Η επικράτηση του υποψηφίου των ακροδεξιών λαϊκιστών της Αυστρίας, Νόρμπερτ Χόφερ στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών σκόρπισε χαμόγελα στους ομοϊδεάτες του σε ολόκληρη την Ευρώπη και υπενθύμισε την αποτυχία των πολιτικών της “τεχνοκρατικής” Ευρώπης
Του Δημήτρη Σμυρναίου
Είναι αυτό που στην αργκό των Βρυξελλών αποκαλείται χώρα «μεσαίου μεγέθους». Και το πολίτευμά της παραμένει «Προεδρευόμενη Δημοκρατία». Κάτι που σημαίνει ότι στα χαρτιά τουλάχιστον ο πρόεδρός της δεν έχει και πολλές ουσιαστικές πολιτικές αρμοδιότητες. Όμως, οι προεδρικές εκλογές στην Αυστρία την περασμένη Κυριακή είχαν συγκεντρώσει το ενδιαφέρον ολόκληρης της Ευρώπης, εξαιτίας της διαφαινόμενης «πρωτιάς» του υποψηφίου του ακροδεξιού κόμματος των «Ελευθέρων» (FPÖ), Νόρμπερτ Χόφερ. Αυτό που κανείς δεν είχε προβλέψει ήταν το πόσο ευρύ θα είναι το προβάδισμά του από τον δεύτερο, που στην περίπτωση αυτή ήταν ο «πολυεθνικός» Πράσινος πολιτικός Αλεξάντερ βαν ντερ Μπέλλεν.
Το 36% που πήρε ο Χόφερ, έναντι 21% του αντιπάλου του αποτελεί έναν πολιτικό σεισμό όπως και ο καταποντισμός των υποψηφίων των δύο κυβερνητικών κομμάτων, σοσιαλδημοκρατών και χριστιανοδημοκρατών που μαζί και οι δύο δεν συγκέντρωσαν ούτε το ένα τέταρτο των προτιμήσεων του εκλογικού σώματος.
Τώρα η κυβέρνηση μιλάει για την ανάγκη επανεκκίνησης της, από τον ερχόμενο Μάιο και ο σοσιαλδημοκράτης δήμαρχος της Βιέννης, Μίχαελ Χόυπλ μια παλιά «αλεπού» της πολιτικής προβλέπει ότι ο «μεγάλος συνασπισμός», που δεν είναι πια και τόσο μεγάλος δεν πρόκειται να κλείσει τετραετία. Και μαζί του ίσως να κλείσει οριστικά και ένας μεγάλος κύκλος στη μεταπολεμική ιστορία της Ευρώπης, που βασίστηκε σε αυτό το «κοινωνικό συμβόλαιο» Χριστιανοδημοκρατίας και Σοσιαλδημοκρατίας.
Ευρωπαϊκά ακροδεξιά πανηγύρια
Η Αυστρία είναι πολύ πιθανόν, λοιπόν, να έχει μετά το δεύτερο γύρο, της 22ης Μαΐου, τον πρώτο ακροδεξιό πρόεδρο σε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κάτι που προκάλεσε ενθουσιασμό στα «αδελφά» κόμματα του FPÖ, με πρώτη και καλύτερη την «Εναλλακτική για τη Γερμανία» που έσπευσε να στείλει τα συχαρίκια της. Την ικανοποίηση τους εξέφρασαν δημόσια και η Μαρίν Λεπέν στη Γαλλία και ο Γκερντ Βίλντερς στην Ολλανδία, αφού κατά την γνώμη τους το αποτέλεσμα αυτό αποτελεί ένα χαστούκι για όσους επιθυμούν ένα «υπερευρωπαϊκό κράτος» και δείχνει την ενίσχυση της διάθεσης της κοινής γνώμης σε μια σειρά από χώρες για επιστροφή σε μια πιο «εθνική πολιτική». Η Λεπέν, μάλιστα, δεν ενοχλήθηκε καθόλου από το ενδεχόμενο να καταφέρει πρώτος ένας αυστριακός ομοϊδεάτης της, αυτό που εκείνη σχεδιάζει για τις εκλογές στην πατρίδα της τον ερχόμενο χρόνο. Να διεκδικήσει δηλαδή την προεδρία της Γαλλίας.
Φαίνεται ότι εκείνοι που είχαν επιλέξει να διοργανώσουν πριν δύο περίπου χρόνια στην αυστριακή πρωτεύουσα μια συνάντηση της «διεθνούς» της ακροδεξιάς είχαν τους λόγους για την συγκεκριμένη γεωγραφική επιλογή και δεν ήταν μόνο το γεγονός ότι η Αυστρία βρίσκεται στο κέντρο της Ευρώπης. Το FPÖ ήταν πάντα ισχυρό και είχε καταφέρει μάλιστα να συγκυβερνήσει με τους Χριστιανοδημοκράτες από το 2000 έως το 2005. Τώρα είναι αυτό, που καθορίζει την πολιτική ατζέντα στη χώρα με ένα λόγο επιθετικό σε βαθμό θράσους και αποτελεί «φάρο» και για μια σειρά ξενοφοβικά κόμματα σε γειτονικές χώρες.
Με κριτήριο το προσφυγικό
Η πρώτη ανάλυση των κινήτρων των ψηφοφόρων, όπως δημοσιεύεται στον αυστριακό Τύπο, δείχνει δύο μεγάλες κατηγορίες κινήτρων για τους ψηφοφόρους. Η προτίμηση στον Χόφερ οφείλεται στην σκληρή στάση των Ελευθέρων στο προσφυγικό, όπου ανοικτά δηλώνουν ότι «το σκάφος είναι γεμάτο», αλλά και σε μια ευρέως διαδεδομένη τα τελευταία χρόνια δυσαρέσκεια με τον δικομματισμό, ο οποίος καθόρισε την μεταπολεμική πορεία της Αυστρίας, αλλά έχει πλέον ταυτιστεί με τη διαφθορά και το νεποτισμό. Υπάρχει φυσικά και η αντίδραση απέναντι σε έναν «ευρωπαϊσμό», που μοιάζει γενικόλογος και αφηρημένος και κάνει τους πολίτες να αισθάνονται ότι οι αποφάσεις πολύ συχνά παίρνονται πολύ μακριά τους και κυρίως ερήμην τους. Έτσι οι «εθνοσωτήρες» που μιλούν με απαξιωτικό τρόπο για τις Βρυξέλλες, όπως συστηματικά το κάνουν οι εκπρόσωποι του FPÖ, έχουν πάντα πρόθυμο ακροατήριο.
Από την άλλη οι δύο στους τρεις ψηφοφόρους του Πράσινου βαν ντερ Μπέλλεν, θεωρούν ότι η χώρα δεν έχει εξαντλήσει τις δυνατότητές της, σε ότι αφορά την αλληλεγγύη απέναντι στους πρόσφυγες. Αυτή είναι η μεγάλη διαχωριστική γραμμή και ακριβώς αυτή η καταγραφή δικαιώνει τελικά όσους έλεγαν ότι η υποχωρητική στάση των «παλαιών κομμάτων» απέναντι στην επιθετική, ξενοφοβική ρητορεία του FPÖ, όχι μόνο δεν αποδυνάμωσε τα επιχειρήματά του, αλλά αντίθετα το βοήθησε να ενισχύσει ακόμα περισσότερο τις θέσεις του. Όποιος ήθελε μια στάση ξεκάθαρη και αλληλέγγυα προτίμησε το στρατόπεδο του πράσινου υποψήφιου. Αλλά οι προβλέψεις, δυστυχώς, είναι αρκετά δυσοίωνες για το αν αυτή η στάση μπορεί να αποκτήσει πλειοψηφική δυναμική μέσα στις επόμενες τρεις εβδομάδες. Και την ευθύνη για αυτό θα πρέπει κάποια στιγμή να την αναλάβουν και οι σοσιαλδημοκράτες του Βέρνερ Φάυμαν, που δίστασαν να κολυμπήσουν ενάντια στο ρεύμα του λαϊκισμού. Για τους Χριστιανοδημοκράτες τέτοια ζητήματα ηθικής μοιάζουν οριστικά ξεπερασμένα. Ο δικός τους προεδρικός υποψήφιος, Αντρέας Κολ συχνά έμοιαζε να προσπαθεί να προσπεράσει το FPÖ από τα δεξιά. Και ο Στέφαν Κουρτς, σημερινός υπουργός Εξωτερικών κα�� «παιδί θαύμα» της συντηρητικής παράταξης μοιάζει από καιρό να προετοιμάζεται για τη στιγμή, που θα συμμαχήσει μετά τις επόμενες εθνικές εκλογές, όποτε και αν γίνουν αυτές, με τους Ελεύθερους…
Μια «μάχη στρατοπέδων»
Η Αυστρία μπαίνει, λοιπόν, στην τελική ευθεία μιας «μάχης στρατοπέδων», όπως την έχουν χαρακτηρίσει, εξαιτίας της αναμενόμενης πόλωσης που θα κυριαρχήσει στις από εδώ και πέρα συζητήσεις. Το μεταναστευτικό-προσφυγικό και η τοποθέτηση απέναντι σε αυτό είναι που θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το εκλογικό αποτέλεσμα. Γιατί όσο μεγάλη και αν είναι η απογοήτευση από το πολιτικό σύστημα γενικώς, δεν μπορεί να ξεχνάμε ότι μιλάμε για μια από τις πλουσιότερες και ασφαλέστερες χώρες της Ευρώπης με ένα κοινωνικό κράτος που ακόμα δεν έχει διαλυθεί, όπως συμβαίνει αλλού και με την ανεργία να βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο της Ευρωζώνης. Δεν είναι, λοιπόν, τόσο η απελπισία και η απογοήτευση από τη σημερινή κατάσταση, όσο ο φόβος για το μέλλον που επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό το εκλογικό σώμα…
Αυτό το φόβο δεν πήραν ποτέ σοβαρά οι τεχνοκράτες των Βρυξελλών, που τώρα βλέπουν ότι δεν θα έχουν μπροστά τους μόνο την αγωνία του δημοψηφίσματος για το Brexit, αλλά θα κληθούν ίσως να διαχειριστούν και ένα μήνα νωρίτερα ένα εκλογικό αποτέλεσμα που θα ενισχύσει διαλυτικές τάσεις στην Ευρώπη. Η Αυστρία είναι έτοιμη να στείλει το μήνυμα ότι η ακροδεξιά δεν χρειάζεται να κρύβεται για τις θέσεις της, δεν χρειάζεται καν να τις καλλωπίζει, αλλά μπορεί να τις μετατρέψει ακόμα και σε κυβερνητικό πρόγραμμα σε έναν κόσμο, που για τον ανήσυχο μικροαστό -ανεξαρτήτως πατρίδας- μοιάζει γεμάτος από εξωτερικές απειλές ορατές και αόρατες. Και αυτό το μήνυμα είναι έτοιμοι να το καλοδεχτούν και να το αξιοποιήσουν κατάλληλα αρκετοί «εθνοσωτήρες» σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Και από αυτές δεν εξαιρείται φυσικά και η Ελλάδα.
•
