ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΚΟΡΥΦΗΣ ΓΙΑ ΤΟ GREXIT
Εξαιρετικά πυκνή σε γεγονότα αυτή η εβδομάδα. Από το σκληρό Γιούρογκρουπ της Δευτέρας περάσαμε στη διαδικαστική σύσκεψη των Βρυξελλών και τη συγκρότηση της «Ομάδας των Βρυξελλών» για την επανέναρξη, μετ’ εμποδίων, των διαπραγματεύσεων. Ακολούθησαν τα ταξίδια του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στις Βρυξέλλες και του υπουργού οικονομικών Γιάνη Βαρουφάκη σε Βρυξέλλες και Παρίσι.
Η ένταση και από τις δύο πλευρές υπήρξε μεγάλη όλη την εβδομάδα. Και η αρχή των διαπραγματεύσεων ήταν πολύ τραχιά με τους λεγόμενους θεσμούς να παραμένουν στο «ύψος» τους. Προφανώς δεν μπορούσαν να παραδεχθούν ότι πλέον δεν μπορούν να ορίζουν το παιχνίδι όπως νομίζουν.
Ωστόσο, τα πρώτα μικρά έστω σημάδια που μπορεί να οδηγήσουν σε εκτόνωση είναι γεγονός. Οι τοποθετήσεις τόσο του κ. Γιούνκερ όσο και του κ. Σουλτς κινούνται σ’ αυτή την κατεύθυνση και είναι ενδιαφέρον ότι βρήκαν θετικό αποδέκτη, άμεσα, τον έλληνα πρωθυπουργό. Τις επόμενες μέρες θα φανεί.
Η Άνγκελα Μέρκελ
Εντωμεταξύ, ένα τηλεγράφημα που αναφερόταν σε ρεπορτάζ του πρακτορείου Euro Insight σχετικά με τις απόψεις της καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ για τον κίνδυνο να βρεθεί η Ελλάδα εκτός ευρωζώνης, την Παρασκευή το απόγευμα, αναστάτωνε τα μίντια στην Αθήνα, τα μπέρδεψε γεμίζοντάς τα αμηχανία. Με την ως εκείνη τη στιγμή υπέρ-προβολή των δημοσιευμάτων και δηλώσεων περί Grexit, δεν πίστευαν ότι η κ. Μέρκελ δεν συνδράμει και προσωπικά στην επωφελή – και αφελή – κινδυνολογία τους. Εξάλλου, το εν λόγω πρακτορείο ήταν εντελώς άγνωστο και πάντως λιγότερο φημισμένο, πχ, από την Welt. Καθώς, όμως, επρόκειτο, τελικά, για το πρακτορείο του γερμανικού Χρηματιστηρίου, τα κανάλια άρχισαν, τελικά, να το μεταδίδουν το ένα μετά το άλλο. Συγκεκριμένα το πρακτορείο αυτό μετέδιδε:
«‘Κλειδί’ στην αποφασιστικότητα της Μέρκελ να αποφύγει μια έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ, είναι τα γεωπολιτικά. Τα παραπάνω αποκαλύπτουν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι του Βερολίνου στο πρακτορείο Euro Insight του ΜΝΙ.
Φοβούμενη την αστάθεια στα Βαλκάνια, η Γερμανίδα Καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ είναι αποφασισμένη να αποτρέψει μια κατάσταση στην οποία η Ελλάδα αποχωρεί από το ευρώ από ατύχημα, εν τω μέσω αυξημένων εντάσεων μεταξύ των δύο χωρών για τη χρηματοδότηση, σύμφωνα με υψηλόβαθμους αξιωματούχους στο Βερολίνο.
Οι αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι εάν η Ελλάδα επρόκειτο να εγκαταλείψει το ενιαίο νόμισμα, θα γινόταν διότι δεν υπάρχει κοινό έδαφος για το πώς θα πρέπει να λειτουργεί η ευρωζώνη, παρά για το ότι δεν θα επιτευχθούν οι κινητοί στόχοι για τις προθεσμίες αποπληρωμής και τις δεσμεύσεις για τις μεταρρυθμίσεις που έχουν θέσει με τους πιστωτές.
Πρόκειται για μια πολιτική απόφαση, δεν θα υπάρχει Grexident, δήλωσε μια καλά ενημερωμένη πηγή σχετικά με τις θέσεις της καγκελαρίου, χρησιμοποιώντας τον όρο που επινοήθηκε προσφάτως για να περιγραφεί η πιθανότητα εξόδου της Ελλάδας από την ευρωζώνη ως ένα αποτέλεσμα των παρεξηγήσεων και των πολιτικών εντάσεων.
Το δημοσίευμα επισημαίνει ακόμη πως ενώ η Μέρκελ είναι κατανοητό να πιστεύει πως η ευρωζώνη είναι τώρα καλύτερα εξοπλισμένη να αντιμετωπίσει την αναταραχή που θα μπορούσε να προκύψει στην αγορά εάν η Αθήνα αποχωρήσει από την ευρωζώνη, οι πιθανές γεωπολιτικές συνέπειες μιας τέτοιας εξέλιξης έχουν αποτελέσει μεγάλη ανησυχία για την Καγκελαρία. Ο κύριος φόβος είναι ότι η περιοχή των Νότιων Βαλκανίων μπορεί να αποσταθεροποιηθεί και η Ελλάδα -μέλος του ΝΑΤΟ- θα μπορούσε να περάσει στην ρωσική επιρροή.
Οι «ανορθόδοξες λύσεις»
Ως εκ τούτου, αναφέρει το Euro Insight, η γερμανική κυβέρνηση είναι έτοιμη να υποστηρίξει ανορθόδοξες λύσεις για να αποτρέψει το να ξεμείνει από ρευστό η Ελλάδα. Αυτές φέρεται να περιλαμβάνουν:
* την αύξηση του ορίου των εντόκων γραμματίων που μπορεί να εκδίδει η Αθήνα και να πουλάει στις ελληνικές τράπεζες που με τη σειρά τους τα χρησιμοποιούν ως collateral με την ΕΚΤ,
* προσωρινά capital controls (έλεγχοι κεφαλαίων) σε περίπτωση ενός bank-run,
* καταβολή κεφαλαίων από το τρέχον πρόγραμμα πριν από το χρονοδιάγραμμα,
* καθυστέρηση πληρωμής χρέους προς το ΔΝΤ.
Η γερμανική κυβέρνηση θέλει να αποφύγει να κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά δεν αποκλείει ότι θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν αυτά, εάν δεν υπήρχε άλλος τρόπος να διατηρηθεί η Ελλάδα εντός ευρωζώνης.
Το Βερολίνο περιμένει, ακόμη, ότι θα μπορούσε να βρεθεί επαρκές κοινό έδαφος με την Αθήνα, ιδιαίτερα καθώς η Μέρκελ είναι κατανοητό ότι έχει καθιερώσει μια καλή σχέση εργασίας με τον πρωθυπουργό Αλ. Τσίπρα.
Η γερμανική κυβέρνηση, επίσης, είναι έτοιμη για συμφωνία σε ένα χαμηλότερο στόχο για το πρωτογενές πλεόνασμα και να αφήσει στην Ελλάδα περισσότερο περιθώριο για τον καθορισμό και την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων και -σε μεταγενέστερο στάδιο- μείωση του φορτίου χρέους.
Η αντίδραση της Μέρκελ σε ένα Grexit έχει οδηγήσει τον Σόιμπλε να εγκαταλείψει τα σχέδιά του, και πιο πρόσφατα, και αυτός επίσης έχει ανησυχήσει περισσότερο για το γεωπολιτικό περιβάλλον. Οι διαφορές μεταξύ της Καγκελαρίας και του υπουργείου Οικονομικών, έχουν ως εκ τούτου στενέψει. Για αυτό ο Σόιμπλε έπαιξε καθοριστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στην πρόσφατη επέκταση του ελληνικού πακέτου διάσωσης».
Ο κ. Σόιμπλε
Το δημοσίευμα αναφέρει πολλά ακόμη και ενδιαφέροντα σημεία, όπως ότι η ενδεχόμενη στήριξη θα απαιτούσε πρώτα πολιτική συμφωνία σε δεσμεύσεις της Ελλάδας και τρίτο πρόγραμμα, ότι ο κ. Σόϊμπλε έχει επανειλημμένως μελετήσει ιδέες περί Grexit, και ότι η Γερμανία, αν οι διαφορές με την Ελλάδα αποδειχθούν αγεφύρωτες, έχει έτοιμα σχέδια στήριξης της χώρας να οδεύσει εκτός Ευρωζώνης κτλ. Όμως, ο πραγματικός πυρήνας του είναι αυτός που αναφέραμε αναλυτικά προηγουμένως: Ο φόβος Μέρκελ και τα σχέδιά της.
Στη Βιέννη, ωστόσο, ο κ. Σόιμπλε δεν σταμάτησε να καλλιεργεί το Grexident, έστω λέγοντας ότι αν συνέβαινε, τότε θα έφταιγαν οι Έλληνες ηγέτες, επειδή δεν ήξεραν να διαπραγματευθούν νέα δάνεια. Σε συνέντευξή του και σε συνέδριο, κατά το Reuters, υποστήριξε:
«Προσπαθώ να μείνω ψύχραιμος με την Ελλάδα αλλά δεν με βοηθάει», ανέφερε ο κ. Σόιμπλε στην εκδήλωση με τίτλο Finanz im Dialog. Όπως είπε, «είναι ευκολότερο για χώρες με προβλήματα να λένε στους πολίτες τους ότι αυτά οφείλονται στο Βερολίνο ή τις Βρυξέλλες αλλά αυτό δεν βοηθάει. Η Ελλάδα δεν είναι χαμένη υπόθεση», συμπλήρωσε και τόνισε ότι μέχρι το τέλος του 2014 αναπτυσσόταν καλύτερα του αναμενομένου, αλλά από τότε τα προβλήματα έχουν κάνει εκ νέου την εμφάνισή τους. «Μακροπρόθεσμα τα πιο αδύναμα μέλη της ευρωζώνης δεν μπορούν να περιμένουν από ισχυρότερες χώρες να χρηματοδοτούν τις σπατάλες τους», ανέφερε με νόημα. Σε δηλώσεις του, στη συνέχεια, στην αυστριακή τηλεόραση, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο «ατυχήματος» με έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ ενώ επανέλαβε ότι αν η Αθήνα δεν υλοποιήσει τα συμφωνηθέντα, τότε δεν θα υπάρξουν περισσότερα χρήματα. Στο συνέδριο μίλησε και ο Αυστριακός υπουργός Οικονομικών Χανς Γιοργκ Σέλινγκ, ο οποίος εκτίμησε ότι ο κίνδυνος εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ είναι υπαρκτός.
Ο Μοσκοβισί προειδοποιεί
Την επόμενη μέρα η απάντηση στις απόψεις Σόιμπλε αλλά και Σέλινγκ ήλθε από τον Γάλλο Επίτροπο κ. Πιερ Μοσκοβισί. Μάλιστα μίλησε καθαρά οικονομικά για τον κίνδυνο από ένα Grexit και όχι για γεωπολιτικούς λόγους. Συγκεκριμένα, όπως μεταδόθηκε:
Κατά της υποτίμησης των κινδύνων που συνδέονται με μία έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη, προειδοποιεί ο ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομικών Πιέρ Μοσκοβισί λέγοντας ότι ένα τέτοιο βήμα θα μπορούσε να είναι η αρχή του τέλους για το κοινό νόμισμα.
«Εξάλλου, όλοι στην Ευρώπη πιθανότατα συμφωνούμε ότι ένα Grexit θα ήταν μία καταστροφή – για την ελληνική οικονομία αλλά επίσης και για την ευρωζώνη ως σύνολο» δήλωσε ο κ. Μοσκοβισί σε συνέντευξή του στο γερμανικό περιοδικό Der Spiegel που θα δημοσιευόταν το Σάββατο.
«Εάν μία χώρα αφήσει αυτή τη (νομισματική) ένωση, οι αγορές θα διερωτηθούν αμέσως ποια χώρα είναι η επόμενη και αυτό θα μπορούσε να είναι η αρχή του τέλους» προειδοποίησε.
Ασφαλώς, η έξοδος από την Ευρωζώνη μιας χώρας, της Ελλάδας έστω που έχει «απομονωθεί» με χίλιες κατηγορίες, δεν είναι μικρό ζήτημα. Ωστόσο, οι διαφωνίες που έχουν, πρόσφατα ιδίως, προκύψει με οξύτητα, στην ηγεσία της Ευρωζώνης και της ΕΕ είναι πιο συνολικές, για πιο κεντρικά ζητήματα. Άπτονται ζητημάτων όπως για την κοινωνική και οικονομική πολιτική, για τον προσανατολισμό γενικώς της ΕΕ, τον ρόλο της στον πολυπολικό κόσμο. Έχουν δίκιο όσοι προβλέπουν ότι σε μερικούς, μόλις, μήνες για οικονομικούς αλλά πρώτα απ’ όλα για πολιτικούς λόγους θα ανατρέπουν τις ως τώρα ισορροπίες, το ελληνικό πρόβλημα, μπροστά σε άλλα πολύ σοβαρότερα θα είναι παρωνυχίδα. Κανένας δεν μπορεί να προβλέψει ποια θα είναι η θέση του κ. Σόιμπλε τότε.
Παύλος Κλαυδιανός
