Τι άφησε πίσω της η εφταμερής των Βρυξελλών
Η θετική αίσθηση που προκύπτει από την ανάγνωση της κοινής ανακοίνωσης για την εφταμερή, τελικά, συνάντηση των Βρυξελλών, αφήνει μια ευχάριστη γεύση στην ελληνική πλευρά, ιδίως μετά τις φαρμακερές επιθέσεις που είχαν προηγηθεί διαμορφώνοντας δυσμενέστατο κλίμα. Το ίδιο και το ρεπορτάζ που τη συνοδεύει περιγράφοντας όσα προηγήθηκαν και όσα διαμείφθηκαν στη διάρκεια αυτής της σημαντικής συνάντησης κορυφής.
Ας μη βιαστούμε να μιλήσουμε για νίκη, όχι γιατί είναι ασήμαντα τα όσα συμφωνήθηκαν, αλλά γιατί, όπως πολλές φορές έχουμε πει, αυτός ο αγώνας που δίνει η ελληνική κυβέρνηση, είναι αγώνας διαρκείας, που δεν θα κριθεί σε μια αναμέτρηση. Η αλήθεια είναι ότι ένα από τα βασικά στοιχεία της συμφωνίας που πιστοποιεί η κοινή ανακοίνωση, είναι η επιβεβαίωση της τομής, σε σχέση με τα μνημόνια, που αντιπροσωπεύει η απόφαση της 20ης Φεβρουαρίου, και η επικύρωση της μεταφοράς των διαπραγματεύσεων από το επίπεδο των τεχνικών κλιμακίων της τρόικας στο πολιτικό επίπεδο των Βρυξελλών. Πράγματα που διεκδικούσε η ελληνική πλευρά. Δεν περιμένουμε, δηλαδή, πια την αξιολόγηση της πορείας εφαρμογής των μνημονίων από την τρόικα, προκειμένου να αρχίσει η σταδιακή εκταμίευση των ποσών που είχαν συμφωνηθεί με τη δανειακή σύμβαση.
Θα περάσουμε κι από άλλους κάβους
Ωστόσο, η πορεία από εδώ και πέρα δεν πρέπει να φανταστούμε ότι θα είναι ανθόσπαρτη. Η τακτική των ασφυκτικών πιέσεων δεν φαίνεται να αλλάζει παρά τη διακήρυξη «πνεύματος αμοιβαίας εμπιστοσύνης». Άλλωστε, στο τέλος του τετραμήνου, κι αν ακόμα όλα πάνε καλά στο μεταξύ, μας περιμένει η διαμόρφωση της τελικής συμφωνίας και το κρίσιμο ζήτημα της διαπραγμάτευσης για το χρέος. Στη διάρκεια αυτής της πορείας καραδοκούν παντοειδείς κίνδυνοι:
Οι συσχετισμοί διεθνώς και στην ΕΕ, αλλά και εντός των χωρών-μελών μπορεί αυτή τη στιγμή να ήταν ευνοϊκοί για τη συγκεκριμένη συμφωνία, δεν σημαίνει, όμως, ότι είναι αμετάβλητοι.
Ακόμα και για τις μεταρρυθμίσεις που περιγράφονται με σχετική σαφήνεια, υπάρχει ο κίνδυνος να μετατραπούν σε «μεταρρυθμίσεις» επώδυνες με την πιεστική παρέμβαση εκ των έξω ή και εκ των έσω. Χρειάζεται, λοιπόν, επαγρύπνηση και σταθερός προσανατολισμός.
Η οικονομική ανάκαμψη, που αποτελεί πρωτογενή επιθυμία και στόχο της ελληνικής πλευράς, και προσδοκάται ακόμη και από την εφαρμογή των μέτρων κατά της ακραίας φτώχειας, ενδέχεται να συναντήσει εμπόδια ή να καθυστερήσει. Χρειάζεται, συνεπώς, ο στόχος να εξειδικευτεί τόσο που ο βαθμός πραγμάτωσής του να μπορεί να ελεγχθεί και να προωθείται σχεδόν καθημερινά.
Σε κάθε κρίσιμη καμπή, όσοι επιβουλεύονται τη σχετικά αυτόνομη από εξαρτήσεις πορεία της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ και έχουν στόχο να περιορίσουν όσο γίνεται περισσότερο το περιθώριο των κινήσεών της, θα εντείνουν τις πιέσεις τους για την προώθηση κυβερνητικών σχημάτων «εθνικής συνεννόησης», καλλιεργώντας ακόμα και κλίμα ανασφάλειας στην κοινωνία. Η κυβέρνηση, αν θέλει να διατηρήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων, είναι υποχρεωμένη να τις αποκρούει καλλιεργώντας ταυτόχρονα το πνεύμα της λαϊκής ενότητας, που δεν είναι αυτονόητη και εκ των προτέρων δεδομένη.
Θετικό ορόσημο
Με την ελπίδα ότι αυτοί – ίσως και άλλοι– κίνδυνοι θα αντιμετωπιστούν με επιτυχία, μπορούμε να πούμε ότι η 20ή Μαρτίου θα αποτελέσει ένα μάλλον ευτυχές χρονικό ορόσημο. Ένα χρονικό σημείο από το οποίο, με καλύτερες συνθήκες από τις φημολογούμενες ή απειλούμενες, η ελληνική κυβέρνηση μπορεί να συνεχίσει το δύσκολο αγώνα με στόχο να μεταβάλει τους υφεσιακούς αντιοικονομικούς και αντικοινωνικούς όρους, που μας είχα επιβληθεί επί πέντε χρόνια.
Πρόκειται για μια συγκρατημένη και όχι υποκειμενική εκτίμηση, που μάλλον ανταποκρίνεται και στη γενική αίσθηση που έχει διαμορφωθεί στην πλειονότητα της ελληνικής κοινωνίας. Μόνο η ηγεσία της ΝΔ φαίνεται ότι αδυνατεί να αντιληφθεί αυτή την πραγματικότητα. Η δήλωση του κ. Σαμαρά αμέσως μετά τη δημοσίευση της κοινής ανακοίνωσης αυτό πιστοποιεί: εξακολουθεί να μιλάει για τρόικα (τη στιγμή που ούτε και τα αντιπολιτευόμενα μίντια δεν χρησιμοποιούν τον όρο), να μην αντιλαμβάνεται την τομή που αφήνει πίσω την λογική των μνημονίων και να επιμένει ότι «ο χρόνος και τα χρήματα τελειώνουν» (τη στιγμή που η ελληνική κυβέρνηση και χρόνο κέρδισε και χρηματοδοτικές ανάσες πήρε).
Χωρίς πολιτικά επιχειρήματα οι μνημονιακοί
Η ηγεσία της ΝΔ, δέσμια της αυτοκαταστροφικής επιδίωξης της να δικαιωθεί μέσα στην εκλογική ήττα, χωρίς τη δυνατότητα ή την τόλμη να αναθεωρήσει την πολιτική τής υποστήριξης των μνημονίων ως μιας σωτήριας λύσης, φαίνεται να βγαίνει η μόνη αδιαμφισβήτητα ηττημένη από τη συμφωνία της Πέμπτης (Παρασκευής). Γιατί το μόνο βέβαιο που προκύπτει από αυτήν με σαφήνεια, είναι ότι τα μνημόνια και η λιτότητα δεν ήταν μονόδρομος. Στην πραγματικότητα ήταν επιλογή και των «εταίρων» και των «ημετέρων». Μπορούσαν δε να αποτραπούν, ή έστω να υπονομευθούν υπό μία προϋπόθεση: ότι θα έβρισκαν μεθοδική και αποφασιστική αντίσταση από μια κυβέρνηση που θα ενεργούσε με γνώμονα το συμφέρον των λαϊκών τάξεων.
Η πραγματικότητα αυτή είναι πολύ πιθανό να προκαλέσει ισχυρές αναταράξεις στο εσωτερικό των παλαιών (και νέων, όπως το Ποτάμι) πολιτικών σχηματισμών, που θεωρούν θέσφατο την πολιτική τής μνημονιακής λιτότητας, και δείχνουν να ανησυχούν και να ταράσσονται κάθε φορά που αμφισβητείται. Γιατί είναι σαν να τους αφαιρεί το έδαφος κάτω από τα πόδια τους, αφήνοντάς τους έκθετους στα μάτια των πολιτών που κάθε τόσο τρομοκρατούσαν, για να τους κρατούν έγκλειστους στη στρούγκα των μνημονίων και της λιτότητας.
Χ. Γεωργούλας
