Της Σωτηρίας Χήρα*
Μεγάλη συζήτηση έχει αρχίσει στη Γαλλία για το σχέδιο νόμου σχετικά με το άσυλο και τη μετανάστευση που ετοιμάζεται να φέρει η κυβέρνηση Μακρόν. Η συζήτηση είναι σε εξέλιξη και αναμένεται να κορυφωθεί το επόμενο διάστημα, καθώς περί τα τέλη Φεβρουαρίου η νομοθετική πρωτοβουλία θα παρουσιαστεί ενώπιον του υπουργικού συμβουλίου και τον Απρίλιο θα κατατεθεί προς ψήφιση στην εθνοσυνέλευση. Ήδη από τον προηγούμενο μήνα υπήρξαν οι πρώτες μεγάλες αντιδράσεις, όταν το προσχέδιο παρουσιάστηκε από τον υπουργό Εσωτερικών σε φορείς και οργανώσεις.
Τι προβλέπει το σχέδιο νόμου;
Ανάμεσα στα κύρια σημεία του, που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, ξεχωρίζουν οι συντμήσεις προθεσμιών κατά τη διαδικασία απονομής ασύλου, η αύξηση του χρόνου διοικητικής κράτησης και η «διαλογή» μεταξύ προσφύγων και μεταναστών που βρίσκονται στα κέντρα φιλοξενίας.
Παραδείγματος χάρη, μειώνεται η προθεσμία για την κατάθεση του φακέλου του αιτούντος άσυλο, όπως και για την κατάθεση προσφυγής κατά απορριπτικής απόφασης. Αντίθετα, διπλασιάζονται τα ανώτατα όρια του χρόνου διοικητικής κράτησης. Υπάρχει, μάλιστα, πρόθεση να αναπτυχθεί ένα σύστημα συγκέντρωσης και ανταλλαγής στοιχείων, μέσω της διοίκησης, σχετικά με το προφίλ των ανθρώπων που διαβιούν σε δομές, έτσι ώστε να βρεθούν ποιοι είναι «χωρίς χαρτιά». Όλες οι παραπάνω μεταρρυθμίσεις, φυσικά, έχουν ως απώτερο σκοπό τη διευκόλυνση και συστηματοποίηση των απελάσεων. Ακόμη, το αρχικό σχέδιο περιείχε και μια πρόβλεψη για «ασφαλή τρίτη χώρα», με την έννοια να υπάρχει δυνατότητα για αυτόματες επιστροφές αιτούντων άσυλο σε χώρες εκτός Ευρώπης, χωρίς να εξεταστεί κανονικά ο φάκελός τους. Ευτυχώς, όμως, αυτή η διάταξη φαίνεται να έχει ήδη αποσυρθεί.
Οι αντιδράσεις
Οι αποδοκιμασίες με δημόσιες δηλώσεις είναι ήδη μαζικές. Όλες οι μεγάλες οργανώσεις, όπως οι Γιατροί του Κόσμου, οι Γιατροί χωρίς Σύνορα, η Γαλλική Ένωση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η Cimade κ.ά. καταγγέλλουν το σχέδιο νόμου.
Ένα από τα κτήρια του πανεπιστημίου Paris VIII τελεί τις τελευταίες ημέρες υπό κατάληψη από φοιτητές, προκειμένου να φιλοξενηθούν εκεί πρόσφυγες. Η πρωτοβουλία των αλληλέγγυων φοιτητών έρχεται σε συνέχεια των εικόνων ντροπής με αντίσκηνα θαμμένα στο χιόνι μέσα στο Παρίσι. Η κατάληψη στέλνει επίσης ένα ισχυρό μήνυμα αντίθεσης στον καινούριο νόμο της κυβέρνησης. Παράλληλα, προσωπικότητες από το χώρο των γραμμάτων και των τεχνών, δημοσιεύουν στη Libération κείμενο με τίτλο «Μετανάστες: Η Γαλλία και η Ευρώπη συνένοχες», στηρίζοντας την κατάληψη και καταγγέλλοντας τις διατάξεις του νομοσχεδίου. «Δυο φορές λιγότερος χρόνος για τα δικαιώματα, δυο φορές περισσότερος για την κράτηση: η κατασταλτική λογική του σχεδίου είναι ξεκάθαρη», αναφέρουν οι γάλλοι ακαδημαϊκοί και καλλιτέχνες που συνυπογράφουν. Η χαρακτηριστικότερη, ίσως, αντίδραση, ήταν ένα εξώφυλλο του γνωστού περιοδικού «Le Nouvel Observateur» με το πρόσωπο του Μακρόν πίσω από συρματοπλέγματα και τίτλο «Μετανάστες, καλώς ήρθατε στη χώρα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Παρά, βέβαια, τη γενικευμένη αποδοκιμασία, η κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι δε θα κάνει πίσω.
Ποινικοποίηση της αλληλεγγύης
Εκτός από τη νέα νομοθετική πρωτοβουλία, δυσφορία προκαλεί και μια άλλη πρακτική που αναπτύσσεται στη Γαλλία: η ποινικοποίηση της αλληλεγγύης. Δημοσιεύματα στο γαλλικό Τύπο αναφέρουν ότι οι δικαστικές υποθέσεις για το επονομαζόμενο «έγκλημα αλληλεγγύης» έχουν πολλαπλασιαστεί. Πρόκειται συγκεκριμένα για μια παλιά νομοθετική διάταξη, που αφορά στην υποβοήθηση της παράνομης εισόδου, μετακίνησης ή διαμονής αλλοδαπών στη χώρα. Το 2012 επί Ολάντ η διάταξη αυτή, αν και δεν καταργήθηκε, απέκτησε επιπλέον ασφαλιστικές δικλείδες, ώστε να έχει ισχύ μόνο σε οργανωμένα δίκτυα παράνομης διακίνησης και trafficking κι όχι σε αλληλέγγυους και εθελοντές. Παρ’ όλα, αυτά τον τελευταίο καιρό σημειώνονται καταδίκες μεμονωμένων ακτιβιστών που μετέχουν σε ανθρωπιστικές οργανώσεις, όπως αυτή της 73χρονης Μαρτίν Λαντρί, υπεύθυνης της Διεθνούς Αμνηστίας στη Νίκαια, τον περασμένο Ιανουάριο.
Ο Μακρόν και τα ανθρώπινα δικαιώματα
Πέφτουμε, λοιπόν, από τα σύννεφα με τη μεταναστευτική πολιτική, που προωθεί η κυβέρνηση Μακρόν; Όχι βέβαια! Ας μην ξεχνάμε ότι ο Εμανουέλ Μακρόν ήταν ο πρώτος που, το προηγούμενο καλοκαίρι, δήλωσε ευθαρσώς ότι είναι ανάγκη να δημιουργηθούν hotspots σε χώρες εκτός Ευρώπης, όπως στη Λιβύη, για να εξετάζονται εκεί τα αιτήματα ασύλου όσων επιθυμούν να εισέλθουν σε ευρωπαϊκό έδαφος. Μία σκέψη η οποία, αν υλοποιηθεί, θα είναι ολέθρια για τα δικαιώματα αυτών των ανθρώπων, ενώ θα σημάνει το τέλος των διεθνών και ευρωπαϊκών νομικών εγγυήσεων, όπως τις γνωρίζαμε μέχρι σήμερα. Μία σκέψη που, παρότι προφανώς επικίνδυνη, τείνει πλέον να υιοθετηθεί άκριτα και να γίνει «καραμέλα» από πολλούς ευρωπαίους αξιωματούχους.
Άλλωστε, το απολιτίκ προφίλ του τεχνοκράτη, που λάνσαρε ο γάλλος πρόεδρος από την πρώτη στιγμή, είναι επόμενο να έρχεται σε αντίθεση με την ουσία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τα δικαιώματα δεν είναι ούτε υπολογισμοί αριθμών, ούτε μπορούν να προστατευτούν μέσω της ευελιξίας με γνώμονα την πιο συμφέρουσα λύση. Τα δικαιώματα είναι πάνω από όλα πολιτική και προασπίζονται, μόνο όταν αυτή η πολιτική έχει σαφές πρόσημο και αφορμάται πρωτίστως από την αλληλεγγύη προς τον άνθρωπο.
* Μέλος του Τμήματος Δικαιωμάτων ΣΥΡΙΖΑ.
