Φωτο: Taymaz Valley / Flickr
Τα αεροπορικά πλήγματα που εξαπέλυσε το Ισραήλ τα ξημερώματα της περασμένης Παρασκευής εναντίον του Ιράν, εξουδετερώνοντας κορυφαία επιστημονικά στελέχη και υψηλόβαθμους στρατιωτικούς, ήταν μια επίθεση σχεδιασμένη από καιρό, ήδη από τον περασμένο Δεκέμβριο, σύμφωνα με τους New York Times. Όταν ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επισκέφθηκε τον Λευκό Οίκο τον Φεβρουάριο, παρουσίασε, σύμφωνα με το δημοσίευμα, στον Ντόναλντ Τραμπ όλα τα δεδομένα αναφορικά με την «πρόθεση του Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα». Ο αμερικανός πρόεδρος, αναφέρουν οι NYT, επέλεξε αρχικά μια ενδιάμεση στάση, παρέχοντας στο Ισραήλ «υποστήριξη σε επίπεδο παροχής πληροφοριών για την εκτέλεση της επίθεσης», χωρίς άλλες διευκρινίσεις.
Με την ένταση των χτυπημάτων και τη διεύρυνση των στοχεύσεων να κλιμακώνονται καθημερινά, κερδίζει σε αξιοπιστία η άποψη ότι σκοπείται η δημιουργία ενός ακόμη πολέμου «δι’ αντιπροσώπου» στην ευρύτερη περιοχή, του δεύτερου μετά τον ρωσο-ουκρανικό, με τη συνέχιση του τελευταίου να ανατίθεται στην επανεξοπλιζόμενη για το σκοπό αυτό Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στόχος του νέου μετώπου, όπως και στο ουκρανικό, δεν είναι η ολοσχερής συντριβή του αντιπάλου και η (ανέφικτη άλλωστε) κατάληψη της χώρας, αλλά η εξουθένωσή του στο διηνεκές. Σε ό,τι αφορά ειδικά το Ιράν, ο κατακερματισμός της χώρας αυτής –κατά τα πρότυπα του Ιράκ– στις επιμέρους εθνότητες που την απαρτίζουν: Πέρσες (61% του πληθυσμού), Αζέροι (16%), Κούρδοι (10%), Λουρ (6%), και άλλες, μικρότερες εθνοτικές ομάδες όπως Άραβες, Βαλούχοι, Τουρκμένοι, Αρμένιοι, κ.ά.
Η στόχευση του Ισραήλ δεν είναι το κλείσιμο του «ιρανικού πυρηνικού φακέλου». Αυτό μπορεί να αντιμετωπιστεί με εγγυήσεις όπως αυτές που προέβλεπε η συμφωνία JCPOA, την οποία υπέγραψε το Ιράν το 2015, μετά από πολυετείς διαπραγματεύσεις, με τις πέντε πυρηνικές δυνάμεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και τη Γερμανία, αποδεχόμενο τον αυστηρό έλεγχό του από επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) και δεσμευόμενο να περιορίσει το πυρηνικό του πρόγραμμα, με αντάλλαγμα την άρση των εναντίον του κυρώσεων. Από τη συμφωνία εκείνη, θυμίζουμε, ο Τραμπ, αποσύρθηκε μονομερώς το 2018, στην πρώτη προεδρική θητεία του, και επέβαλε ξανά κυρώσεις στο Ιράν. Μέχρι στιγμής οι ΗΠΑ δεν έχουν διαπιστώσει ότι το Ιράν βρίσκεται κοντά στην απόκτηση πυρηνικών όπλων ή ότι αποπειράται να το πράξει.
Στους σχεδιασμούς του το Ισραήλ, μια χώρα έκτασης μόλις 22.145 τετρ. χλμ. και 9,757 εκατ. κατοίκων, τοποθετείται ασύμμετρα απέναντι σε μια τεράστια χώρα, το Ιράν, με έκταση 1.648 τετρ. χλμ. και πληθυσμό 87 εκατομμυρίων, και με μια οικονομία που, ακόμη και υπό συνθήκες σκληρών κυρώσεων είναι, με όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης, τρεις φορές μεγαλύτερη από τη δική του. Το χαρτί «πυρηνικό Ιράν» είναι προσχηματικό. Η επίκλησή του αποσκοπεί στον θρυμματισμό μιας δύναμης που η ογκώδης παρουσία της εμποδίζει τον ενταφιασμό του Παλαιστινιακού και την ανάδειξη του Ισραήλ σε περιφερειακή δύναμη, επιδιαιτητή στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Το ζήτημα είναι ότι ο στόχος «εξουδετέρωση του πυρηνικού Ιράν» προϋποθέτει χτυπήματα στις θωρακισμένες υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας αυτής, τα οποία μόνο η αμερικανική πολεμική αεροπορία μπορεί να επιφέρει.
Όμως κάτι τέτοιο θα οδηγούσε σε επικίνδυνες ατραπούς, πολύ πέρα από την ανομολόγητη αλλά υπαρκτή εμπλοκή των ΗΠΑ στην επίθεση κατά του Ιράν –όπως, εξάλλου, και σε κάθε ισραηλινή πολεμική επιχείρηση του Ισραήλ– με όπλα, πυρομαχικά και εμπιστευτικές πληροφορίες. Αλλά και με γενναία οικονομική στήριξη, σε συνθήκες που κοστίζουν στο Ισραήλ 300 εκατομμύρια δολάρια κάθε μέρα που περνά.
Κάθε εκτίμηση ότι μια πιο απροσχημάτιστη εμπλοκή των ΗΠΑ δεν θα προκαλούσε την έμμεση αντίδραση άλλων χωρών, όπως η Ρωσία και η Κίνα, αλλά και πλησιόχωρων κρατών, όπως το Πακιστάν και κάποιες αραβικές χώρες, είναι επικίνδυνα απλουστευτική.
Ο πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος τον Ιανουάριο υπέγραψε, θυμίζουμε, συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας με τον ιρανό ομόλογό του, Μασούντ Πεζεσκιάν, επικοινώνησε μαζί του την ίδια μέρα (Παρασκευή 13 Ιουνίου) και, ακολούθως, με τον ισραηλινό πρωθυπουργό, Μπενιαμίν Νετανιάχου, για να υποδείξει την επιλογή της διπλωματικής οδού, δηλώνοντας «έτοιμος να αναλάβει μεσολαβητικό ρόλο ώστε να αποφευχθεί μια νέα κλιμάκωση της έντασης» που θα είχε «καταστροφικές συνέπειες για όλη την περιοχή».
Λίγες ώρες αργότερα, το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών, με επίσημη ανακοίνωσή του, εξέφρασε την έντονη ανησυχία τής Μόσχας και καταδίκασε χωρίς περιστροφές τις επιθέσεις του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, επισημαίνοντας τους κινδύνους για την ασφάλεια, «περιφερειακά και παγκοσμίως».
Την Τετάρτη, η Ρωσία έγινε ακόμη πιο συγκεκριμένη. Ανεβάζοντας τους τόνους, κάλεσε, δια του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών, Σεργκέι Ριαμπκόφ, τις Ηνωμένες Πολιτείες να μην εξετάσουν καν «υποθετικές επιλογές» στρατιωτικής εμπλοκής τους υπέρ του Ισραήλ.
Το μείγμα δύο πολέμων «δι’ αντιπροσώπου» στην περιοχή υπερδιπλασιάζει τον κίνδυνο αναφλέξεων εκτός ελέγχου, εξαιτίας της εκατέρωθεν καχυποψίας που το μείγμα αυτό παράγει σωρευτικά.
Το βράδυ της Δευτέρας, οι Ρώσοι έπληξαν το Κίεβο, με αποτέλεσμα δεκατέσσερις νεκρούς, μεταξύ των οποίων ένας Αμερικανός. Χτυπήθηκαν είκοσι επτά σημεία της ουκρανικής πρωτεύουσας, ανάμεσά τους κατοικίες, σχολεία και κρίσιμες υποδομές, σύμφωνα με τον ουκρανό υπουργό Εσωτερικών, Ίχορ Κλιμένκο. Παρόμοια πλήγματα δέχτηκε και η Οδησσός, με πολλούς τραυματίες και παγιδευμένους κάτω από τα ερείπια.
Στη διάρκεια της ίδιας νύκτας οι Ρώσοι κατέρριψαν, σύμφωνα με το ρωσικό υπουργείο Άμυνας, 147 ουκρανικά drones πάνω από διάφορα σημεία της χώρας, περιλαμβανόμενης της Μόσχας, τέσσερα αεροδρόμια της οποίας τέθηκαν σε προσωρινό περιορισμό.
Εκτιμάται ότι το Κίεβο απείλησε με drones τη Μόσχα για να προκαλέσει την υπεραντίδραση της Ρωσίας και να αφυπνίσει έτσι τα αντανακλαστικά της Ουάσινγκτον, φοβούμενο το Κίεβο ότι αυτά θα παραμείνουν για πολύ ακόμη απασχολημένα με τον δεύτερο πόλεμο «δι’ αντιπροσώπου» που άνοιξε, μετά την Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή, με την κατάληξη και των δύο να διαγράφεται το ίδιο αβέβαιη.
