Οσο η διαπραγμάτευση είναι ανοιχτή, όσο η πρόοδος —όλοι παραδέχονται ότι υπάρχει— δεν είναι στερεή, αλλά ανά πάσα στιγμή εφεσιβάλλεται, ιδίως από τους εκπροσώπους του ΔΝΤ, τόσο ανοίγει η όρεξη στην Αθήνα να εξυφαίνονται σχέδια «περικύκλωσης» της κυβέρνησης και άσκησης μέγιστης πίεσης. Ο συνδυασμός αυτών των δύο κινήσεων της πίεσης των δανειστών, αφενός, και της πίεσης της αντιπολίτευσης, αφετέρου, με ηγέτη τον Κυριάκο Μητσοτάκη, σε ένα περιβάλλον που αυξάνεται η αβεβαιότητα στην οικονομία, δίνει ελπίδες σε ένα ευρύ μέτωπο πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων ότι μπορεί η κυβέρνηση να «πέσει», μέσω του εξαναγκασμού της να προσφύγει σε εκλογές. Η πολιτική που θα εφαρμοστεί, εν τω μεταξύ, είναι έτοιμη, όσο κι αν κάνουν ότι δεν το βλέπουν μερικοί, και στην ούγια της γράφει «Κυριάκος Μητσοτάκης»!
Ο πρόεδρος της ΝΔ μετά τη συνάντησή του με το Διοικητή της Κεντρικής Τραπέζης κ. Στουρνάρα, ο οποίος μετά απ’ αυτό, συμπτωματικά, επέτεινε τις επιθέσεις του στην κυβέρνηση, συνάντησε την κ. Γεννηματά και έκλεισε ραντεβού με τον Δ. Κουτσούμπα του ΚΚΕ, τον Στ. Θεοδωρακη και τον κ. Λεβέντη.
Σε τι συγκλίνει η αντιπολίτευση;
«Πρέπει να φύγει το συντομότερο δυνατό η σημερινή αποτυχημένη κυβέρνηση», ήταν η κοινή διαπίστωση των δύο αρχηγών, υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα και τη μετατόπιση της κ. Γεννηματά προς τις θέσεις της ΝΔ, ύστερα, ίσως, και από εσωτερικές πιέσεις των φιλοδεξιών ή και των εκσυγχρονιστών, όπως διαφάνηκε με τις δηλώσεις του κ. Σημίτη. Η δεύτερη κοινή διαπίστωση, με την οποία εξάλλου συμφωνεί και η μεγάλη πλειονότητα των Ελλήνων, είναι ότι προϋπόθεση για να υπάρξει προοπτική βιώσιμης λύσης και έξοδος της χώρας από την κρίση είναι να φύγει το ταχύτερο δυνατό η σημερινή αποτυχημένη κυβέρνηση, αναφέρουν οι πηγές.» Δηλαδή, συμφωνήθηκε και η διάδοχη κυβέρνηση και αυτή, ως φαίνεται, θα είναι η συμμαχία ΝΔ-ΔΗΣΥ, τουλάχιστον.
Μ’ αυτό το προδιαγεγραμμένο πλαίσιο συνεννόησης απορεί κανείς, κάνοντας πικρές σκέψεις αναπολώντας μνήμες καθόλου ευχάριστες, με την αποδοχή του ΚΚΕ να συναντηθεί και να συζητήσει ο γραμματέας του με τον πρόεδρο της ΝΔ. Τί ακριβώς θα συζητήσουν; Ποιο το κοινό σημείο ανησυχίας, ποια η κοινή διαπίστωση για κοινά ζητήματα; Η ΝΔ πιέζει τον ΣΥΡΙΖΑ και τον κατηγορεί για αριστερή ιδεοληψία, ότι δεν υποχωρεί ιδίως στα εργασιακά. Το ΚΚΕ κατηγορεί την κυβέρνηση ότι είναι συμβιβαστική. Πού, αποβλέπει, λοιπόν, το ΚΚΕ; Ή, τι φοβάται ότι θα κατηγορηθεί και αποφασίζει «ντροπαλά» τη συνάντηση; Πάντως, όχι να ζητήσει από τη ΝΔ να συνεισφέρει στο να αποκατασταθεί το καθεστώς π.χ. των συλλογικών συμβάσεων.
Τα τρία επίπεδα της διαπραγμάτευσης
Σημειώσαμε προηγουμένως ότι η διαπραγμάτευση προχωρά, η πρόοδος είναι σημαντική, όμως, η αξιολόγηση δεν είναι ακόμη ώριμη για να κλείσει. Πρόοδος μεν, υπό συνεχή αμφισβήτηση δε. Και δόλιες υπαναχωρήσεις, με συνεχείς εκβιασμούς, του ΔΝΤ, οι εκπρόσωποι του οποίου κατά τα άλλα διαβεβαιώνουν την ελληνική πλευρά ότι εφόσον κλείσει η αξιολόγηση «από κοινού με την Ελλάδα θα παλέψουμε τη Γερμανία για το χρέος!» Οι Ευρωπαίοι «προσεύχονται» να μην χαλάσουν οι ισορροπίες.
Η ελληνική πλευρά δίνει τη μάχη σε δύο τρία επίπεδα. Το ένα, είναι να τηρηθεί η συμφωνία για μέτρα 2% και αντίμετρα 2%. Το άλλο, είναι η αρχιτεκτονική των μέτρων καθώς παίζει ρόλο το πότε θα αρχίσουν να εφαρμόζονται, με τι χρονική κλιμάκωση, με τι κλιμάκωση στην επίπτωση ανάλογα με το κοινωνικό στάτους κάθε κατηγορίας. Το τρίτο πεδίο είναι η συμφωνία για τα πλεονάσματα και τα μεσοπρόθεσμα μέτρα για το χρέος. Θα γίνει πρώτα η τεχνική συμφωνία και η νομοθέτηση μέτρων και αντίμετρων και μετά θα αρχίσει η ουσιαστική διαπραγμάτευση για το χρέος; Ή η τεχνική συμφωνία για την αξιολόγηση θα είναι υπό αίρεση έως και τη συνολική συμφωνία; Αυτό δεν έχει ακόμη διευκρινισθεί και είναι επίσης στοιχείο της διαπραγμάτευσης.
Όταν γράφονταν αυτές οι γραμμές δεν είχε ακόμη γίνει σαφές ποια η απόφαση της τηλεδιάσκεψης, αν δηλαδή επιστρέψουν άμεσα οι εκπρόσωποι των θεσμών στην Αθήνα για να αρχίσουν δουλειά από αύριο Δευτέρα. Αυτό ίσως μείνει εκκρεμές να αποφασιστεί το Σαββατοκύριακο. Εν τω μεταξύ εκπρόσωπος του ΔΝΤ διέρρευσε ότι «οι συζητήσεις συνεχίστηκαν, αλλά οι διαφορές παραμένουν και είναι πολύ νωρίς για να προβούμε σε εικασίες με την προοπτική για την επίτευξη μιας συμφωνίας σε επίπεδο τεχνικών κλιμακίων», όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα του Μιχάλη Ιγνατίου. Ωστόσο έσπευσαν να αποφορτίσουν το κλίμα προσθέτοντας ότι «οι διαπραγματεύσεις δεν κατέρρευσαν και αυτό έχει σημασία». Ο κ. Ντάισελμπλουμ, από την πλευρά του, εξέφρασε την άποψη ότι παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί δεν είναι δυνατή η ολοκλήρωση της δεύτερης αξιολόγησης μέχρι το επόμενο Eurogroup στις 7 Απριλίου στη Μάλτα. Το ίδιο και η εκπρόσωπος του κ. Μοσκοβισί, κ. Ανίτα Μπράιχαρτ, θα δηλώσει ότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στις συζητήσεις. «Αυτές οι διαβουλεύσεις θα επιτρέψουν να ανοίξει η πόρτα για την επιστροφή των εκπροσώπων των θεσμών στην Αθήνα με στόχο να ολοκληρωθεί γρήγορα η αξιολόγηση. Ωστόσο, δεν έχει ορισθεί ακόμα η ημερομηνία επιστροφής τους», πρόσθεσε.
Πρόκειται, συνολικά, για μια ηθελημένη ή μάλλον κατασκευασμένη ρευστότητα που αποβλέπει στο να στριμώξει όσο μπορεί περισσότερο την ελληνική κυβέρνηση.
Παύλος Κλαυδιανός
ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΛΛΑΔΟΣ
Θεσμική αυτονομία και… πολιτική
Από τις συνεχείς δημόσιες παρεμβάσεις του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, κ. Γ. Στουρνάρα, των τελευταίων ημερών, οι οποίες «συνέπεσαν» με μια προκλητική πύκνωση των επιθέσεων εναντίον της κυβέρνησης, δυο τρία σημεία πρέπει να προσεχθούν ιδιαίτερα. Το πρώτο είναι η δημόσια, έστω έμμεση, κριτική στα κόμματα, ιδίως, προς την κυβέρνηση, κάτι ασυνήθιστο για το θεσμικό του ρόλο.
Το δεύτερο, είναι ο κινδυνολογικός λόγος όσον αφορά την πορεία της οικονομίας, όταν, υποτίθεται, όποιος κατέχει αυτή τη θέση, ακριβώς τοποθετείται, έτσι που να αποδυναμώνει την όποια αβεβαιότητα υπάρχει. Αντίθετα, στην πιο κρίσιμη στιγμή των διαπραγματεύσεων, όταν ήταν φανερό τοις πάσι ότι οι δανειστές εκβιάζουν την ελληνική πλευρά μέσω της υπονόμευσης της οικονομίας, άρα και μη επίτευξης των στόχων, δήλωνε στην εκδήλωση του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής ότι οι καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση της αξιολόγησης μπορεί να θέσουν «εν αμφιβόλω όλους ανεξαιρέτως τους στόχους του τρέχοντος έτους, αναπτυξιακούς δημοσιονομικούς, χρηματοπιστωτικούς». Πρόκειται για μια απερίσκεπτη τοποθέτηση, η οποία μας θύμισε ανάλογη, όταν ευθύς αμέσως με την ανάδειξη της νέας κυβέρνησης, μίλησε για κίνδυνο φυγής καταθέσεων. Απερίσκεπτη, που όμως έδινε χείρα βοηθείας στους δανειστές.
Η τρίτη παρέμβαση του κ. Στουρνάρα, είναι ακόμη πιο «καθαρή».Στην ομιλία του στο συνέδριο του Economist έκανε ολοκληρωμένη τοποθέτηση για το ασφαλιστικό, προτείνοντας απροκάλυπτα νεοφιλελεύθερες θεραπείες. Η αφετηρία ήταν καθαρά πολιτική. Έσπευσε, μάλιστα, να δικαιώσει το ΔΝΤ που ξανάνοιξε ένα κλειστό θέμα, υποστηρίζοντας ότι, καθώς οι ως τώρα «μεταρρυθμίσεις» δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα, φτάσαμε στο σημείο «με τη δεύτερη αξιολόγηση να βρίσκεται σε εξέλιξη και το ασφαλιστικό να εξακολουθεί να αποτελεί μια βασική προτεραιότητα στο πρόγραμμα των μεταρρυθμίσεων. Γιατί; Διότι, παρά τις πολυάριθμες παρεμβάσεις το σύστημα παραμένει δαπανηρό».
Ξεχνώντας δε τα όσα μέχρι σήμερα έχουν επιβαρύνει το ασφαλιστικό σύστημα, ως αποτέλεσμα πολιτικών του δικομματισμού, όπως και την τρομερή ανεργία και τη διόγκωση της μερικής απασχόλησης συμπεραίνει ότι «ένα επαρκές και ταυτόχρονα βιώσιμο «αμιγώς κοινωνικο ασφαλιστικό» σύστημα δεν είναι οικονομικά εφικτό υπό τις παρούσες συνθήκες στην Ελλάδα».
Όπερ έδει δείξαι: η βιωσιμότητα θα προέλθει από την ιδιωτική ασφάλιση, στην οποία θα μπορούν να προσφύγουν οι έχοντες και από τις περικοπές συντάξεων ή αύξηση των ορίων ηλικίας για όσους εγκλωβίζονται στο «αμιγώς κοινωνικό ασφαλιστικό» σύστημα. Στη συνέχεια, μάλιστα, αναλύει και τις ενδεδειγμένες πολιτικές, όπως «την παράταση του εργασιακού βίου και την αύξηση της απασχολησιμότητας των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας, την ενθάρρυνση της ιδιωτικής αποταμίευσης ή —μέθοδος συνηθέστερη και πιο πρόσφορη— τη συμπλήρωση των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων που συσσωρεύονται στο πλαίσιο των δημόσιων συστημάτων του πρώτου πυλώνα με συστήματα επαγγελματικής ασφάλισης του δεύτερου πυλώνα και με προσωπικά συνταξιοδοτικά προϊόντα του τρίτου πυλώνα.»
Αν, τελικά, οι τοποθετήσεις του κ. Διοικητή εντάσσονται —ή αφήνουν περιθώρια να τις εντάσσουν— σε ένα πολιτικό σχέδιο κατά της κυβέρνησης, τότε είναι ασαφές αν συνιστά ψόγο ή έπαινο η τοποθέτηση κυβερνητικών πηγών ότι ο κ. Στουρνάρας «προωθεί απόψεις που είναι πιο ακραίες ακόμη και από αυτές των υπερασπιστών του πιο σκληρού αμερικανικού φιλελευθερισμού». Παραδόξως την ίδια εκτίμηση περί γενναιόδωρου ασφαλιστικού συστήματος έκανε και ο εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας, κ. Παναγιώτης Μυταράκης.
Π.Κ.
