Φωτο: Digital Buggu / pexels
Παρασυρμένοι από τον πρωθυπουργικό λόγο στη ΔΕΘ, έχουμε εμπλακεί, το σύνολο σχεδόν των δημοσιολογούντων, σε μια αριθμομαχία και ποσοστολογία, που επιβάλλει σκόπιμα η κυβέρνηση. Για δύο λόγους: επειδή οι αριθμοί επενδύονται με μια σοβαροφάνεια και επειδή κουμπώνουν με το δήθεν αποστομωτικό αφήγημά της περί κοστολόγησης των μέτρων που προτείνονται.
Η αντίσταση σε αυτόν τον συρμό είναι απαραίτητη, αν θέλει κάποιος να κάνει αντιπολίτευση με βάθος και προοπτική και σε πραγματική αντίθεση με την αντικοινωνική και αντιλαϊκή κυβερνητική πολιτική. Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πώς κοστολογούνται κάποια μέτρα, αλλά αν ένα μέτρο, ακόμα και με το ίδιο διαθέσιμο ποσό, μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά την κατάσταση. Δηλαδή, ποια δαπάνη επιλέγεις και γιατί.
Δομικές αλλαγές
H «Ε» φιλοξένησε στο προηγούμενο φύλλο συνέντευξη που πήρε η Ιωάννα Δρόσου από τον οικονομολόγο Γιώργο Ιωαννίδη, ο οποίος με πολύ απλό και κατανοητό τρόπο περιγράφει πώς μπορεί να αναιρεθεί αυτή η αριθμομαχία.
Παράδειγμα. Η εμφανιζόμενη ως μεταρρύθμιση κυβερνητική αλλαγή στη φορολογία –εξηγεί– δεν αλλάζει κάτι δομικό στο φορολογικό σύστημα. Η αναλογία άμεσων και έμμεσων φόρων εξακολουθεί να λειτουργεί σε βάρος των χαμηλών και των κατώτερων μεσαίων εισοδημάτων. Οι φόροι εισοδήματος εξακολουθούν να έχουν άδικη άνιση εσωτερική κατανομή και οι φόροι του πλούτου εξακολουθούν να είναι χαϊδευτικοί γι’ αυτόν. Ακόμα και οι ελαφρύνσεις που αφορούν τα παιδιά, ευνοούν τα εισοδήματα των 60.000 και 90.000 ευρώ, όχι των 15.000. «Οι αναδιανεμητικές επιπτώσεις των μέτρων είναι αρνητικές, θα αυξήσουν τις ανισότητες», καταλήγει συμπερασματικά. Το σημαντικότερο πρόβλημα του φορολογικού συστήματος, η διεύρυνση των ανισοτήτων, εντείνεται.
Όποιος, λοιπόν, θέλει να εναντιωθεί σε αυτό το σύστημα, δεν μπορεί να περιορίζεται σε μια συζήτηση για το πόσο πάνω πόσο κάτω. Χρειάζεται να στοχεύσει στην αναδόμησή του. Το ίδιο και για το εισόδημα. Δεν είναι μόνο οι ετήσιες αυξήσεις διά νόμου, που, όταν και όπως δίνονται, τις τρώει η ακρίβεια πριν τις πάρουμε. Είναι η δομή της αγοράς εργασίας, η επιστροφή της εθνικής συλλογικής σύμβασης και οι κλαδικές συμβάσεις που μπορούν να διεκδικήσουν ουσιαστικά καλύτερες συνθήκες και αμοιβές και δημόσιο συνταξιοδοτικό σύστημα, καθώς και τιμαριθμοποίηση αμοιβών και φορολογικών κλιμάκων.
Ατομικό και κοινωνικό εισόδημα
Παράδειγμα δεύτερο. Με τους πόρους που διατέθηκαν για τις «φορολογικές ελαφρύνσεις», που λόγω πληθωρισμού δεν μετέβαλαν την αγοραστική δύναμη του ατομικού εισοδήματος*, θα μπορούσαν να αυξηθούν 5 φορές οι δημόσιες δαπάνες για τη στεγαστική πολιτική ή έως 50% για τη δημόσια υγεία. Το οικονομικό όφελος για την πλειονότητα, που έχει και τις δύο, στέγη και υγεία, μεγάλη ανάγκη, θα ήταν πολλαπλάσιο μέσω του κοινωνικού εισοδήματος που θα ερχόταν να προστεθεί σε μόνιμη βάση, από ό,τι τώρα, με την ονομαστική αύξηση του ατομικού.
Και όλα αυτά γιατί έχει επιβληθεί το ψέμα ότι όταν δαπανά το δημόσιο, ας πούμε, για την υγεία, αυτό λογίζεται ως κόστος, ενώ όταν δαπανά ένας κεφαλαιούχος για οτιδήποτε είναι επένδυση. Αν δεν επαναφέρουμε στη συζήτηση την ορθή βάση, ότι επένδυση είναι και η δημόσια δαπάνη που αποδίδει κοινωνικό εισόδημα, τότε η νεοφιλελεύθερη προπαγάνδα θα εξακολουθεί να εξαπατά τους αδύναμους.
Επιχειρήματα για τους άλλους, διδάγματα για εμάς
Ας κάνουμε τον κόπο να διαβάσουμε άλλη μια φορά –όπως το χρειάστηκα εγώ τουλάχιστον– μέσα από αυτό το πρίσμα τη συνέντευξη. Δεν θα βελτιώσουμε μόνο τα επιχειρήματά μας απέναντι στους κυβερνητικούς προπαγανδιστές. Θα βοηθηθούμε ώστε να βλέπουμε με διαφορετική ματιά και τα προγράμματα των φίλιων δυνάμεων, της αριστεράς, και να συμβάλλουμε στην εξέλιξή τους προς τη ριζοσπαστική κατεύθυνση. Δηλαδή στη σύνταξή τους και την εκλαϊκευσή τους με τέτοιο τρόπο, που να αναδεικνύουν όχι μόνο τη σημασία των ποσοτικών διεκδικήσεων, αλλά πολύ περισσότερο το ρόλο των δομικών αλλαγών που μπορούν και χρειάζεται να επιφέρουν.
Έτσι μπορούν ευκολότερα όσοι υφίστανται την προπαγάνδα του νεοφιλελευθερισμού, να κατανοήσουν την υπαρκτή διαφορά ανάμεσα σε μια δεξιά και μια αριστερή πολιτική και να εντοπίσουν την πραγματική διαφορά ανάμεσα σε ένα πρόγραμμα που εξαπατά χαϊδεύοντας αυτιά κι ένα που μπορεί να αλλάξει την κατάσταση πραγμάτων, την κατάστασή τους, συμβάλλοντας έτσι στη ριζοσπαστικοποίησή τους. Όχι με ένα φαινομενικά προωθημένο πρόγραμμα, αλλά με την εδραίωση της πεποίθησης ότι μπορούν να δεχτούν αποτελεσματική επίθεση τα δομικά στηρίγματα της κυβερνητικής πολιτικής, που βαφτίζει ποσοτικά ανέφικτο κάθε τι που είναι κοινωνικά εφικτό.
Με τη γενίκευση, την επικράτηση μιας τέτοιας αντίληψης και πρακτικής στον χώρο της ευρύτερης αριστεράς είναι δυνατόν να περάσουμε από την εποχή της παραδοσιακής αναζήτησης της ελάχιστης κοινής βάσης για τις ενδεχόμενες συνεργασίες, τις πολιτικές και κοινωνικές συμπαρατάξεις, στην εποχή της μέγιστης δυνατής ικανοποίησης των προγραμματικών απαιτήσεων όσων προσέρχονται σε ένα διάλογο με στόχο την κοινή δράση. Θα είναι μεγάλο όφελος για όλους.
Γιατί ακόμα και την ώρα της καμπής, που θα σημάνει το πέρασμα της ανθρωπότητας από την προϊστορία στην ιστορία, θα έχει σημασία αν, κατά τη μεταβατική περίοδο, από κάποιες κοινωνίες έχει διανυθεί χρήσιμος δρόμος με καίριες κοινωνικές κατακτήσεις ή κάποιες άλλες θα χρειαστεί να διανύσουν πολύ μεγαλύτερη απόσταση. Κάθε τακτική επιτυχία που στεριώνει μέσα σε μια κοινωνία, τη φέρνει πιο κοντά στον τελικό στόχο. Το όφελος δεν είναι, έτσι κι αλλιώς, παροδικό.
*Νεότερα, επί του πιεστηρίου, στοιχεία διεθνών οργανισμών μιλούν για νέα μείωση της αγοραστικής δύναμης στην Ελλάδα κατά 1,9%.
