Στις βουλευτικές εκλογές που έγιναν στις 2 Απριλίου, η Αριστερή Συμμαχία είχε το χειρότερο μέχρι σήμερα αποτέλεσμά της. Έλαβε το 7,1% των ψήφων (έναντι 8,2%, το 2019), ενώ εξέλεξε 11 βουλευτές/τριες (έναντι 16, το 2019). Το αποτέλεσμα ήταν ελαφρώς χειρότερο και από εκείνο του 2015, όταν το ποσοστό της ήταν 7,2% και είχαν εκλεγεί 12 βουλευτές/τριες του κόμματος. Επίσης, ηττήθηκε η κεντροαριστερή-πράσινη κυβέρνηση υπό την ηγεσία του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SDP), με τους βουλευτές/τριες των κομμάτων που μετείχαν σ’ αυτήν να είναι σήμερα 100 σε ένα σύνολο 200 (έναντι 117, το 2019).
Το εκλογικό αποτέλεσμα ήταν ακόμα χειρότερο για τα άλλα κόμματα μεσαίου μεγέθους κόμματα, με το εκείνο του κόμματος του Κέντρου (11,5%) να είναι το χειρότερο από το 1916, αλλά και από αυτό του 2019 (13,8%), ενώ μειώθηκε επίσης και η κοινοβουλευτική του δύναμη (από 31 βουλευτές/τριες το 2019, σε 23 το 2023). Μείωση παρουσίασαν και οι Πράσινοι, με ποσοστό 7% και 13 βουλευτές/τριες (έναντι 11,5% και 20, το 2019).
Από τα κόμματα που μετείχαν στην κυβέρνηση, το SPD ήταν μεταξύ των νικητών, λαμβάνοντας το 19,9% των ψήφων και εκλέγοντας 43 βουλευτές/τριες (έναντι 40, το 2019), αλλά σήμερα είναι το τρίτο μεγαλύτερο κόμμα μετά το συντηρητικό Κόμμα της Εθνικής Συμμαχίας, που έχει 48 βουλευτές/τριες (έναντι 38, το 2019) και το δεξιό λαϊκιστικό κόμμα Οι Φινλανδοί με 46 βουλευτές/τριες (έναντι 39, το 2019). Για πρώτη φορά στην ιστορία της Φινλανδίας, τα τρία μεγαλύτερα κόμματα αύξησαν την εκλογική τους επίδοση.
Γιατί μειώθηκε η εκλογική δύναμη της Αριστεράς;
Η Αριστερή Συμμαχία συμμετείχε στην κυβέρνηση με δύο μέλη της, την πρόεδρο του κόμματος, Λι Άντερσον, η οποία είχε αναλάβει το υπουργείο Παιδείας, και την Χάνα Σαρκίνεν, η οποία ήταν υπουργός Κοινωνικών Υποθέσεων και Υγείας. Σε γενικές γραμμές, η Αριστερή Συμμαχία πραγματοποίησε τους στόχους που όρισε όταν αποφάσισε να συμμετάσχει στην κυβέρνηση: υπήρξε βελτίωση στα θέματα εργασιακών δικαιωμάτων, περιβάλλοντος και κλίματος, καθώς και στα κοινωνικά ζητήματα. Κατά τη διάρκεια της κυβερνητικής θητείας, η Αριστερή Συμμαχία άλλαξε τη θέση της για το ΝΑΤΟ από αρνητική σε ουδέτερη-θετική, αποδεχόμενη το αίτημα της κυβέρνησης για ένταξη στο βορειοατλαντική συμμαχία. Στο περσινό συνέδριο του κόμματος η θέση υπέρ της συμμετοχής της χώρας στο ΝΑΤΟ συγκέντρωσε την πλειοψηφία. Στο κοινοβούλιο, κατά της συμμετοχής τάχθηκαν 7 από τους 16 βουλευτές/τριες του κόμματος.
Ωστόσο, το ζήτημα του ΝΑΤΟ δεν ήταν ο κύριος λόγος για τη μείωση του ποσοστού της Αριστερής Συμμαχίας. Αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι οι απώλειες από πλευράς ψήφων των βουλευτών/τριών που τάχθηκαν κατά της ένταξης στο ΝΑΤΟ ήταν μεγαλύτερες από τις αντίστοιχες του κόμματος, με τρεις από αυτούς να χάνουν τη θέση τους στη βουλή. Τέλος, το μικρό Κομμουνιστικό Κόμμα Φινλανδίας έχασε το ένα τρίτο της εκλογικής του δύναμης, λαμβάνοντας 3.000 ψήφους (0,1%) (έναντι 4.300, το 2019), ενώ το πιο ριζοσπαστικό Κομμουνιστικό Εργατικό Κόμμα το οποίο το 2019 είχε λάβει 1.200 ψήφους, απείχε από τις εκλογές.
Η επίπτωση της «χρήσιμης» ψήφου
Για την Αριστερή Συμμαχία το κακό αποτέλεσμα ήταν απροσδόκητο, δεδομένου ότι το ποσοστό που της έδιναν όλες σχεδόν οι δημοσκοπήσεις ήταν υψηλότερο, μεταξύ 8% και 9%, ενώ ορισμένες πρόβλεπαν ότι θα πάει ακόμα καλύτερα. Η «χρήσιμη» ψήφος είναι μία από τις αιτίες που μπορεί να προκάλεσαν την πτώση της εκλογικής δύναμης της Αριστερής Συμμαχίας. Πολλοί ψηφοφόροι προτίμησαν να ψηφίσουν το SDP, γιατί η φινλανδική πρακτική από τη δεκαετία του 1990 είναι ότι ο/η υποψήφιος/ια πρωθυπουργός προέρχεται από το μεγαλύτερο κόμμα, και αυτός/η καταφέρνει πάντοτε να σχηματίσει κυβέρνηση. Η φινλανδική πολιτική κουλτούρα επιτρέπει τη δημιουργία «ανίερων» συνασπισμών, κάτι που έχει συμβεί στο παρελθόν όπως π.χ. το 2011-2014, όταν η Αριστερή Συμμαχία συμμετείχε στον ίδιο συνασπισμό με τους Συντηρητικούς.
Η νέα κοινοβουλευτική ομάδα της Αριστερής Συμμαχίας αποτελείται από 2 άνδρες και 9 γυναίκες (έναντι 7 ανδρών και 9 γυναικών, το 2019), με την ηλικία όλων να κυμαίνεται μεταξύ 34 και 47 ετών.
Διαρροές από τα αριστερά
Ένας ακόμα πιθανός λόγος της ήττας της Αριστεράς ήταν ότι με πρωθυπουργό και επικεφαλής του κόμματος, τη Σάρα Μαρίν, οι Σοσιαλδημοκράτες είχαν κάνει μια αριστερή στροφή, έτσι ώστε το προεκλογικό πρόγραμμα του SDP να είναι στην πραγματικότητα ελαφρώς πιο αριστερό από εκείνο της Αριστερής Συμμαχίας. Ένα από τα κύρια θέματα της προεκλογικής εκστρατείας ήταν η λιτότητα και οι περικοπές στον προϋπολογισμό. Τα κόμματα πρότειναν διάφορα ποσά των θεωρούμενων ως αναγκαίων περικοπών στον προϋπολογισμό (χωρίς να αποκαλύπτουν ποια κονδύλια του προϋπολογισμού θα περιέκοβαν). Η Αριστερή Συμμαχία και οι Σοσιαλδημοκράτες πρότειναν, ταυτόχρονα με τις περικοπές του δαπανών, να υπάρξει και αύξηση των φόρων: αυτό είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της εκλογικής δύναμης του SDP, αλλά προκάλεσε απώλειες στην Αριστερή Συμμαχία και στους Πράσινους. Επίσης, οι Πράσινοι είχαν στραφεί προς τα αριστερά κάτι που πιθανόν είχε ως αποτέλεσμα αρκετοί/ες δυνητικούς/ες ψηφοφόροι τους να στραφούν περισσότερο προς το Συντηρητικό Κόμμα, παρά προς την Αριστερή Συμμαχία και το SDP.
Η Αριστερή Συμμαχία μπόρεσε να αυξήσει τη στήριξή της μόνο στο Ελσίνκι (από 11,1% σε 11,7%), ενώ οι μεγαλύτερες απώλειές της σημειώθηκαν στις παραδοσιακά προπύργια της στον Βορρά. Στη Λαπωνία έχασε τη μοναδική της έδρα λαμβάνοντας 9,9% των ψήφων (υποχώρηση κατά 4,2 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2015), γεγονός που οφείλεται και στο ό,τι οι βουλευτές/τριες για τη Λαπωνία μειώθηκαν από 7 σε 6 λόγω της απώλειας πληθυσμού. Με βάση τα αποτελέσματα των εκλογών, αυτή η μία έδρα που «χάθηκε» θα ήταν η έβδομη έδρα της Αριστερής Συμμαχίας).
Οι πιθανές κυβερνητικές συμμαχίες
Μετά τις εκλογές, το συντηρητικό Κόμμα Εθνικής Συμμαχίας είναι η μεγαλύτερη πολιτική δύναμη της χώρα και θα αρχίσει τις διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Από την στιγμή που το Κόμμα του Κέντρου και οι Πράσινοι δήλωσαν ότι δεν πρόκειται να συμμετάσχουν στην κυβέρνηση λόγω του κακού εκλογικού τους αποτελέσματος, οι πιθανές κυβερνητικές συμμαχίες που θα διαμορφωθούν θα έχουν στο επίκεντρό τους είτε τους Συντηρητικούς και το κόμμα των Φινλανδών, είτε τους Συντηρητικούς και τους Σοσιαλδημοκράτες. Και οι δύο αυτοί συνασπισμοί θα χρειαστούν την υποστήριξη του Σουηδικού Λαϊκού Κόμματος της Φινλανδίας, μιας φιλελεύθερης κεντροδεξιάς πολιτικής δύναμης που εκπροσωπεί τη σουηδόφωνη μειονότητα (και διατήρησε τους/τις 10 βουλευτές/τριες του), το οποίο δήλωσε ότι δεν θα υποστηρίξει «την πολιτική του κόμματος των Φινλανδών», κάτι που μπορεί να σημαίνει ότι θα μπορούσαν να συμμετάσχουν στην κυβέρνηση, εάν η πολιτική της δεν καθορίζεται από αυτό το ακραίο κόμμα. Το Σουηδικό Λαϊκό Κόμμα, την περίοδο 2025-2019, βρέθηκε στην αντιπολίτευση για πρώτη φορά από το 1977, και αυτό θεωρήθηκε μια κακή στιγμή του.
Εσωκομματικές αλλαγές
Στις 5 Απριλίου, η απερχόμενη πρωθυπουργός Σάνα Μαρίν ανακοίνωσε ότι δεν θα συνεχίσει να ασκεί καθήκοντα προέδρου του κόμματος μετά το συνέδριο του SDP, τον Σεπτέμβριο του 2023, και πιθανότατα δεν θα είναι υπουργός, ακόμη και αν το κόμμα της συμμετάσχει στην κυβέρνηση, γεγονός που μπορεί να διευκολύνει τους Σοσιαλδημοκράτες να συγκυβερνήσουν με τους Συντηρητικούς. Η Μαρίν αιτιολόγησε την απόφασή της με τον ισχυρισμό ότι η τετραετής θητεία της στη θέση της πρωθυπουργού ήταν βαριά, και ότι στο εξής θα ήθελε να ζήσει μια πιο ήρεμη ζωή, ως βουλεύτρια. Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα θα επιλέξει νέο πρόεδρο τον Σεπτέμβριο και τα ονόματα των υποψηφίων πρέπει να είναι γνωστά πριν από τις αρχές Μαΐου. Αναμένεται, επίσης, η παραίτηση των αρχηγών των κομμάτων των Πρασίνων και του Κέντρου λόγω των κακών εκλογικών αποτελεσμάτων τους. Η πρόεδρος της Αριστερής Συμμαχίας, Λι Άντερσον, ανακοίνωσε στο συνέδριο του κόμματος, τον Ιούνιο του 2022, ότι η τρίτη τριετής θητεία της ως πρόεδρος του κόμματος θα είναι η τελευταία και η Αριστερή Συμμαχία θα εκλέξει το νέο πρόσωπο που θα αναλάβει την προεδρία του στο συνέδριο του κόμματος, το 2025.
Μετάφραση: Χάρης Γολέμης
