Ως ένα ακόμη βήμα προς τον γεωπολιτικό αναπροσανατολισμό της Αρμενίας και την απομάκρυνση από τη σφαίρα επιρροής της Ρωσίας εκτιμάται το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών στη χώρα την περασμένη Κυριακή.
Με ετυμηγορία του 58,97% του εκλογικού σώματος, το κυβερνών κόμμα του πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν, «Κοινωνικό Συμβόλαιο», αναδείχτηκε πρώτο με 49,81%, ποσοστό υπερδιπλάσιο του 23,29% της αντιπολιτευόμενης συμμαχίας «Ισχυρή Αρμενία» του ρωσοαρμένιου επιχειρηματία Σαμβέλ Καραπετιάν.
Για «ιστορική νίκη» που διασφαλίζει τη συνέχεια και την ανάπτυξη της δημοκρατίας, έκανε λόγο ο Πασινιάν, σε συνέντευξη Τύπου το πρωί της Δευτέρας.
Την ίδια μέρα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έγραψε στο Χ: «Εκτιμούμε βαθιά τη σύμπραξή μας με μια δημοκρατική Αρμενία, η οποία προσεγγίζει όλο και περισσότερο την Ευρώπη»,
Η Αρμενία επέλεξε «το μέλλον της στην Ευρώπη» παρά τις ρωσικές πιέσεις, δήλωσε η επικεφαλής της διπλωματίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Κάγια Κάλλας, προσερχόμενη στη σύνοδο των υπουργών Άμυνας της Ε.Ε. στη Λευκωσία.
Την «προσέγγιση με την Ευρώπη» και την απομάκρυνση από την τροχιά της Μόσχας χαιρέτησε ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν στο συγχαρητήριο μήνυμα του στο Χ προς τον Πασινιάν.
Στο πλαίσιο της προσέλκυσης της Αρμενίας στην ΕΕ και της απομάκρυνσής της από τη σφαίρα επιρροής της Ρωσίας εντάσσεται, θυμίζουμε η επιλογή η 8η Σύνοδος της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας να πραγματοποιηθεί στην πρωτεύουσα της χώρας, Ερεβάν, στις 4-5 Μαΐου, στην οποία προσκλήθηκαν και συμμετείχαν οι επικεφαλής των 27 της ΕΕ, αλλά και ο ουκρανός πρόεδρος Ζελένσκι, προς μεγάλη δυσαρέσκεια της Μόσχας, που εγκάλεσε το Ερεβάν για «μη φιλικές» ενέργειες.
Η Αρμενία είναι βασικός κόμβος του λεγόμενου «Μεσαίου Διαδρόμου»,ενός διαύλου εμπορικών συναλλαγών και ενεργειακού εφοδιασμού μεταξύ Ευρώπης και Κίνας παρακάμπτοντας τη Ρωσία, μέσω της οποίας περνούσε πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία το 86% του χερσαίου εμπορίου Ευρώπης-Κίνας. Έχει ήδη συνάψει συμφωνία εταιρικής σχέσης με την Ε.Ε. και έχει νομοθετήσει την πρόθεσή της να υποβάλει αίτημα ένταξης.
Αφετέρου, αν και ανεξαρτητοποιήθηκε μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, διατήρησε στενούς οικονομικούς και αλλά στρατιωτικούς δεσμούς με τη Ρωσία, η οποία διαθέτει στην Αρμενία στρατιωτική βάση επανδρωμένη με 5.000 ένστολους.
Τώρα οι δεσμοί αυτοί δοκιμάζονται.
Η Ρωσία απειλεί την Αρμενία με οικονομικές κυρώσεις αν συνεχίσει να ερωτοτροπεί με τη Δύση, κυρώσεις όπως το «πάγωμα» ή ακόμη και η πλήρης διακοπή της παροχής φυσικού αερίου, που το 2025 κάλυψε το 82% των σχετικών αναγκών της χώρας. Είχε ήδη πριν τις εκλογές διακόψει ή περιορίσει τις εισαγωγές αρμενικών προϊόντων, όπως οπωροκηπευτικά, κονιάκ, κρασί και λουλούδια.
Το θέμα επρόκειτο να συζητηθεί στις 29 Μαΐου στη σύνοδο κορυφής της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης, της οποίας προΐσταται η Ρωσία και στην οποία –μαζί με το Καζακστάν, τη Λευκορωσία και το Κιργιστάν– ανήκει η Αρμενία. Η συζήτηση δεν έγινε ποτέ, καθώς ο Πασινιάν απουσίασε επικαλούμενος φόρτο προεκλογικών υποχρεώσεων.
Από την ανάληψη της πρωθυπουργίας το 2018, μετά την ανατροπή του ρωσόφιλου πρωθυπουργού, Σερζ Σαρκισιάν, ο Πασινιάν διατήρησε τις καλές σχέσεις με τη Μόσχα, όμως αυτό μέχρι το Σεπτέμβριο του 2023 και τη στρατιωτική επίθεση κλίμακας που εξαπέλυσε τότε το Αζερμπαϊτζάν στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, τερματίζοντας τον de facto έλεγχο της Αρμενίας στην περιοχή αυτή και εκδιώκοντας τον αρμενικό πληθυσμό.
Η Μόσχα, παρά την παρουσία ειρηνευτικών δυνάμεών της στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, απέφυγε να παρέμβει. Δεν απέφυγε να εισπράξει τη δυσαρέσκεια της αρμενικής κοινής γνώμης. Η Ρωσία, που πριν δύο δεκαετίες είχε ποσοστό αποδοχής πάνω από 85% μεταξύ των Αρμενίων θεωρείται σήμερα απειλή από το 30%.
Ήταν τότε που ο Πασινιάν ξεκίνησε τη στροφή προσέγγισης στη Δύση, δηλώνοντας για τον πόλεμο στην Ουκρανία ότι η Αρμενία «δεν είναι σύμμαχος της Ρωσίας στο ζήτημα αυτό», και αφήνοντας υπόνοιες ότι η χώρα του θα αποσυρθεί από τη Συνθήκη Συλλογικής Ασφαλείας, μια στρατιωτική συμμαχία έξι μετασοβιετικών κρατών –Ρωσία, Λευκορωσία, Καζακστάν, Κιργιστάν, Τατζικιστάν και Αρμενία– που ιδρύθηκε το 1992 ως αντίβαρο του ΝΑΤΟ στην Ευρασία.
Εικοσιπέντε χρόνια μετά, οι γεωπολιτικές ισορροπίες αλλάζουν ταχύτατα.
Στις 29 Μαΐου, ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, πραγματοποίησε μια επίσκεψη «αστραπή» στο Ερεβάν για να υπογράψει με τον αρμένιοομόλογό μια συμφωνία «ολοκληρωμένης στρατηγικής συνεργασίας»και μια κοινή διακήρυξη αναφορικά με τον σχεδιαζόμενο «Διάδρομο Τραμπ για τη Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία» (TRIPP), έναν διάδρομο μεταφορών, ενέργειας και ψηφιακών υποδομών, που θα συνδέει το Αζερμπαϊτζάν, μέσω της Αρμενίας, με τον θύλακα του Ναχτσιβάν, μια στενή αζερική λωρίδα μεταξύ Αρμενίας, Ιράν και Τουρκίας, στην προοπτική, σύμφωνα με την Monde, της διασφάλισης άμεσης πρόσβασης των ΗΠΑ σε ορυκτά ζωτικής σημασίας για τις σύγχρονες τεχνολογίες.
Ωστόσο, η ρήξη με τη Ρωσία παραμένει αδιανόητη. Η Μόσχα ελέγχει κρίσιμες υποδομές, όπως οι σιδηρόδρομοι και τα ενεργειακά δίκτυα, παραμένει κυρίαρχος εμπορικός εταίρος, προμηθεύει την Αρμενία με φυσικό αέριο σε τιμές στο ένα τρίτο των μέσων ευρωπαϊκών τιμών, διαχειρίζεται τον μοναδικό πυρηνικό σταθμό της χώρας, που καλύπτει το 30% των αναγκών σε ηλεκτρική ενέργεια, και ελέγχει τον συνοριακό σταθμό από τον οποίο περνά το 60% των αρμενικών εξαγωγών.
Αφετέρου, οι διψήφιοι δείκτες ανάπτυξης της Αρμενίας οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στο ρόλο της χώρας στην παράκαμψη των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, ιδίως σε ό,τι αφορά ηλεκτρονικό εξοπλισμό, αυτοκίνητα και μηχανήματα, αλλά και χρυσό και διαμάντια. Τα μεν πρώτα εισάγονται από την Ασία και τη Δύση και επανεξάγονται αδασμολόγητα στη Ρωσία, ενώ ο χρυσός και τα διαμάντια εισάγονται από τη Ρωσία και επανεξάγονται έχοντας προηγουμένως υποβληθεί σε «αλλαγή ταυτότητας».
Ένα είδος στρεβλής ανάπτυξης χαρακτηριστικής των καιρών παγκοσμίως, από την οποία επωφελούνται συγκεκριμένα συμφέροντα, με τα οφέλη για τους πολλούς περιορισμένα έως ανύπαρκτα. Σε ένα κλίμα, ωστόσο, σταθερότητας και ασφάλειας ιδιαιτέρως ελκυστικό για πολλούς ψηφοφόρους μιας κάποιας ηλικίας και στην Αρμενία.
Φωτο: U.S. Department of State / Flickr
