό χτύπημα για τους Σοσιαλδημοκράτες, καθώς σηματοδοτεί τη μείωση της στήριξης από τους ψηφοφόρους των αστικών κέντρων που παραδοσιακά αποτελούσαν τον βασικό κορμό τους.
ΚοκκινοΠράσινη Συμμαχία
«Γράψαμε ιστορία στον Δήμο της Κοπεγχάγης. Η ΚοκκινοΠράσινη Αριστερά είναι έτοιμη να παραδώσει τον Δήμο της Κοπεγχάγης στην Πράσινη Αριστερά», τόνισε παρά την απογοήτευση για το αποτέλεσμα αλλά και χωρίς ενδοιασμούς η εκπρόσωπος του μεγαλύτερου κόμματος στην Κοπεγχάγη Πέλε Ντράγκστεντ, κατανοώντας τις αντιδράσεις που θα συναντούσε η προσπάθεια εκλογής της Λίνε Μπάρφοντ στη θέση της δημάρχου. Η ΚοκκινοΠράσινη Συμμαχία πήρε 22,1% στην πρωτεύουσα της χώρας, με πτώση από το 24,6% των δημοτικών εκλογών του 2021. Σε εθνικό επίπεδο πήρε 7,1% στις δημοτικές εκλογές, ενώ στις Περιφερειακές υποχώρησε στο 7,3% εκλέγοντας 8 περιφερειακούς συμβούλους (-6).
Η 61χρονη Μπάρντοφ θα συνεχίσει στην αντιδημαρχία Τεχνολογίας και Περιβάλλοντος και η Καρίνα Βέστεργκαρντ επίσης της ΚοκκινοΠράσινης Συμμαχίας στην αντιδημαρχία Κοινωνικών Υποθέσεων.
Η Μπάρντοφ δέχθηκε ένα πραγματικό πολιτικό λιντσάρισμα από τη δεξιά, την ακροδεξιά, τους πολεμοχαρείς Σοσιαλδημοκράτες και τη μεγάλη πλειοψηφία των ΜΜΕ, με επικεφαλής τη συντηρητική εφημερίδα Berlingske, γιατί προέρχεται από τα νεαρά τότε επαγγελματικά στελέχη του παλιού φιλοσοβιετικού Κομμουνιστικού Κόμματος Δανίας (DKP) και της χρεώνουν μαζί με όλα τα σφάλματα του ανύπαρκτου σοσιαλισμού και ότι παρακολουθούσε σεμινάρια στις κομματικές σχολές της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Σε μια περίοδο που οι Σοσιαλδημοκράτες και οι δεξιοί σύμμαχοί τους έχουν μετατρέψει την αντιρωσική υστερία σε τρέχουσα πολιτική. Μια αντικομμουνιστική εκστρατεία που μετά από δεκαετίες επανάφερε την πολεμική για την χρηματοδότηση του DKP, που με λιγότερο από 1% είχε τα μεγαλύτερα κομματικά γραφεία στην Κοπεγχάγη, καθημερινή εφημερίδα και αρκετά επαγγελματικά στελέχη.
Ορισμένοι αποκαλούν τη δημοφιλή για τους αριστερούς και οικολόγους Μπάρντοφ «Τσάρο του Περιβάλλοντος», γιατί υπερασπίζεται το περιβάλλον και απορρίπτει κατηγορηματικά τα μεγαλεπήβολα κυβερνητικά και προβληματικά κατασκευαστικά σχέδια και πρωτίστως την κατασκευή τεχνητής νήσου ως αντιπλημμυρικού έργου αξίας 2,7 δισ. ευρώ.
Πράσινη Αριστερά
«Καταλήξαμε σε μια ιστορική συμφωνία στο δημαρχείο. Όλα αυτά τα κόμματα με υπέδειξαν ως δήμαρχο της Κοπεγχάγης. Νομίζω ότι είναι πραγματικά υγιές για αυτήν την πόλη το γεγονός ότι η εξουσία δεν προεξοφλείτε πάντα και ότι αναδύονται νέες δυνάμεις», τόνισε η 39χρονη Σίσε Μαρί Γουέλινγκ, ευχαριστώντας για τη στήριξη την ΚοκκινοΠράσινη Συμμαχία, το μετριοπαθές οικολογικό κόμμα Εναλλακτική και τα δεξιά Venstre, Συντηρητικούς και Ριζοσπάστες.
«Καταγράψαμε μια ιστορική νίκη, γιατί η πετυχημένη προεκλογική εκστρατεία μας εστιάστηκε στο στεγαστικό, την οικογενειακή πολιτική και την πράσινη ανάπτυξη», τόνισε η συμπρόεδρος της Πράσινης Αριστεράς Βούλα Τσέτσι.
Το μετριοπαθές αριστερό και οικολογικό Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα, πιο γνωστό ως Πράσινο Αριστερό Κόμμα ή Αγίου Φραγκίσκου από τα αρχικά του SF, ήρθε δεύτερο στην Κοπεγχάγη, με 17,9% και άνοδο 7% σε σχέση με τις δημοτικές εκλογές του 2021, για να φθάσει στο 11% σε ολόκληρη τη Δανία.
Οι ηττημένοι Σοσιαλδημοκράτες
Η πρωθυπουργός ανέλαβε την ευθύνη της πρωτοφανούς ήττας. «Είναι δική μου ευθύνη. Η κατάρρευση ήταν μεγαλύτερη από ό,τι περιμέναμε. Θα εξετάσουμε τι κρύβεται πίσω από αυτό. Προφανώς δεν είναι ικανοποιητικό», τόνισε η Φρεντερίκσεν από το Εργατικό Μουσείο της Κοπεγχάγης, εκτιμώντας ότι το κόμμα της έχασε εξαιτίας της ακρίβειας των τροφίμων και τις ανισότητες ανάμεσα στις αγροτικές και αστικές περιοχές, ενώ δικαιολόγησε τη σκληρή της στάση στο μεταναστευτικό εξαιτίας των εγκλημάτων που διαπράττονται από «ανθρώπους που έρχονται από το εξωτερικό».
«Χάσαμε την Κοπεγχάγη. Το θεωρώ εξαιρετικά λυπηρό, αλλά θα πρέπει να σταθούμε ξανά στα πόδια μας. Τα άλλα κόμματα είχαν αποφασίσει ότι ήθελαν κάτι διαφορετικό και αυτό είναι απολύτως δίκαιο. Ευτυχώς ζούμε σε μια δημοκρατία», τόνισε η Ρόσενκραντζ-Τέιλ.
Οι Σοσιαλδημοκράτες με 12,7% και βουτιά 4,5% από το 17,2% του 2021, εξέλεξαν 8 από τους 10 δημοτικούς συμβούλους που είχαν στην Κοπεγχάγη με 44.517 ψήφους. Στις δημοτικές εκλογές του 2005 είχαν πάρει 37,6%.
Δημοτικές – Περιφερειακές εκλογές
Η πράσινη, μετριοπαθής και φιλοευρωπαϊκή Εναλλακτική εκτινάχθηκε στο 4,95% με άνοδο 2,03% από το 2,92%, επανεκλέγοντας τους 2 δημοτικούς συμβούλους της με 17.302 ψήφους, για να συμμετέχει στη νέα πλειοψηφία.
Στα δεξιά οι Συντηρητικοί υποχώρησαν στο 11,3% με πτώση 1,8%, οι Κοινωνικο-Φιλελεύθεροι υποχώρησαν στο 10,5% με πτώση 1,4%, το Φιλελεύθερο Venstre υποχώρησε στο 6,1% με πτώση 1,6%, ενώ αντίθετα Φιλελεύθερη Συμμαχία εκτινάχθηκε στο 5,2% με άνοδο 2,5%.
Στην ακροδεξιά το εθνικιστικό Δανικό Κόμμα του Λαού εκτινάχθηκε στο 3,8% με άνοδο 1,9% εκλέγοντας 2 από 1 δημοτικούς συμβούλους, οι Δανοί Δημοκράτες, που κατέβηκαν για πρώτη φορά στις δημοτικές εκλογές στην χώρα, πήραν μόλις 1.893 ψήφους ή 0,54% και η Νέα Δεξιά 260 ψήφους ή 0,07% με πτώση 2,03% χάνοντας τον μοναδικό δημοτικό σύμβουλο της.
Από τους 98 δήμους της χώρας οι Σοσιαλδημοκράτες έχασαν 19 δήμους, υποχωρώντας στο 23,2% από το 28,4% του 2021 για να εκλέξουν μόλις 25 από τους 44 δημάρχους που είχαν. Το δεξιό Venstre παρόλο που έχασε 3,3% εξέλεξε 40 δημάρχους (+6), οι Συντηρητικοί 18 (+4) και η Φιλελεύθερη Συμμαχία 2 (+1). Οι ακροδεξιοί Δανοί Δημοκράτες εξέλεξαν για πρώτη φορά δήμαρχο. Η Πράσινη Αριστερά κατάφερε να εκλέξει 5 δημάρχους (+3), ενώ η ΚοκκινοΠράσινη Συμμαχία δεν κατάφερε και σε αυτές τις εκλογές να εκλέξει δήμαρχο.
Οι Σοσιαλδημοκράτες στις δημοτικές εκλογές σε εθνικό επίπεδο εξέλεξαν 599 δημοτικούς συμβούλους (-159), το δεξιό Venstre υποχώρησε στο 17,9% εκλέγοντας 521 (-99), οι Συντηρητικοί με πτώση στο 12,7% εξέλεξαν 342 (-62), ενώ η ΚοκκινοΠράσινη Συμμαχία με 7,1% εξέλεξε 111 δημοτικούς συμβούλους (-3).
Στους μεγάλους νικητές των δημοτικών εκλογών είναι η δεξιά Φιλελεύθερη Συμμαχία που με 5,5% εξέλεξε 125 δημοτικούς συμβούλους (+116), η Πράσινη Αριστερά, που με 11,1% εξέλεξε 248 δημοτικούς συμβούλους (+80) και τα ακροδεξιά Δανικό Λαϊκό Κόμμα, που με 5,9% εξέλεξε 153 δημοτικούς συμβούλους (+62) και οι Δανοί Δημοκράτες, που με 4,7% εξέλεξαν 123 δημοτικούς συμβούλους για πρώτη φορά στην ιστορία τους και θριάμβευσαν στις αγροτικές περιοχές με σημαία τους τη μάχη κατά των φωτοβολταϊκών και των ανεμογεννητριών, απειλώντας το δεξιό Venstre.
Τα αποτελέσματα για τις 4 Περιφέρειες της χώρας ήταν αρνητικά για το κυβερνητικό στρατόπεδο και τα δεξιά κόμματα. Οι σοσιαλδημοκράτες με 22,15% εξέλεξαν μόλις 36 περιφερειακούς συμβούλους (-28) τα δεξιά Venstre 28 συμβούλους (-26), οι Συντηρητικοί 19 (-12), οι Κοινωνικο-Φιλελεύθεροι 8 (-4).
Αντίθετα το ακροδεξιό Δανικό Λαϊκό κόμμα με 9% εξέλεξε 11 (+5), οι ακροδεξιοί Δανοί Δημοκράτες με 5,4% εξέλεξαν για πρώτη φορά 7, η δεξιά Φιλελεύθεροι Συμμαχία με 5,9% εξέλεξε για πρώτη φορά 8, ενώ η Πράσινη Αριστερά με 10,1% εξέλεξε 15 (+1).
