Φωτογραφία: Francisco Cornellana Castells από το pexels.com
Αφού έληξε και επισήμως το επεισόδιο με την εισαγγελική εντολή να συλληφθούν οι λύκοι της Πάρνηθας, με πόρισμα της Επιτροπής Φύσης 2000 του ΥΠΕΝ, που έκρινε ότι αυτή η εντολή είναι λανθασμένη και ανέφικτη, αφήσαμε τους λύκους και πιάσαμε τις αρκούδες.
Θα έλεγε κανείς ότι η χώρα απειλείται από τα άγρια θηρία. Αγριογούρουνα, λύκοι και αρκούδες έχουν κατακλύσει τα κοινωνικά δίκτυα και τις οθόνες σε καθημερινή βάση. Καμιά φορά η αφορμή μπορεί να είναι ένα τραγικό περιστατικό, όπως αυτό με τον περιπατητή στο Φρακτό της Δράμας που έπεσε σε γκρεμό γιατί τρόμαξε από την παρουσία αρκούδας, όπως φαίνεται από τα μέχρι στιγμής στοιχεία. Συνήθως όμως είναι η απλή εμφάνιση ή η ακόμη και η ύπαρξη των ζώων, αιτία για να φουντώσει η τρομολαγνεία και οι κραυγές βοήθειας. Με τίτλους όπως «Αρκούδες τρομοκρατούν αγρότες – Εγκαταλείπουν τα χωράφια τους», «Κατασπάραξαν πρόβατα», «Ανάστατοι οι κάτοικοι», «Oργή και αγανάκτηση για την αρκούδα», «ΣΟΚ από τη συχνότητα των επιθέσεων»!
Στον χορό μπήκε ο δήμαρχος Καστοριάς που ζήτησε κατεπείγουσα κρατική παρέμβαση για την παρουσία αρκούδων «που έχει πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις», «φαινόμενο που εξελίσσεται ταχύτατα και με επικίνδυνη κλιμάκωση». Τη σκυτάλη πήρε η βουλευτής της ΝΔ, Μαρία Αντωνίου που κατέθεσε ερώτηση στον ΥΠΕΝ Σκυλακάκη και ζήτησε επειγόντως συνάντηση προκειμένου να ληφθούν μέτρα. Στις κυνηγετικές ιστοσελίδες γίνεται διαγωνισμός τρόμου.
Τι τελικά συμβαίνει με τις αρκούδες; Σύμφωνα με το Κέντρο Απογραφής της Πανίδας της Ελλάδας – Greek Fauna Documentation Center, στη χώρα μας υπάρχουν καφέ αρκούδες κατανεμημένες σε δύο περιοχές, στην οροσειρά της Ροδόπης και στην Πίνδο. Ο πληθυσμός τους δεν υπερβαίνει τις 250 ανά περιοχή. Γι’ αυτό και συνεχίζουν να θεωρούνται προστατευόμενα είδη.
Ουδέποτε έχει καταγραφεί τραυματισμός ανθρώπου από αρκούδα ενώ οι λιγοστές αναφορές κάποιου είδους εμπλοκής με ανθρώπους αφορούσαν όχι επιθετική αλλά αποτρεπτική συμπεριφορά. Οι άνθρωποι δεν ανήκουν στις διατροφικές επιλογές της καφέ αρκούδας που δεν έχει κανένα λόγο να μας επιτεθεί εκτός αν τρομάξει ή αν θεωρήσει ότι απειλούνται τα μικρά της.
Στο πρόσφατο συμβάν, ο θανάσιμος τραυματισμός προήλθε από πτώση χωρίς να έχει προηγηθεί επαφή με το ζώο. Ας σημειωθεί ότι οι δύο περιπατητές βρίσκονταν στο Φρακτό, όπου απαγορεύεται αυστηρά η είσοδος χωρίς άδεια για ειδικούς λόγους. Όχι επειδή έχει αρκούδες αλλά επειδή είναι ένα δάσος χωρίς καμία ανθρώπινη επέμβαση, που αναπτύσσεται φυσικά εδώ και χιλιάδες χρόνια και αποτελεί κιβωτό βιοποικιλότητας. Αν εξαιρέσουμε το γεγονός ότι οι περιπατητές αγνόησαν την απαγόρευση, φαίνεται ότι έκαναν δύο ακόμη λάθη σύμφωνα με τη μαρτυρία του ενός. Πρώτα τρόμαξαν το ζώο με φωνές και γαβγίσματα –η παρουσία σκύλου επίσης απαγορεύεται– και όταν το ζώο (που ενδεχομένως προστάτευε τη φωλιά του ή τα μικρά του) κινήθηκε προς το μέρος τους, της έριξαν και οι δύο σπρέι πιπεριού που είναι γενικά απαγορευμένο. Παρόλα αυτά η αρκούδα δεν ακούμπησε κανέναν από τους δύο.
Σε αντίθεση με τις αρκούδες, οι άνθρωποι είναι πολύ πιο θανατηφόροι. Δεκάδες αρκούδες και αρκουδάκια, έχουν σκοτωθεί τα τελευταία 30 χρόνια με πυροβολισμούς, χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων και σε τροχαία. Μεγάλα οδικά έργα, αλόγιστη διάνοιξη δασικών δρόμων, πυρκαγιές, ανεμογεννήτριες και φράγματα κάνουν άνω – κάτω τον βιότοπο των αρκούδων οδηγώντας τις πολλές φορές να ψάχνουν για τροφή στα σκουπίδια κατοικημένων περιοχών.
Από την άλλη πλευρά, σε αντίθεση με τους ανθρώπους οι αρκούδες είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τη διατήρηση υγιών οικοσυστημάτων. Επειδή είναι παμφάγες ρυθμίζουν τους πληθυσμούς μικρών ζώων όπως τα τρωκτικά, μετακινούνται σε μεγάλες αποστάσεις και βοηθούνστη φυσική αναδάσωση και τη διασπορά σπόρων μέσα από τα περιττώματά τους. Όσο… καλό χαρακτήρα όμως και αν δείχνουν οι αρκούδες, αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούν να περιφέρονται ανάμεσα μας ούτε εμείς ανάμεσά τους. Για το πρώτο, όταν συμβαίνει, μπορούν να ληφθούν απλά μέτρα για να αποφεύγεται. Το δεύτερο, όταν το επιλέξουμε, πρέπει να ξέρουμε τι να κάνουμε αν βρεθούμε κοντά τους. Οι αρκούδες δεν είναι επικίνδυνες αλλά ούτε ακίνδυνες. Δεν χρειάζονται ούτε να τις αγαπούμε, ούτε να τις τρέμουμε. Χρειάζεται όμως να τις σεβόμαστε, αναγνωρίζοντας ότι η γη δεν μας ανήκει. Και ότι όσο υπάρχουν μέσα στα δάση μας, δείχνουν ότι το οικοσύστημα δεν έχει υποστεί σοβαρές βλάβες και μπορούμε και εμείς να συνεχίσουμε να επωφελούμαστε. Η φύση είναι αλυσίδα και η αρκούδα είναι ένας πολύτιμος κρίκος. Ας μην τον σπάσουμε.
