Στο φύλλο του περασμένου σαββατοκύριακου η «Ε» είχε την ευτυχία –δεν λέω την τύχη– να περιέχει στην ύλη της μια συζήτηση με τον Αντώνη Νταβανέλο. Το κοινό της εφημερίδας γνωρίζει γραφή και ανάγνωση, δεν περιμένει σχόλια και ερμηνείες γι’ αυτήν από κανέναν. Μπορεί να εκτιμήσει πρωτογενώς την αξία της και οπωσδήποτε το έκανε. Αν επιστρέφω στο περιεχόμενό της, είναι γιατί αφιερώνει μεγάλο μέρος της στη –θετική και αρνητική– εμπειρία από μια πολύ σημαντική στιγμή της ελληνικής, και όχι μόνο, αριστεράς, που συχνά δεν της δίνεται η σημασία που αξίζει. Εννοώ την εμπειρία του Χώρου Διαλόγου και Κοινής Δράσης της Αριστεράς.
Καθαρή ματιά σε μια θετική εμπειρία
Ο Αντώνης μιλώντας γι’ αυτήν είναι σαφής: «Ήταν μια πολύ πετυχημένη πρωτοβουλία», «αποτέλεσε μια σπάνια στιγμή πολιτικής ωριμότητας». Γνώμη του, θα πείτε. Ναι, αλλά έχει σημασία να δούμε και ποια είναι τα επιχειρήματά του: «Δεν αρχίσαμε να λειτουργούμε στη βάση κάποιων ειλημμένων αποφάσεων για το πού θα καταλήξει η πρωτοβουλία μας, υπήρχε ένα στάδιο αναζήτησης με πραγματικό περιεχόμενο. Όλοι και όλες δοκιμάζαμε τα όριά μας». Με άλλα λόγια, ήταν ένας πραγματικός χώρος διαλόγου και όχι παράλληλων μονολόγων, που δενόταν με την πραγματική αναζήτηση κοινού και διευρυνόμενου πεδίου δράσης.
Και για να μην αφήσει την εντύπωση ότι πρόκειται για μια αναφορά στο παρελθόν υπό την έννοια «και διηγώντας τα να κλαις», καταλήγει: «Η σημερινή εποχή είναι ακόμη δυσκολότερη για την αριστερά από την προηγούμενη. Γι’ αυτό θεωρώ ότι έχουμε υποχρέωση να δρούμε σε ένα ενωτικό, μη σεχταριστικό πλαίσιο. Το ενιαίο μέτωπο εξακολουθεί να είναι αναγκαίο τόσο στο κοινωνικό όσο και στο πολιτικό πεδίο».
Μια καθαρή ματιά, χωρίς μεγαλοστομίες, σε χαμηλούς τόνους, που ενισχύουν τη σιγουριά –δική του αλλά όχι μόνο– για μια πολιτική πρακτική που μοιάζει να έχει ξεχαστεί. Και λέμε μοιάζει γιατί, στην πραγματικότητα, δεν είναι η αμνησία ή η άγνοια που την έχουν παραμερίσει, αλλά η κατ’ επιλογή υποτίμηση της αξίας της. Μια αξία που πολλαπλασιάζεται όταν επιχειρηματολογεί υπέρ της ένας άνθρωπος της δρώσας αριστεράς όπως εκείνος –και το κάνει όχι επειδή έχει στρογγυλέψει τις πολιτικές του απόψεις, αλλά ακριβώς επειδή τις διατηρεί ακέραιες.
Η συγχρονική αξία της
Άλλες εποχές, άλλοι άνθρωποι, άλλες ανάγκες, άλλες συνθήκες θα πει κάποιος. Αν θέλει να επιμείνει αυτός ο κάποιος στις υπαρκτές διαφορές, μάλλον θα βγει ζημιωμένος. Οι αρχικές διαφορές εκτιμήσεων ανάμεσα στη ΔΕΑ, την ΚΟΕ, την ΑΠΟ, την ΚΕΔΑ, το Ξεκίνημα, την ΑΚΟΑ, τον Συνασπισμό (συγγνώμη αν, στα ογδόντα μου, ίσως ξεχνάω κάποιους) δεν ήταν ούτε λιγότερες ούτε μικρότερες από τις σημερινές. Και οι ανάγκες ακόμα πιο πιεστικές σήμερα.
Μια τέτοιου τύπου επιχειρηματολογία δεν είναι μόνο ανακριβής, είναι και συσκοτιστική των ευθυνών που αναλαμβάνουν όσοι, απωθώντας ή αποσιωπώντας αυτή τη θετική εμπειρία, ακολουθούν δρόμους όχι μόνο απρόσφορους, αλλά και προσβλητικούς για την ιστορία της αριστεράς, που την εκθέτουν και τη φορτώνουν με πρακτικές εκφυλιστικές, ηγεμονισμού, αρχηγισμού, αντίθετες με τον ίδιο τον ηθικό και παιδαγωγικό πυρήνα της. Οι οποίες, εκτός όλων των άλλων, την παραδίνουν βορά στη συκοφαντία των αντιπάλων της, εξ αιτίας της οποίας σημαντικά τμήματα του εκλογικού σώματος αποστρέφουν το πρόσωπό τους από τους πολιτικούς σχηματισμούς της.
Δείτε την εικόνα που τροφοδοτεί, στο όνομα της σύγκλισης και συμπαράταξης διαφορετικών δυνάμεων, το υπό ίδρυση κόμμα Τσίπρα –το οποίο είτε το θέλουμε είτε όχι αυτοτοποθετείται «αριστερά του κέντρου» και πολύς κόσμος δεν έχει καμιά διάθεση να ελέγξει τα διαπιστευτήριά του. Πολύ λιγότερο οι αντίπαλοι της αριστεράς.
Το κόστος μιας φθαρμένης πρακτικής
Αντί για ισότιμο και ειλικρινή διάλογο, αφ’ υψηλού μανιφέστα τελειωμένα και εγκεκριμένα με τη βούλα του αρχηγού. Υποψήφια στελέχη και μέλη, που εξευτελίζονται καθημερινά στην αναμονή για την υπό όρους προσχώρησή τους – στην πραγματικότητα περιμένοντας το νεύμα του αρχηγού. Βουλευτές και αξιωματούχοι υπαρκτών κομμάτων, που η πρακτική αυτή και η εκκρεμότητα που τη συνοδεύει τους υποβάλλει σε καθημερινό ξόδεμα της αξιοπρέπειάς τους, με το να εμφανίζονται δημόσια και να ενεργούν σαν υπηρέτες δύο αφεντάδων: των εντολέων του δικού τους κόμματος, που το οδηγούν στη διάλυση, και του δύστροπου αρχηγού. Όποιο ίχνος ηθικού πλεονεκτήματος έχει απομείνει στην κοινή συνείδηση, παραδίνεται στο έλεος της προπαγάνδας της δεξιάς. Και η μπάλα δεν παίρνει μόνο τον Τσίπρα και τους συν αυτώ, όλη η αριστερά το πληρώνει. Πόσο θα κόστιζε – και σε ποιον – μια έντιμη και σε κοινή θέα συζήτηση «όχι στη βάση κάποιων ειλημμένων αποφάσεων», αλλά αναζητώντας με ειλικρίνεια μια κοινή συνισταμένη; Μόνο στη δεξιά.
Και στη μεγάλη εικόνα, ένα κυβερνητικό κόμμα, η ΝΔ, βαριά πληγωμένο από την αδιαφορία της απέναντι στα βιοτικά προβλήματα της συντριπτικής πλειονότητας, από τη διαφθορά που έχει γίνει δεύτερη φύση της, από τα σκάνδαλα και τα εγκλήματα που τη βαραίνουν, να καταφέρνει να επιβιώνει και να πρωτεύει, χάρη στην επικράτηση του «τακτικισμού της δεύτερης θέσης» και την απουσία πολιτικής συμμαχιών σε όλο το φάσμα της δημοκρατικής αντιπολίτευσης. Αρρώστια από την οποία δεν γλιτώνει –μέχρι στιγμής τουλάχιστον– ούτε η κάθε είδους αριστερά και η πολιτική οικολογία.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η αναφορά στην εμπειρία και την πρακτική του Χώρου Διαλόγου και Κοινής Δράσης μόνο μια νοσταλγική επιστροφή στο παρελθόν δεν μπορεί να θεωρηθεί. Υπόδειξη για το παρόν και για όποιον νοιάζεται για το μέλλον είναι.
Φωτο: Pixabay
