Ο βιαστικός ή επικοινωνιακός χειρισμός σοβαρών ζητημάτων ποτέ δεν έλυσε κρίσιμα προβλήματα. Συνήθως προσθέτει νέα, ακόμα κρισιμότερα. Πήραμε μια σχετική γεύση, καθώς βαδίζαμε προς το τέλος του 2015, με τη βιαστική και μάλλον ατελώς σχεδιασμένη εισαγωγή προς ψήφιση στη βουλή του πολυνομοσχεδίου, το οποίο προβλήθηκε ως πρώτο βήμα ενός παράλληλου προγράμματος.
Την ανάγκη παράλληλου προγράμματος την έχουμε επανειλημμένα αναγνωρίσει. Δεν πρόκειται για επικοινωνιακού τύπου ανάγκη. Είναι ανάγκη υπαρξιακή για την κυβέρνηση, που έχει λάβει από το εκλογικό σώμα εντολή, υπό τις ασφυκτικές συνθήκες ενός τρίτου μνημονίου που της έχει επιβληθεί, να το διαχειριστεί αξιοποιώντας κάθε περιθώριο, κάθε ρωγμή, ώστε οι συνέπειές του στα ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα, αλλά και στην οικονομία να είναι μειωμένες στο ελάχιστο. Αυτό το ταξικό πρόσημο ζητούν να έχει το τελικό σύνολο της κυβερνητικής πολιτικής οι πολίτες που την εμπιστεύτηκαν για δεύτερη φορά, τον Σεπτέμβριο. Και ορθά ο Αλ. Τσίπρας στην ομιλία του στο τελευταίο υπουργικό συμβούλιο του 2015 τόνισε ότι «εκεί θα κριθούμε ως κυβέρνηση, γι’ αυτό δεν το υποτιμάμε, δεν το ξεχνάμε, δεν το αναβάλλουμε».
Η εκπλήρωση αυτής της υποχρέωσης οφείλει να γίνει με τη μέγιστη σοβαρότητα και την αρτιότερη προετοιμασία. Χωρίς να αφήνει κενά από τα οποία μπορεί να περάσει η διαβρωτική επίθεση όσων βλέπουν σ’ αυτό το παράλληλο πρόγραμμα το μεγαλύτερο κίνδυνο για τους ίδιους. Γιατί αυτό είναι που πείθει τον κόσμο που εμπιστεύτηκε την κυβέρνηση, ότι μπορεί να αναγκάστηκε να συνθηκολογήσει μπροστά στον εκβιασμό, αλλά δεν κατάθεσε τα όπλα.
Αν συμφωνούμε ότι είναι τόσο μεγάλη η σημασία του, οφείλουμε να μετράμε κάθε λέξη μας όταν αναφερόμαστε σ’ αυτό. Γιατί από την επικοινωνιακή υπερβολή μπορεί να φτάσουμε στην άλλη άκρη: να προσπαθούμε να καλύψουμε την ανάγκη και την υποχρέωση για παράλληλο πρόγραμμα πίσω από διατυπώσεις που το αποδυναμώνουν. Ενώ, ταυτόχρονα, δεν ξεγελούν κανέναν επί της ουσίας –εκτός αν είμαστε διατεθειμένοι να θίξουμε και την ουσία πέρα από τη διατύπωση.
Υπάρχει ζωή πέρα από τα μνημόνια;
Αυτή την ανάγκη, να ακριβολογούμε δηλαδή, δεν την έλαβαν σοβαρά υπόψη όσοι επιμελήθηκαν την ομιλία του Αλέξη Τσίπρα στο τελευταίο υπουργικό συμβούλιο της χρονιάς. Με αποτέλεσμα να υπάρχουν αλληλοσυγκρουόμενες διατυπώσεις, Από τη μια ότι «η πολιτική και ο πολιτικός σχεδιασμός αυτής της κυβέρνησης υπερβαίνουν τα όρια της συμφωνίας με τους δανειστές». Από την άλλη ότι η δεύτερη φάση του σχεδίου της κυβέρνησης για την έξοδο από την κρίση «έχει δύο συμπληρωματικές όψεις. Η πρώτη αντανακλά την εφαρμογή της συμφωνίας με τους εταίρους (…) Αυτή είναι η μία όψη, η εφαρμογή της συμφωνίας. Η δεύτερη όψη είναι οι εσωτερικές μας δεσμεύσεις (…) οι νομοθετικές και πολιτικές παρεμβάσεις που σε μεγάλο βαθμό προσδιορίζουν το κοινωνικό και ταξικό πρόσημο της πολιτικής μας». Και λίγο πιο κάτω: «Το πρόγραμμα της κυβέρνησης είναι ένα, ενιαίο και συμπαγές (…) Όλες μας οι πράξεις σ’ αυτό συντείνουν, ανεξάρτητα αν αυτές οι πράξεις αφορούν ή όχι κομμάτι υλοποίησης συμφωνίας».
Έχουμε αποδεχτεί με ειλικρίνεια μπροστά στο λαό ότι ο εκβιασμός με την απειλή ανθρωπιστικής καταστροφής οδήγησε στην υπογραφή μιας συμφωνίας με το πιστόλι στον κρόταφο. Αν ακόμα και με το πιστόλι στον κρόταφο έγινε κατορθωτό να διαπραγματευτούμε και να κερδίσουμε σημαντικά ή λιγότερο σημαντικά πράγματα, αυτό δεν μετατρέπει τη συμφωνία σε μέρος του προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ.
Πώς γίνεται μια πολιτική που υπερβαίνει τα όρια της συμφωνίας με τους δανειστές, να τα εσωτερικεύει κιόλας με το να την καθιστούμε συμπληρωματική όψη της εφαρμογής της συμφωνίας;
Ο Αλ. Φλαμπουράρης, λίγες μέρες μετά, στην «Αυγή» δίνει μια κάπως διαφορετική ερμηνεία: «Ακόμη και στο μνημόνιο, στη συμφωνία υπάρχουν στοιχεία που ήδη ανήκουν στο πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ». Άρα, συμπεραίνει, «ο όρος παράλληλο πρόγραμμα δεν είναι κυριολεκτικός, διότι αποκρύπτει (!) αυτό το σημαντικό γεγονός».
Οι στόχοι μας δεν ταυτίζονται
Έχουμε αποδεχτεί με ειλικρίνεια μπροστά στο λαό ότι ο εκβιασμός με την απειλή ανθρωπιστικής καταστροφής οδήγησε στην υπογραφή μιας συμφωνίας με το πιστόλι στον κρόταφο. Αν ακόμα και με το πιστόλι στον κρόταφο έγινε κατορθωτό να διαπραγματευτούμε και να κερδίσουμε σημαντικά ή λιγότερο σημαντικά πράγματα, αυτό δεν μετατρέπει τη συμφωνία σε μέρος του προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ. Άλλωστε, δεν είναι λίγες οι φορές που βλέπουμε ότι και σε σημεία με τα οποία συμφωνούμε κατ’ αρχήν, όταν προχωρούμε στην εξειδίκευση, αναδεικνύονται οι διαφορετικές σκοπιές απ’ τις οποίες βλέπουμε τα πράγματα. Ας θυμηθούμε τη διαμάχη με αντικείμενο το πού θα επιβληθεί τελικά ο ΦΠΑ ή τη διαμάχη για τη μικρή αύξηση των εργοδοτικών εισφορών. Αν υπάρχουν αντιρρήσεις από την πλευρά των δανειστών, μόνο με καθαρές εξηγήσεις, πολύ καλή προετοιμασία και αποφασιστικότητα θα κερδίζεται και διευρύνεται αυτό το πεδίο, ούτε με τρυκ, ούτε με παλικαρισμούς, ούτε με μεταμφιέσεις.
Άλλο ευρηματικότητα και άλλο σύγχυση
Κάποιοι Ευρωπαίοι φίλοι της αριστερής κυβέρνησης την είχαν αμέσως μετά τις εκλογές του Σεπτέμβρη συμβουλέψει να καταφύγει και στην ευρηματικότητα του Οδυσσέα. Είναι μια καλή συμβουλή, που παίρνει υπόψη της τη δύσκολη θέση της ελληνικής κυβέρνησης. Ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του, πάντως, είχαν σαφέστατο στόχο να φτάσουν στην Ιθάκη. Δεν φαίνεται να είχαν διανοηθεί πως τα εμπόδια που τους όρθωναν οι θεοί, ήταν μέρος του σχεδίου τους. Η αντιμετώπιση των συνεπειών τους ναι, ήταν ουσιώδες τμήμα κάθε πλευράς του σχεδίου της επιστροφής.
Ας μην μπερδεύουμε, λοιπόν, τα πράγματα μπερδεύοντας ταυτόχρονα τον κόσμο και εαυτούς και αλλήλους, γιατί υπάρχει ένας μείζων κίνδυνος: να θεωρηθούν συμφωνία και μνημόνιο πολιτικά αποδεκτά και επικυρωμένα από το λαό μέσα από την εκλογική διαδικασία με την υπερψήφιση του ΣΥΡΙΖΑ. Κι αυτό θα μπορούσε να τον φέρει ένα βήμα από την επίμονα απαιτούμενη οικειοποίηση του μνημονίου. Δεν ζητάει κανείς εχέφρων από την κυβέρνηση να προσθέτει σε κάθε λέξη της και μια υποσημείωση, ότι της έχει επιβληθεί μια συμφωνία που δεν είναι το δικό της πρόγραμμα. Αρκεί να το συνειδητοποιεί και να πράττει ανάλογα η ίδια σε κάθε της βήμα. Κι αυτοί που χρειάζεται να καταλάβουν, θα καταλάβουν. Και θα κρίνουν.
