Ως το 2018 ο αγωγός φυσικού αερίου στην Ελλάδα
Του Μιχάλη Ρένεση
Πραγματοποιήθηκε 18-20 Ιούνη στην Αγία Πετρούπολη της Ρωσίας το ετήσιο 19ο διεθνές οικονομικό φόρουμ, το επονομαζόμενο και «ρώσικο Νταβός». Στο φόρουμ συμμετέχουν πολιτικοί, επιστήμονες, και εκπρόσωποι μεγάλων επιχειρήσεων. Αν και υπήρξε προσπάθεια να μποϊκοταριστεί από τη Δύση, η φετινή συμμετοχή ξεπέρασε κάθε προηγούμενο. Συμμετείχαν πάνω από επτά χιλιάδες άτομα από 115 χώρες.
Την παράσταση έκλεψε η παρουσία του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος συνοδευόταν από τους υπουργούς Π. Λαφαζάνη, Γ. Σταθάκη, Ν. Βαλαβάνη, Κ. Ήσυχο και Γ. Σακελλαρίδη, υπηρεσιακούς παράγοντες και πολυμελή αντιπροσωπεία επιχειρηματιών. Κατά τη διάρκεια του φόρουμ έγιναν ενδιαφέρουσες συζητήσεις, των οποίων τα συμπεράσματα θα αποτελέσουν αντικείμενο ενδιαφέροντος και έρευνας κατά τα προσεχή έτη.
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ πέρυσι κάλεσε τους εκπροσώπους των αμερικανικών επιχειρήσεων να μη συμμετέχουν, διαφορετικά θα αντιμετώπιζαν συνέπειες. Φέτος ακολούθησε πιο μετριοπαθή στάση. Δεν τους προέτρεψε να συμμετέχουν, αλλά ούτε όμως απείλησε με συνέπειες όσους συμμετείχαν.
Η διάθεση για υπογραφή μεγάλων συμφωνιών με ρώσικες εταιρείες ήταν πολύ μεγάλη.
Οι συνέπειες των κυρώσεων
Οι αντιρώσικες κυρώσεις και το απαντητικό εμπάργκο στάθηκαν τροχοπέδη για την υπογραφή αρκετών συμφωνιών στον τραπεζικό και αγροτικό τομέα, αλλά και στις νέες τεχνολογίες. Εκπρόσωποι της ρώσικης κυβέρνησης ανακοίνωσαν ότι η ΕΕ σκοπεύει να επεκτείνει τις κυρώσεις για άλλο μισό χρόνο και δήλωσαν ότι η Μόσχα θα απαντήσει ανάλογα, αν συμβεί κάτι τέτοιο. Αν οι κυρώσεις συνεχιστούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, όλοι ανεξαιρέτως έχουν να χάσουν. Αν στα προηγούμενα φόρουμ (πλην του περυσινού) οι εκπρόσωποι των δυτικών χωρών αποτελούσαν την πλειοψηφία, φέτος, μεταξύ των εισηγητών, ήταν κυρίως εκπρόσωποι από την Ανατολική Ευρώπη, την Ασία και τη Λατινική Αμερική. Ορισμένοι μάλιστα μίλησαν για στροφή του φόρουμ προς Ανατολάς, αν και οι εκπρόσωποι της ρώσικης πλευράς ήταν ιδιαίτερα προσεκτικοί, όταν αναφέρονταν σ’ αυτό το θέμα. Ο πρώτος αναπληρωτής πρωθυπουργός, Ίγκορ Σουβάλοφ, δήλωσε ότι η Ρωσία δεν επιθυμεί στροφή προς Ανατολάς, αλλά να υπάρχει ισορροπία στις εμπορικές σχέσεις της με την Ανατολή και τη Δύση. Ρώσοι αξιωματούχοι απέδιδαν την ευθύνη στις δυτικές χώρες, αναφερόμενοι στη χειροτέρευση των σχέσεων της χώρας τους με αυτές. Αναφερόμενοι στις κυρώσεις, τόνιζαν ότι πλέον συνήθισαν να συμβιώνουν μαζί τους και ότι η επιβολή τους είχε και θετικά αποτελέσματα, όπως η αύξηση της εγχώριας αγροτικής παραγωγής. Η πλέον αρνητική συνέπεια ήταν ο αποκλεισμός των μεγάλων ρωσικών επιχειρήσεων από την πρόσβαση στις δυτικές χρηματαγορές.
Οι υδρογονάνθρακες
Από ένα τέτοιο φόρουμ δεν θα μπορούσαν να απουσιάζουν οι συζητήσεις για τους υδρογονάνθρακες. Το πετρέλαιο χαρακτηρίστηκε ως η μητέρα και το φυσικό αέριο ως ο πατέρας της οικονομικής ανάπτυξης. Σύμφωνα με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, οι τιμές θα παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα ( η τιμή του Brent είναι γύρο στα 64 δολ/βαρέλι), αν δεν συμβεί κάτι συνταρακτικό. Ανάλογες εκτιμήσεις έγιναν και από τους εκπροσώπους των μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών, οι οποίοι υποστήριξαν ότι τα επόμενα τρία χρόνια η τιμή του θα κυμαίνεται μεταξύ 60-70 δολ/βαρέλι. Η προσφορά του «μαύρου χρυσού», σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, δεν πρόκειται να μειωθεί και η διεθνής οικονομία δεν δείχνει σημάδια σταθερής ανάκαμψης. Ο υπουργός ενέργειας της Ρωσίας, Αλεξάντρ Νόβακ, ανέφερε ότι μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες υδρογονανθράκων επιθυμούν συνεργασία με τη Ρωσία, όπως η Eni, η Shell, η BP, η Exxon και η Statoil,που κάνουν προσπάθειες σύσφιξης των σχέσεών τους με τη Ρωσία, αψηφώντας τις κυρώσεις. Κατά την πρώτη μέρα του φόρουμ, υπογράφτηκε μνημόνιο σκοπιμότητας μεταξύ της Γκαζπρομ, της Ε.Ο.Ν., της Shell και της OMV για κατασκευή νέου αγωγού φυσικού αερίου, που θα συνδέει τη Ρωσία με τη Γερμανία μέσω της Βαλτικής. Ο αγωγός αυτός θα μεταφέρει 55 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου το χρόνο και σύμφωνα με δηλώσεις του Αλ. Νόβακ, θα ακολουθήσει παράλληλη πορεία με τον «Νόρθ Στριμ» και δεν θα επηρεάσει τον «Τέρκις Στριμ».
Νότιος Ευρωπαϊκός Αγωγός
Ο υπουργός παραγωγικής ανασυγκρότησης, περιβάλλοντος και ενέργειας (ΠΑΠΕΝ), Παναγιώτης Λαφαζάνης, και ο υπουργός ενέργειας της Ρωσίας, Αλεξάντρ Νόβακ, υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας, την Παρασκευή 19 Ιούνη για την κατασκευή του ελληνικού τμήματος του αγωγού φυσικού αερίου, που πλέον θα ονομάζεται «Νότιος Ευρωπαϊκός Αγωγός-ΝΕΑ». Προβλέπεται ότι γι’ αυτό το σκοπό, θα δημιουργηθεί Εταιρεία Ειδικού Σκοπού, όπου κατά τη σύστασή της οι δύο πλευρές θα έχουν από 50% η καθεμία. Θα είναι συνέχεια του «Τέρκις Στριμ», που θα έχει δυνατότητα μεταφοράς 63 δισ. κυβικών μέτρων το χρόνο από τη Ρωσία στην Τουρκία μέσω της Μαύρης Θάλασσας, σύμφωνα με τους αρχικούς σχεδιασμούς. Ο «Τέρκις Στριμ» θα έχει μήκος 1100 χιλιόμετρα, θα αποτελείται από τέσσερις διακλαδώσεις και θα μεταφέρει στα ελληνοτουρκικά σύνορα 57 δισ. κυβικά μέτρα. Η ρώσικη Τράπεζα Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων (Vnesnekonombank-VEB) θα χρηματοδοτήσει εξ ολοκλήρου την κατασκευή του αγωγού στο έδαφος της Ελλάδας. Για το σκοπό αυτό θα δημιουργηθεί μεικτή ρωσοελληνική εταιρεία, στην οποία θα συμμετέχουν η θυγατρική της VEB-Capital και μια νέα εταιρεία του ελληνικού δημοσίου με την επωνυμία «Δημόσια Επιχείρηση Ενεργειακών Επενδύσεων-ΔΕΠΕΝΕ ΑΕ). Η μεικτή αυτή εταιρία ειδικού σκοπού θα έχει την ευθύνη για το σχεδιασμό, τη χρηματοδότηση, την κατασκευή, τη λειτουργία και τη συντήρηση του έργου. Η αξία της επένδυσης υπολογίζεται στα 2 δισ.. ευρώ. Η κατασκευή του ΝΕΑ θα ξεκινήσει το 2016 και θα ολοκληρωθεί το 2018. Το προσύμφωνο μεταξύ της ελληνικής και της ρωσικής πλευράς συντάχθηκε σύμφωνα με τις προδιαγραφές του 3ου ενεργειακού πακέτου της ΕΕ.
Τα κύρια σημεία της ομιλίας του Αλέξη Τσίπρα
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η ομιλία του Έλληνα πρωθυπουργού στην κατάμεστη μεγάλη αίθουσα του φόρουμ, παρόντος του Βλαντίμιρ Πούτιν στο προεδρείο. Τα κύρια σημεία ήταν τα παρακάτω:
-Η Ελλάδα πρέπει να έχει πολυδιάστατη πολιτική.
-Η Ευρώπη έχει την ψευδαίσθηση ότι αποτελεί τον ομφαλό της γης.Το οικονομικό κέντρο βάρους του πλανήτη έχει μετατοπιστεί και νέες αναδυόμενες δυνάμεις διαδραματίζουν ολοένα και σημαντικότερους ρόλους (G20, περιφερειακή συνεργασία σε Ασία, Λατινική Αμερική, Αφρική, BRICS). Η μετατόπιση του οικονομικού κέντρου βάρους ή θα γεννήσει νέες δυνατότητες ή θα επιταχύνει την ανεξέλεγκτη πορεία της «οικονομίας-καζίνο».
-H Ευρασιατική Ένωση αποτελεί νέο εγχείρημα περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης.
-Φτώχεια, ανεργία, κοινωνική περιθωριοποίηση και περιφερειακές συγκρούσεις επιτείνονται.
-Η κρίση στην Ουκρανία άνοιξε νέα πληγή στην καρδιά της Ευρώπης. Να εφαρμοστούν οι συμφωνίες του Μίνσκ.
Η Ελλάδα σεβόμενη τις δεσμεύσεις της, θα επιδιώξει να καταστεί γέφυρα συνεργασίας με τη Ρωσία, αλλά και με νέους παγκόσμιους και περιφερειακούς οργανισμούς.
-Η Ελλάδα βρίσκεται στο μέσο μιας φουρτούνας, αλλά σαν λαός της θάλασσας ξέρει να βγαίνει από φουρτούνες και δε φοβάται να ανοιχτεί σε νέα πελάγη, για να φτάσει σε νέα και πιο ασφαλή λιμάνια.
-Η ΕΕ οφείλει να ξαναβρεί το δρόμο της γυρνώντας στις καταστατικές αρχές και τις διακηρύξεις της.
-Το λεγόμενο ελληνικό πρόβλημα είναι ευρωπαϊκό πρόβλημα.
-Ο νέος αναδυόμενος πολυπολικός κόσμος θα είναι πραγματικά νέος, αν κατορθώσει να απαλλαγεί από τα δεινά και τις αμαρτίες του κόσμου που υποχωρεί.
Ο ρώσος πρόεδρος συμφώνησε ότι το πρόβλημα της κρίσης δεν είναι ελληνικό, αλλά ευρωπαϊκό και πρόσθεσε ότι «το πρόβλημα το έχουν οι πιστωτές και όχι η Ελλάδα».
