Λιλίκα Μπομπόλου
Γνώρισα την Λιλίκα το 1982 όταν ήρθαμε από την Θεσσαλονίκη στο 1ο συνέδριο της Κίνησης Δημοκρατικών Γυναικών. Το καθαρό μυαλό της, η ήπια προσωπικότητά της και η λάμψη των ματιών της με εντυπωσίασαν.
Όταν στην Αθήνα πια το 1989 ξεκινήσαμε τις συναντήσεις για τη συγκρότηση της φεμινιστικής μας ομάδας στην Καισαριανή, βρεθήκαμε να είμαστε μαζί για τα επόμενα πολλά χρόνια.
Η εμπειρία της συνύπαρξης στην Φεμινιστική Ομάδα Καισαριανής ήταν αποκαλυπτική σε σχέση με τη Λιλίκα: ανοιχτό μυαλό, διάπλατοι ορίζοντες σκέψης, συνέπεια, διακριτικό και υπόγειο χιούμορ μας έδωσε –εμάς τις νεώτερες– ζεστασιά, μαθήματα υπομονής και συντροφικότητας, σιγουριά για τον δρόμο που ακολουθούσαμε.
Με τη Λιλίκα πλάι μας πορευτήκαμε πολλά χρόνια ακόμη, μυηθήκαμε με χαρά στις φωτεινές και επαναστατικές της απόψεις και ζήσαμε αξέχαστες στιγμές καθώς για περισσότερο από 10 χρόνια «γράψαμε» ένα μικρό κομματάκι στην ιστορία του φεμινιστικού κινήματος στην Ελλάδα με την «γραμμή SOS από γυναίκες για γυναίκες».
Έρση Κλημεντίδου
ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΟΥΦΛΙΑΣ:βΈνας πολιτικός, από την άλλη όχθη
Η είδηση ότι πέθανε σε ηλικία 85 ετών ο πρώην υπουργός της ΝΔ Γιώργος Σουφλιάς, μας έφερε αρκετά χρόνια πίσω, προκαλώντας όμως και συγκρίσεις με το παρόν, την προβληματική ποιότητα των πολιτικών της εποχής μας. Γνώρισα, νέος τότε συντάκτης του «Οικονομικού», τον Γ. Σουφλιά ως αρμόδιο υφυπουργό, θέλοντας να γράψω για τις επιπτώσεις ενός ισχυρού σεισμού στην οικονομία, στον Προϋπολογισμό. Δεν δίστασε να μου πει ότι η κυβέρνηση, παρά τις κεντρικές δηλώσεις, δεν είχε ακόμη σταθμίσει τις παρενέργειές του και κάναμε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση, καθώς ήταν αξιόλογος μηχανικός με μεταπτυχιακές σπουδές, και έφυγα εξοπλισμένος με ιδέες και παραμέτρους για το άρθρο μου. Έκτοτε, καθώς υπήρξε συχνά οικονομικός υπουργός ή ΥΠΕΧΩΔΕ, συναντηθήκαμε συχνά για τις ανάγκες του περιοδικού και πάντοτε επιβεβαίωνα την επάρκειά του, την εργατικότητα και τη συνέπειά του όταν έπρεπε να διαχειριστεί ζητήματα με μεγάλο κοινωνικό και πολιτικό βάρος. Ήταν ένας πολιτικός της συντηρητικής παράταξης που δεν είχε ξεχάσει ότι εκτός από τις επιχειρήσεις υπάρχουν και οι πολίτες. Η αναφορά του, όταν δημοσιεύματα αμφισβητούσαν την αμεροληψία του, ότι κατάγεται από ένα Σαρακατσάνικο χωριό μερικών δεκάδων σπιτιών, ήταν χαρακτηριστική. Μαζί με την εκτίμηση στη διαδρομή ενός πολιτικού της άλλης όχθης εκφράζουμε και τα θερμά μας συλλυπητήρια στη σύζυγό του Μαριάννα.
Π. Κλ.
Αποχαιρετώντας τον Βαγγέλη
Την Τετάρτη στη Ριτσώνα, συγγενείς, σύντροφοι και φίλοι αποχαιρετήσαμε τον σύντροφο Βαγγέλη Φράγκου. Έφυγε στα 77 του, από την επάρατο, όπως λέμε, αφήνοντας πικρή γεύση σε όλους μας. Στον αποχαιρετισμό παραβρέθηκαν από τον ΣΦΕΑ συναγωνιστές του, ο δήμαρχος Νέας Σμύρνης Γιώργος Κουτελάκης και πολλοί άλλοι. Όμως το πιο συγκινητικό ήταν τα εγγόνια του, μεγάλα και μικρά, που ήταν εκεί, ένα εκ των οποίων μάλιστα τον αποχαιρέτησε.
Όταν πιάστηκε τον Οκτώβριο του 1968 από τη Χούντα ήταν στα 19. Γεύτηκε όλη τη γκάμα των βασανιστηρίων και βεβαίως τη φάλαγγα και δικάστηκε στο Έκτακτο Στρατοδικείο τον Μάη του 1969 ως μέλος των Δημοκρατικών Επιτροπών Αντίστασης (ΔΕΑ) και του αποδόθηκε κατηγορία με τον Ν 509 περί ανατροπής του κοινωνικού καθεστώτος και συγκεκριμένα ότι διέσπειρε υλικό κτλ, κτλ. Καταδικάστηκε με τέσσερα χρόνια φυλακή και αποφυλακίστηκε το 1972 υπό καθεστώς κατ’ οίκον περιορισμού. Η πρώτη του διαμονή ήταν οι φυλακές Ανηλίκων Βουλιαγμένης και στη συνέχεια Ωρωπός, Αβέρωφ κ.ά.
Αποχαιρετώντας τον η σύντροφός του Πόπη Παπαθανασίου τόνισε ότι μαζί του έμαθε πολλά για τη ζωή και την πολιτική και ότι δεν θα ξεχάσει τους συχνούς εφιάλτες του τη νύχτα, απόηχο των βασανιστηρίων. Λόγια αγάπης και εκτίμησης κατέθεσαν τα παιδιά του και ο εγγονός του, ενώ ένας ξάδελφός τους δεν θα ξεχάσει, όπως είπε, τον Βαγγέλη να προσπαθεί να ενώσει, πέρα από τα πολιτικά, τα σόγια.
Τον αποχαιρέτησε εκ μέρους των συντροφισσών και συντρόφων του στην Νέα Αριστερά ο Νίκος Τσιγώνιας. Αναφέρθηκε «στη διαρκή παρουσία και δράση του όχι μόνο στις εύφορες περιόδους αλλά κυρίως στις δύσκολες. Στα πέτρινα χρόνια που με έλλειψη και βασικών πόρων, ακόμη και γραφείων για τις κομματικές συνελεύσεις της ΑΚΟΑ στη Νέα Σμύρνη, ο Βαγγέλης και η Πόπη άνοιγαν φιλόξενα το γραφείο και το σπίτι τους για να βρουν χώρο συζήτησης οι σύντροφοι/σες και προετοιμασίας των υλικών. Παρά τις βαθιές πληγές από τα βασανιστήρια στο σώμα αλλά και στην ψυχή, παρά την σκληρή δουλειά για την επιβίωση της οικογένειας, πάντοτε ακούραστος και χαμογελαστός, πάντα μαχητής».
Η Νέα Αριστερά Μαγνησίας, εκεί όπου τα τελευταία χρόνια έμεναν και εργάζονταν ο Βαγγέλης με την Πόπη, σε ανακοίνωσή της σημείωσε: «Με απεριόριστη θλίψη πληροφορηθήκαμε τον θάνατο του συντρόφου μας Βαγγέλη Φράγκου. Έφυγε από τη ζωή αφήνοντας πίσω του μια πολύτιμη παρακαταθήκη ήθους, αγωνιστικότητας, δημοκρατικής συνέπειας και οικογενειακής αγάπης. Η μνήμη του παραμένει ζωντανή μέσα από τη σύζυγό του Πόπη, τους γιους του Γιάννη και Χρήστο, τους συγγενείς, τους φίλους και όλους εκείνους που τον γνώρισαν ως έναν άνθρωπο που πάλεψε για τις ιδέες του, δημιούργησε με τον μόχθο του και έζησε με αξιοπρέπεια. Είχε μακρά αγωνιστική διαδρομή για πολλές δεκαετίες μέσα από τις γραμμές της ανανεωτικής Αριστεράς, όπου βρισκόταν από πολύ νεανική ηλικία. Η ζωή του ήταν μια διαδρομή γεμάτη αγώνες, στερήσεις, δημιουργία και αφοσίωση στις αξίες της δημοκρατίας. Από τα παιδικά χρόνια της φτώχειας στον Μανταμάδο της Λέσβου μέχρι τη συμμετοχή στην αντιδικτατορική αντίσταση, τις φυλακίσεις από το καθεστώς της χούντας και την επαγγελματική του καταξίωση ως εργολάβος δημοσίων έργων, η πορεία του αντικατοπτρίζει την ιστορία μιας γενιάς ανθρώπων που πάλεψαν για ελευθερία, αξιοπρέπεια και προκοπή.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ζούσε στο Πήλιο, ασχολούμενος με τουριστικές επιχειρήσεις, ενώ ήταν δραστήριο μέλος των οργανώσεων αρχικά του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και αργότερα της Νέας Αριστεράς Μαγνησίας. Θα μας μείνουν αξέχαστα το πάθος του για την Αριστερά, το χιούμορ του, η καλή και πάντα συντροφική διάθεση που χαρακτήριζαν την πάντα δυναμική παρουσία και την δράση του. Εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια στην Πόπη Παπαθανασίου, μέλος του κόμματός μας και συντρόφισσα του Βαγγέλη και σε όλη την οικογένεια του».
Ο ΣΦΕΑ (Σύλλογος Φυλακισθέντων και Εξόριστων Αγωνιστών) 1967-1974 σε ανακοίνωσή του εξέφρασε «τα θερμά του συλλυπητήρια στους οικείους του για την απώλειά του» και έδωσε ένα σύντομο βιογραφικό. Με καταγωγή από το Μανταμάδο Λέσβου εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Αθήνα και από ενωρίς μπήκε στη βιοπάλη. Ήταν οικοδόμος και στη συνέχεια έβγαλε τη σχολή εργοδηγών και ασχολήθηκε με την ανάληψη έργων Δημοσίου και Δήμων.
«Εντάχτηκε στη Νεολαία Λαμπράκη, που αποτέλεσε τότε πεδίο πολιτικής διαπαιδαγώγησης και αγωνιστικής συνείδησης για χιλιάδες νέους και νέες. Μετά το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967, συμμετείχε ενεργά στην αντιδικτατορική αντίσταση. Συνελήφθη δύο φορές από τα όργανα της χούντας». «Την περίοδο της μεταπολίτευσης συνέχισε την πολιτική του δράση μέσα από τις γραμμές του ΚΚΕ Εσωτερικού και αργότερα της ΑΚΟΑ. Διετέλεσε μέλος του Δ.Σ. του ΣΦΕΑ 1967-1974».
