Φωτο: Antonio Guteres X
«Διατηρήσαμε αναμμένη τη σπίθα της συνεργασίας όταν πολλοί θέλουν να τη σβήσουν. Σε έναν διαιρεμένο κόσμο, στείλαμε ένα μήνυμα ενότητας. Η ανάπτυξη δεν είναι ένα προνόμιο για λίγους. Είναι ένα δικαίωμα για όλες και όλους, γιατί ανήκουμε σε μια πατρίδα μεγαλύτερη από κάθε άλλη, την ανθρωπότητα», τόνισε ο ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ από τη Σεβίλλη κλείνοντας την 4η Διεθνή Διάσκεψη για την Χρηματοδότηση της Ανάπτυξης του ΟΗΕ, αναφερόμενος εμμέσως στην απουσία των ΗΠΑ.
H διεθνής ανθρωπιστική βοήθεια μειώθηκε κατά 7,1% το 2024, με 22 χώρες να τη μειώνουν δραστικά εξαιτίας της αύξησης των στρατιωτικών δαπανών, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, ενώ αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω μεταξύ 9% και 17% έως το 2027, με τον Μακρόν να ανακοινώνει τη μείωσή της κατά 2 δισ. για φέτος, «εξαιτίας της αύξησης του κόστους για την ασφάλεια και τις εντάσεις στα δημόσια οικονομικά».
Οι πλούσιες χώρες της G7, που αντιπροσωπεύουν το 75% της διεθνούς βοήθειας, θα τη μειώσουν κατά 28% το 2026, με τις ΗΠΑ να καταργούν το 83% των προγραμμάτων της USAID, που διαχειρίζεται πάνω από το 50% της διεθνούς ανθρωπιστικής βοήθειας, με αποτέλεσμα 3,3 με 3,5 εκατομμύρια άνθρωποι να καταδικαστούν σε θάνατο, σύμφωνα με την Oxfam. Στη Συρία ήδη έκλεισε το 70% των Κέντρων Υγείας, με αποτέλεσμα μεταξύ άλλων 2,3 εκατομμύρια γυναίκες και πολύ νεαρές κοπέλες να μην έχουν πρόσβαση στην αντισύλληψη και 2,3 εκατομμύρια παιδιά να αντιμετωπίσουν σοβαρό υποσιτισμό.
Η Βρετανία προειδοποίησε ότι για να αυξήσει τις στρατιωτικές δαπάνες στο 2,5% του ΑΕΠ το 2027 θα μειώσει τη διεθνή βοήθεια στο 0,3% από το 0,5% του ΑΕΠ, με τις χώρες που ανήκουν στο ΝΑΤΟ να ακολουθούν το παράδειγμά της. Η Ισπανία του Πέδρο Σάντσεθ για παράδειγμα δαπανά το 0,25% του ΑΕΠ σε διεθνή βοήθεια, ενώ το τελευταίο διάστημα διπλασίασε σχεδόν τις στρατιωτικές δαπάνες της κατά 10,5 δισ. ευρώ.
Γκουτέρες κατά τραμπισμού
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες εκφώνησε μια σημαντική ομιλία υπέρ της πολυμέρειας και της δυνατότητας επίτευξης παγκόσμιων συμφωνιών, ακόμα κι αν αυτές δεν συνεπάγονται συγκεκριμένες δεσμεύσεις, αλλά μάλλον δηλώσεις προθέσεων, παρά την απουσία των ΗΠΑ, οι οποίες προχωρούν σε μια αυτοαναφορική πολιτική, απεχθάνονται την αλληλεγγύη, υποστηρίζουν τη μονομέρεια στη διεθνή σκηνή και τον γενικό επανεξοπλισμό.
Για τον Γκουτέρες έγινε σαφές ότι την εποχή του τραμπισμού κανένας από τους στόχους της Ατζέντας 2030 για την καταπολέμηση της φτώχειας, τη μείωση των ανισοτήτων και την αντιμετώπιση της κλιματικής καταστροφής δεν θα επιτευχθεί, με τον πλανήτη να αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη κρίση από το 1945 και με εκατομμύρια ανθρώπους του Παγκόσμιου Νότου να μετακινούνται από τους πολέμους, τις πλημμύρες, τις ξηρασίες και την κρίση τροφίμων, που εκτινάσσεται σε πρωτοφανή επίπεδα.
ΔΝΤ: Ή να αλλάξει ή να διαλυθεί
Εκατομμύρια άνθρωποι βλέπουν να τους κόβεται η πρόσβαση στην υγεία, την τροφή και την αξιοπρεπή κατοικία, γιατί πολλές κυβερνήσεις πλουσίων χωρών μειώνουν δραστικά τη διεθνή ανθρωπιστική βοήθεια για να αυξήσουν τις στρατιωτικές δαπάνες. Αυτή είναι η μεγάλη πρόκληση για το μέλλον που αντιμετώπισαν αυτές τις μέρες στη Σεβίλλη οι ηγέτες και οι εκπρόσωποι 192 χωρών του ΟΗΕ. Στη Διάσκεψη συμμετείχαν τράπεζες και χρηματοοικονομικοί θεσμοί, ο ιδιωτικός τομέας, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οργανισμοί του ΟΗΕ.
Οι 192 χώρες που συμμετείχαν στη Διάσκεψη, με τις ΗΠΑ του Τραμπ να αποτελούν τον βασικό απόντα, συμφώνησαν να δαπανούν το 0,7% του ΑΕΠ τους σε προγράμματα ανθρωπιστικής βοήθειας, χωρίς να καθορίσουν όμως κανένα χρονοδιάγραμμα, ενώ παρά τις πιέσεις των αφρικανικών χωρών δεν βρέθηκε καμιά λύση για το εξωτερικό χρέος τους, γιατί η ΕΕ αναγκάστηκε να βγει στο προσκήνιο με το ρόλο του κακού για να καλύψει την απουσία των ΗΠΑ.
Οι χώρες του Νότου προειδοποίησαν για την άμεση ανάγκη μεταρρύθμισης του ΔΝΤ: «Ή θα μεταρρυθμιστεί ή θα καταργηθεί ως πολυμερής οργανισμός». «Εάν το ΔΝΤ συνεχίσει αυτή την πολιτική, εμείς, ο λαός, η ανθρωπότητα, πρέπει να αντιδράσουμε. Εάν το ΔΝΤ δεν είναι σε θέση να αναδιαρθρωθεί τώρα για να αντιμετωπίσει τα κύρια προβλήματα της ανθρωπότητας, επειδή ο κύριος μέτοχός του διασκεδάζει με το να ρίχνει βόμβες και να συνδέεται με έναν δράστη γενοκτονίας, το ΔΝΤ πρέπει να διαλυθεί ως πολυμερής θεσμός στον κόσμο και να δημιουργηθεί ένας νέος», τόνισε ο πρόεδρος της Κολομβίας Γκουστάβο Πέτρο.
Στο ίδιο μήκος κύματος ο πρόεδρος της Κένυας Γουίλιαμ Ρούτο προειδοποίησε το ΔΝΤ και τις ΗΠΑ: «Ας είμαστε σαφείς: χωρίς προσιτά κεφάλαια και ανοιχτές αγορές, η πρόοδος παραμένει στάσιμη. Η διεθνής δημόσια χρηματοδότηση παραμένει απαραίτητη. Η Αφρική δεν ζητά χάρες. Θέλουμε ισότητα, εταιρική σχέση και επενδύσεις. Η εθνική κυριαρχία είναι απαραίτητη επειδή η ανάπτυξη πάνω απ’ όλα είναι δική μας ευθύνη», κατέληξε ο Ρούτο ζητώντας τη μεταρρύθμιση του ΔΝΤ.
Ο πρόεδρος της Μοζαμβίκης Ντάνιελ Τσάπο πρότεινε τη δημιουργία πολυμερών μηχανισμών για τη βιώσιμη διαχείριση του χρέους, καθώς και τη δημιουργία εθνικών και περιφερειακών τραπεζών ανάπτυξης με στόχο τη χρηματοδότηση της αγροτικής εκβιομηχάνισης, των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και της πράσινης οικονομίας. «Θέλουμε να προτείνουμε ένα νέο μοντέλο συνεργασίας που θέτει τη χρηματοδότηση για το κλίμα, την χωρίς αποκλεισμούς εκβιομηχάνιση και τη στρατηγική εκπαίδευση στο επίκεντρο των παγκόσμιων προτεραιοτήτων», τόνισε ο Τσάπο.
Σιωπηλή παγίδα το χρέος
Το χρέος των υπό ανάπτυξη χωρών εκτινάχθηκε στα 34 τρισ. δολάρια το 2024, το 31% του παγκόσμιου ΑΕΠ, το υψηλότερο ποσό στην ιστορία, ξεπερνώντας το σύνολο των οικονομιών των ΗΠΑ, της Κίνας και της Ιαπωνίας. Για τον ΟΗΕ αποτελεί τη «σιωπηλή παγίδα» που αναγκάζει περισσότερους από 3,3 δισεκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο να ζουν σε χώρες που οι κυβερνήσεις τους είναι αναγκασμένες να δίνουν προτεραιότητα στις πληρωμές τόκων προς τους πιστωτές, που φθάνουν ετησίως στα 1,4 τρισ. δολάρια, αντί στις δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη ή την εκπαίδευση.
Ο πλούτος του πιο πλούσιου 1% του κόσμου αυξήθηκε κατά 33,9 τρισ. δολάρια από το 2015, ξεπερνώντας σε πλούτο το 95% της ανθρωπότητας, που θα μπορούσε να εξαλείψει την φτώχεια 22 φορές, ενώ μόνο το 2025 οι δισεκατομμυριούχοι της G7 θα αυξήσουν τις περιουσίες τους κατά 126 δισ. δολάρια, σύμφωνα με την Οxfam. «Δεν λείπουν τα χρήματα, λείπει η πολιτική βούληση για μια πιο δίκαιη διανομή τους», τόνισε ο υπεύθυνος συνεργασίας της Oxfam Πάμπλο Μαρτίνες. Το 60% των χωρών με χαμηλά εισοδήματα αντιμετωπίζει χρηματοοικονομική κατάρρευση, σύμφωνα με τον ΟΗΕ. Οι υπουργοί Οικονομικών της Βραζιλίας και της Ισπανίας συμφώνησαν να παρουσιάσουν σε ένα τρίμηνο ένα σχέδιο για την φορολόγηση του μεγάλου πλούτου, με τη διευκρίνηση ότι θα πρέπει να μπορεί να εφαρμοστεί, την φορολόγηση των ιδιωτικών αεροσκαφών και των εισιτηρίων της business class.
