ΤΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΟΛΛΑΝΔΙΑ
Ηχηρό μήνυμα διαμαρτυρίας
κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Πόσες κρίσεις μπορεί να αντέξει η Ευρώπη: μετά την ελληνική, το μεταναστευτικό και την ανασφάλεια, μπορεί να αντέξει και στα Brexit;
Η τεράστια νίκη του «όχι» των Ολλανδών στο δημοψήφισμα, που έγινε στις 6 Απριλίου, κατά της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ και Ουκρανίας προκάλεσε απογοήτευση στη συμμαχική κυβέρνηση φιλελεύθερων και εργατικών στη Χάγη και ένα νέο σεισμό για τους ευρωπαϊκούς θεσμούς στις Βρυξέλλες…
Το δημοψήφισμα αυτό πέρασε σχεδόν απαρατήρητο, ελάχιστα απασχόλησε τα ευρωπαϊκά μίντια –ασφαλώς και τα ελληνικά– δεν στερείται, όμως, πολιτικής σημασίας. Οι Ολλανδοί για δεύτερη φορά, τα τελευταία χρόνια, καταψήφισαν ευρωπαϊκή συνθήκη. Την πρώτη φορά απέρριψαν την «ευρωπαϊκή συνταγματική συνθήκη». Το ίδιο χρονικό διάστημα με τους Γάλλους την άνοιξη του 2015 και μάλιστα με το ίδιο σχεδόν υψηλό ποσοστό 63%. Η συμμετοχή στο δημοψήφισμα κυμάνθηκε βέβαια σε χαμηλά ποσοστά, ωστόσο, ήταν πάνω από το όριο του 30% και επομένως είναι έγκυρο. Το αποτέλεσμα αυτό της 6ης Απριλίου επιδεινώνει ακόμα περισσότερο την πολιτική κρίση στην Ευρώπη. Πρόκειται για ένα αρνητικό γεγονός εκατό μέρες πριν από το δημοψήφισμα για το Brexit, δηλαδή την έξοδο ή όχι του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ. Το χρονικό διάστημα αυτό προβλέπεται ότι θα οξυνθούν οι πολιτικές αντιπαραθέσεις στη Μ. Βρετανία και όχι μόνο.
Αποσταθεροποίηση της Ευρώπης
Από τον Ιανουάριο, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ είχε δηλώσει στην ολλανδική εφημερίδα «NRC Handelsblad» ότι ένα «όχι» των Κάτω Χωρών στη συμφωνία σύνδεσης Ουκρανίας-ΕΕ «θα μπορούσε να προκαλέσει μεγάλη κρίση στην Ήπειρο μας». Στις αρχές Μαρτίου επέστησε την προσοχή στην κυβέρνηση της Χάγης: ένα «όχι» θα οδηγήσει στην «αποσταθεροποίηση της Ευρώπης» και την επομένη των αποτελεσμάτων εξέφρασε μέσω του εκπροσώπου του την «λύπη» του.
Ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Βαν Ρομπέν, που ήταν από τους αρχιτέκτονες της συμφωνίας με το Κίεβο, δήλωσε λίγο πριν στηθούν οι κάλπες ότι ένα «όχι» θα ήταν «ντροπή» για την Χάγη. Ανάφερε ακόμα ότι η ολλανδική κυβέρνηση έχει ήδη δεχθεί τη συμφωνία στα πλαίσια των 28 της ΕΕ. Ένα «όχι» θα καθιστούσε τη χώρα αναξιόπιστη στους εταίρους. Να σημειωθεί ότι η Ολλανδία είναι μια χώρα ιδρυτικό μέλος της ΕΕ και αυτό το εξάμηνο ασκεί την προεδρία στο Συμβούλιο της ΕΕ.
Αρκετοί ευρωπαίοι πολιτικοί άσκησαν κριτική στην ολλανδική κυβέρνηση για το αρνητικό αποτέλεσμα, μεταξύ αυτών, και ο Μάνφρεντ Βέρμπερ πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του Λαϊκού Ευρωπαϊκού Κόμματος το Ευρωκοινοβούλιο, ο οποίος αναφέρθηκε προσωπικά κατά του πρωθυπουργού Μαρκ Ρούτε, γιατί δεν έκανε όσα έπρεπε για να προωθήσει τη συμφωνία ΕΕ-Ουκρανίας. Σύμφωνα με τον Βέμπερ το δημοψήφισμα δεν αφορούσε μόνο τη συμφωνία με την Ουκρανία, είχε και μια ιδιαίτερη σημασία γιατί ήταν «κατά του Ρούτε, κατά της Ευρώπης, κατά των μεταναστών (Ουκρανών), κατά των πάντων».
Νίκη του Πούτιν
Το γερμανικό «Σπίγκελ» online σε σχόλιό του ανάφερε ότι το μήνυμα του δημοψηφίσματος συνιστά μια «διπλή μομφή κατά της Ευρώπης» Δεν πρόκειται για μια οποιαδήποτε συμφωνία για «τις ελεύθερες-ανταλλαγές», αλλά για μια συμφωνία που στάθηκε η αιτία για να ξεκινήσει τον Νοέμβριο του 2013 η ουκρανική εξέγερση και να ανατραπεί ο πρώην πρόεδρος Βίκτορ Γιανούκοβιτς. Συνεπώς, η απόρριψη αυτής της συμφωνίας από την Ολλανδία τώρα έχει σαφώς μια «συμβολική αξία». Και το περιοδικό πρόσθεσε ακόμα ότι το «όχι δεν είναι μόνο μια νίκη για τον ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, αλλά επίσης και μια νίκη για όλους αυτούς που θα προτιμούσαν να δουν την ΕΕ να διαλύεται σήμερα και όχι αύριο». Την ίδια ανάγνωση του αποτελέσματος κάνουν και άλλοι αναλυτές, οι οποίοι σημειώνουν ότι μετά το αποτέλεσμα αυτό του δημοψηφίσματος οι σχέσεις ΕΕ και Ρωσίας μπορεί να γίνουν ακόμα πιο εύθραυστες.
Ποιες οι συνέπειες;
Η ολλανδική κυβέρνηση θεωρητικά δεν μπορεί να μπλοκάρει τη συμφωνία σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε ήταν πολύ προσεκτικός μετά τα αποτελέσματα. Ωστόσο, παραδέχτηκε ότι το ποσοστό συμμετοχής 30% καθιστά το δημοψήφισμα έγκυρο και ότι το «όχι» επικράτησε με μια μεγάλη πλειοψηφία και κατέληξε: «Η αίσθηση μου είναι ότι δεν μπορεί να συνεχιστεί η επικύρωση της συνθήκης…» Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ δήλωσε ότι «περιμένει να ακούσει ποια είναι τα συμπεράσματα του πρωθυπουργού και της κυβέρνησης μετά το δημοψήφισμα και ποιες θα είναι οι ενέργειές της», χωρίς να αναφερθεί τι συγκεκριμένα εννοεί. Είναι, όμως, σαφές ότι οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιθυμούν να συμβεί ότι και μετά τα δημοψηφίσματα και τα «όχι» σε Γαλλία και Ολλανδία κατά της ευρωπαϊκής συνταγματικής συνθήκης: Να αγνοηθεί δηλαδή να παραβιαστεί για μία ακόμα φορά η λαϊκή θέληση. Εξάλλου οι Βρυξέλλες, Γερμανία και Γαλλία δείχνουν αποφασισμένες να εφαρμόσουν τη συμφωνία. Η Άγκελα Μέρκελ και ο Φρανσουά Ολάντ στην πρόσφατη συνάντησή τους , στο τέλος της συνεδρίασης του γαλλο-γερμανικού υπουργικού συμβουλίου, ήταν σαφείς ότι θα συνεχίσουν να υποστηρίζουν τη συμφωνία ΕΕ- Ουκρανίας. Κατά τ’ άλλα εναπόκειται «στους Ολλανδούς να βρουν μια απάντηση. «Θα περιμένουμε τις απόψεις της ολλανδικής κυβέρνησης (…) Θα πρέπει να επεξεργαστούμε τη λύση με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς», τόνισε η Άνγκελα Μέρκελ.
Το βρετανικό δημοψήφισμα
Η ΕΕ μετά τα τρομοκρατικά γεγονότα σε Βρυξέλλες και Παρίσι, την προσφυγική και οικονομική κρίση, που έφεραν στην επιφάνεια τις ριζικές διαφορές στο εσωτερικό της: «δίνει την εντύπωση ενός πολιτικού οικοδομήματος που βρίσκεται σε αδιέξοδο, ανίκανη να διασφαλίσει την ασφάλεια και την οικονομική ευημερία των πολιτών της» γράφει η εφημερίδα «Λε Μοντ». Έτσι δεν είναι λίγοι οι παράγοντες των Βρυξελλών που αναρωτιούνται «αν η ΕΕ που βρίσκεται σ’ αυτή την αποδυναμωμένη κατάσταση θα μπορέσει να αντισταθεί, μετά από μια έκρηξη ενός Brexit;»
Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Ντ. Κάμερον εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι το «όχι» των Ολλανδών δεν θα επιδράσει στο δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου για την παραμονή ή όχι της χώρας του στην ΕΕ. Πρόκειται είπε «για ένα εντελώς διαφορετικό ερώτημα». Αντίθετα, ο ηγέτης της ολλανδικής ακροδεξιάς Γκιρτ Γουίλντερς τόνισε ότι αυτή η ψήφος «είναι ψήφος δυσπιστίας κατά της ελίτ των Βρυξελλών και της Χάγης» σηματοδοτεί «την αρχή του τέλους της ΕΕ». Στο ίδιο μήκος κύματος βρίσκεται και ο ηγέτης των ούλτρα- φιλελεύθερων UKIP της Βρετανίας.
Εντελώς αντίθετη ήταν η στάση του Σοσιαλιστικού Κόμματος της Ολλανδίας, ενός κόμματος της ριζοσπαστικής αριστεράς που τάχθηκε κατά της συνθήκης. «Οι Ολλανδοί απορρίπτουν τη συνθήκη που στάθηκε η αφορμή για τη διαίρεση της χώρας (Ουκρανία). Η πολιτική μας βούληση είναι πραγματικά για να βοηθήσουμε τον ουκρανικό λαό χωρίς να πριμοδοτήσουμε την ολιγαρχία», τόνισε ο Τίνι Κοξ ένας από τους ηγέτες του κόμματος που ηγήθηκε της νικηφόρας καμπάνιας για το «όχι» στην Ευρωπαϊκή Συνταγματική Συνθήκη το 2005. Και κατέληξε: «Όλοι όσοι θεωρούν ότι η Ευρώπη δεν θα πρέπει να ασχολείται μόνο με τις αγορές και το νόμισμα, αλλά πρωταρχικά με το ζήτημα της ειρήνης και της προόδου, θα πρέπει να πουν όχι»…
Μπ. Κοβάνης
