Συνεχίζουν τα μικρά βηματάκια υπαναχώρησης από βασικές αρχές της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Ένα από αυτά και η πρόσφατη απαγόρευση της ολικής ή μερικής μετάδοσης των δικών και μέσω διαδικτύου και με οποιονδήποτε τρόπο, που περιλαμβάνει και την απαγόρευση εκτός της κινηματογράφησης, μαγνητοσκόπησης και ηχογράφησης και αυτήν της αποτύπωσης οποιασδήποτε δίκης σε γραπτό κείμενο μέσω ειδικού λογισμικού, που μετατρέπει τον προφορικό λόγο σε γραπτό. Η σχετική τροπολογία πράγματι δεν είναι καινούρια ως προς τη συνολική διατύπωσή της. Η ανακοίνωση, όμως, του υπουργείου Δικαιοσύνης περί γελοίων αντιδράσεων και περί απώλειας αντίληψης της πραγματικότητας όσων αντιδρούν σε μια ρύθμιση που ίσχυε από το 2002 και τώρα απλά βελτιώνεται, μόνο σε κακές σκέψεις μας βάζει.
Διαβάζει κάποιος το Σύνταγμα και απορεί: «Οι συνεδριάσεις κάθε δικαστηρίου είναι δημόσιες, εκτός αν το δικαστήριο κρίνει με απόφασή του ότι η δημοσιότητα πρόκειται να είναι επιβλαβής στα χρηστά ήθη ή ότι συντρέχουν ειδικοί λόγοι προστασίας της ιδιωτικής ή οικογενειακής ζωής των διαδίκων».
Πώς καταλήγουμε σε καταρχήν απαγόρευση μετάδοσης μιας δίκης με οποιονδήποτε τρόπο; Αφού είναι δημόσιες οι συνεδριάσεις.
Είναι πράγματι αλήθεια ότι με το ν. 3090/2002 είχε απαγορευθεί η ολική ή μερική μετάδοση από την τηλεόραση ή το ραδιόφωνο, καθώς και η κινηματογράφηση και μαγνητοσκόπηση της δίκης. Παρότι και τότε είχε διαφανεί ότι η διάταξη ήταν προβληματική ως προς τη συνταγματικότητά της και την αρχή της δημοσιότητας των συνεδριάσεων των δικαστηρίων, που απορρέει από την αρχή του κράτους δικαίου και την αρχή της διάκρισης των εξουσιών, υπήρχε μια καταρχήν εύλογη αιτιολόγηση. Οι τηλεδίκες που είχαμε συνηθίσει τη δεκαετία του ‘90 από τη νεόκοπη τότε ιδιωτική τηλεόραση, με την ευρεία κάλυψη δικών του κοινού ποινικού δικαίου, με την προσβολή της προσωπικότητας του κατηγορούμενου που συνήθως επέφερε, όπως επίσης και τις δυσμενείς συνέπειες προβολής της εγκληματικότητας που αφορούσαν (ας μην ξεγελιόμαστε εξάλλου, η διάταξη προέκυψε λίγους μήνες μετά τη σύλληψη της 17Ν και τον φόβο μιας ευρείας δημόσιας προβολής των θέσεών της ενώπιον ενός ευρέος κοινού), οδήγησαν στη θέσπιση της άνω απαγόρευσης, η οποία λίγο πολύ παρέμεινε έως σήμερα ανεκτή, παρά την καταρχήν δυσαρμονία της με το Σύνταγμα.
Εξάλλου είχε συνδυασθεί και με μια θετική (δικαιωματιστική –woke θα τη λέγαμε σήμερα), διάταξη περί απαγόρευσης μετάδοσης, κινηματογράφησης, μαγνητοσκόπησης ή φωτογράφησης των προσώπων που οδηγούνται ενώπιον των εισαγγελικών, ανακριτικών ή αστυνομικών αρχών, διάταξη που την ανακαλούμε συνήθως όταν αφορά γνωστούς επιχειρηματίες ή μεγαλοδικηγόρους.
Ήρθε, όμως, η Ιωάννα Μάνδρου, από την ιστοσελίδα της εφημερίδας Καθημερινή της προηγούμενης Δευτέρας, της πρώτης ημέρας που εφαρμόστηκε η διάταξη σε δικαστήριο της Μυτιλήνης που δίκαζε ακροδεξιές επιθέσεις εναντίον προσφύγων στην Πλατεία Σαπφούς το 2018, να ξεκαθαρίσει τις πραγματικές προθέσεις των συντακτών της: «Η νέα διάταξη που προσθέτει στην απαγόρευση μετάδοσης του περιεχομένου μιας δίκης, και το διαδίκτυο, αφορά και τα λεγόμενα “παρατηρητήρια”, τα οποία έχουν εμφανιστεί τελευταία σε δίκες, όπως εκείνη για τη δολοφονία του Ζακ Κωστόπουλου, αλλά και την πολύκροτη δίκη της Χρυσής Αυγής. Με τη διάταξη που ψηφίστηκε τώρα, δεν επιτρέπεται ούτε η παρουσία παρατηρητηρίων», μας ενημέρωσε η ως άνω δημοσιογράφος. Τα παρατηρητήρια τύπου Golden Dawn Watch και ZackieOh Justice Watch, είναι λοιπόν το ζήτημα για το υπουργείο Δικαιοσύνης.
Το 2002 ο τότε νομοθέτης στην αιτιολογική του έκθεση είχε πει ότι σε όλες σχεδόν τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν επιτρέπεται η τηλεοπτική ή ραδιοφωνική κάλυψη και μετάδοση της δίκης. Ανεξάρτητα από το αληθές ή μη, έκτοτε η τάση αυτή έχει μεταστραφεί, ιδίως ως προς την κάλυψη των δικών σε ανώτερα Δικαστήρια.
Ήδη και η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων σε υπόμνημά της προς τον αρμόδιο υπουργό την προηγούμενη Τετάρτη δηλώνει τη διαφωνία της στον περιορισμό της αρχής της δημοσιότητας της δίκης με οποιονδήποτε τρόπο, τονίζοντας ότι η δικαστική λειτουργία αντλεί τη νομιμοποίησή της από την αιτιολογία των αποφάσεων και τη δημοσιότητα της διαδικασίας.
Ποιον φοβίζουν, λοιπόν, τα παρατηρητήρια που αναμεταδίδουν γραπτώς μια δίκη στο διαδίκτυο και θέλουν να τα περιορίσουν; Μήπως όσους ενοχλούνται από τις ανεξάρτητες δημοσιογραφικές φωνές, με τις οποίες συνήθως συνδυάζονται τα παρατηρητήρια αυτά; Δεν είναι χωρίς σημασία ότι αυτοί που περισσότερο διαμαρτυρήθηκαν, ήταν όλοι οι ανεξάρτητοι φορείς δημοσιογραφίας, και όχι βέβαια η κ. Μάνδρου ή τα κάθε λογής δημοσιογραφικά φερέφωνα.
Η νέα διάταξη δεν είναι εκσυγχρονισμός της διάταξης του 2002, είναι απλά αντιγουοκισμός παλαιάς ακροδεξιάς κοπής και τα δικαστήριά μας δεν πρέπει να την ανεχθούν.
