Η ομιλία του υπουργού Οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτου στη διαδικασία παροχής ψήφου εμπιστοσύνης
Ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε έναν οδικό χάρτη για το πώς θα μπορέσουμε να πορευθούμε τον επόμενο χρόνο. Είπε ότι πρέπει να τελειώσει η πρώτη αξιολόγηση, να γίνει η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, να γίνει συζήτηση για το χρέος, να επιστρέψει η ζήτηση και μετά να πάμε σε σημαντικές μεταρρυθμίσεις, που θα έχουν όμως και κοινωνικό και ταξικό πρόσημο. Το Υπουργείο Οικονομικών θα έχει αρκετά σημαντικό ρόλο στην επιτυχία αυτού του οδικού χάρτη.
Συμμαχίες για τη διαπραγμάτευση
Είναι σημαντικό η πρώτη αξιολόγηση να τελειώσει γρήγορα και με επιτυχία. Αισθάνομαι ότι, μετά από τις οργανωτικές αλλαγές που κάνουμε στην κυβέρνηση, μπορούμε να συντονίσουμε αυτό το πολύ δύσκολο έργο καλύτερα, ώστε να ολοκληρωθεί η πρώτη αξιολόγηση.
Αισθάνομαι ότι είμαστε έτοιμοι να συζητήσουμε και να διαπραγματευτούμε για τα τέσσερα, πέντε, έξι, επτά, οκτώ σημαντικά ζητήματα. Αν είναι να κερδίσουμε κάποιες μάχες, πρέπει αυτές να τις ξεχωρίσουμε και να εστιάσουμε στο τι είναι σημαντικό.
Έχουμε σημαντικές μάχες που θέλουμε να κερδίσουμε για τα «κόκκινα» δάνεια, για τις συντάξεις, για τις εργασιακές σχέσεις. Όμως, ξέρουμε ότι για να κερδίσουμε αυτές τις μεγάλες μάχες, όπως οι εργασιακές σχέσεις και η επιστροφή των συλλογικών διαπραγματεύσεων, χρειάζεται μια πολύ μεγάλη πολιτική καμπάνια και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Μία από τις επιτυχίες του ΣΥΡΙΖΑ είναι ότι είναι πάρα πολλοί πια αυτοί που ακούνε τη φωνή μας. Είναι πολλοί οι Ευρωπαίοι, πολλά τα συνδικάτα, πολλά τα κοινωνικά κινήματα που τους ενδιαφέρει να επιστρέψουν στην Ελλάδα οι συλλογικές διαπραγματεύσεις, γιατί ξέρουν ότι εάν οι διαπραγματεύσεις δεν πετύχουν εδώ, θα υπάρχει διολίσθηση και στις δικές τους χώρες. Άρα, επειδή, ακριβώς, έχουμε ανοίξει αυτή τη συζήτηση, μπορούμε να ελπίζουμε και να πιστεύουμε ότι θα δημιουργήσουμε αυτές τις συμμαχίες για τη διαπραγμάτευση.
Να απαντήσουμε σωστά
Το ίδιο θα μπορούσα να πω και για τις συντάξεις. Για την πρώτη αξιολόγηση δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι υπάρχουν πολλά δύσκολα πράγματα. Μία από τις δυσκολίες, όμως, είναι ότι έχουμε πολιτικές και θεσμούς, που δεν απαντούν στα προβλήματα που πρέπει να απαντήσουν.
Κόψαμε τον Αύγουστο τις πρόωρες συντάξεις; Τις κόψαμε. Αυτό, δημιουργεί πρόβλημα σε κάποιον που γίνεται άνεργος 57 χρονών και είναι πολύ δύσκολο να βρει πάλι δουλειά; Ναι, δημιουργεί. Όμως, δεν μπορεί το συνταξιοδοτικό σύστημα να απαντήσει στο πρόβλημα της ανεργίας ή στο ότι δεν έχουμε καλή ασφάλιση για τους ανέργους. Άρα, πρέπει να λύσουμε αυτό το πρόβλημα, όχι όμως μέσα από το συνταξιοδοτικό.
Είναι πρόβλημα ότι σε κάποια πλούσια νησιά μειώθηκε η έκπτωση του ΦΠΑ; Ναι, γιατί υπάρχει φτωχός κόσμος και σε πλούσια νησιά. Όμως, δεν μπορεί το φορολογικό σύστημα να απαντήσει σε αυτό το πρόβλημα. Πρέπει να υπάρχει μια νησιωτική πολιτική.
Δημιουργούμε πρόβλημα σε πάρα πολλούς αγρότες επειδή αυξάνονται οι φόροι; Δημιουργούμε πολλά προβλήματα. Όμως, επίσης αυτά δεν μπορούν να λυθούν μέσα από το φορολογικό σύστημα, αλλά μέσα από ένα αναπτυξιακό πρόγραμμα στοχευμένο στους αγρότες. Και αυτό το πρόγραμμα θα το παρουσιάσουμε στους θεσμούς τον Οκτώβρη.
Δεν ωραιοποιώ, ούτε μειώνω το μέγεθος του κόστους που υπάρχει για πολύ σημαντικές κοινωνικές ομάδες. Είναι, όμως, μεταβατικά προβλήματα και πρέπει να τα αντιμετωπίσουμε, φτιάχνοντας θεσμούς και πολιτικές που απαντάνε στα πραγματικά προβλήματα.
Δίκαιη ανακεφαλαιοποίηση
Η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών είναι ένα πολύ σύνθετο πρόβλημα με πολλούς παίχτες: Έχει τράπεζες, το ΤΧΣ, έχει την κυβέρνηση, την Τράπεζα της Ελλάδας. Η γραμμή της κυβέρνησης είναι ότι πρέπει να γίνει γρήγορα, να υποστηρίχθουν οι μέτοχοι, είτε είναι της κυβέρνησης είτε είναι ιδιώτες. Και πρέπει να βρεθεί ένα σύστημα το οποίο εξασφαλίζει ότι τα λεφτά των τραπεζών πηγαίνουν και δανείζουν εκεί που πρέπει να πάνε και όχι όπως γίνεται μέχρι τώρα.
Υπάρχει ένα τεράστιο ζήτημα, που πρέπει να λύσουμε, με το σύστημα διακυβέρνησης των τραπεζών. Και, ίσως, μια λύση είναι να ενωθεί αυτό το πρόβλημα με το Ταμείο που θα δημιουργηθεί. Όπως έχω ξαναπεί στην Ολομέλεια, είναι ευκαιρία για την Ελλάδα να έχει ένα Ταμείο, οργανωμένο, να προστατεύει τα περιουσιακά στοιχεία της Ελλάδας για να ξεπληρώσουμε το χρέος, αλλά και συγχρόνως να μπορεί να δώσει κάτι πολύ σημαντικό στις επενδύσεις.
Διεθνοποίηση του χρέους
Για το θέμα του χρέους έχουμε συζητήσει πολλές φορές. Κι εδώ υπάρχουν πολλοί παίχτες, πολλά συμφέροντα με τα οποία διαφωνούμε. Όμως, κι εδώ η μεγάλη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ, έχει διεθνοποιηθεί το ζήτημα.
Όλη η Ευρώπη, όλος ο κόσμος συζητάει για το χρέος. Αυτή η διεθνοποίηση είναι που έχει δώσει μια μεγάλη ελπίδα, ότι μετά από την πρώτη αξιολόγηση το πρόβλημα μπορεί να λυθεί. Είχαμε προηγουμένως κυβερνήσεις, οι οποίες έλεγαν ότι το χρέος είναι βιώσιμο ή, στην καλύτερη περίπτωση, ότι κάτι θα προκύψει.
Η διαφορά είναι ότι η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ έχει και τεχνική κατάρτιση για να λύσει αυτό το πρόβλημα και, συγχρόνως, δημιουργεί κοινωνικές και πολιτικές συμμαχίες, που το παίρνουν πάρα πολύ σοβαρά.
Προβλέψεις καλύτερες από τις αναμενόμενες
Αν γίνει η πρώτη αξιολόγηση, καταφέρουμε να γίνει ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και δημιουργηθεί μια λύση για το χρέος, μπορούμε να πιστεύουμε ότι βραχυπρόθεσμα θα ελευθερωθεί αυτή η συμπιεσμένη ζήτηση, που υπάρχει στην Ελλάδα. Οι καταναλωτές που έχουν χρήματα, θα καταναλώσουν, γιατί δεν θα φοβούνται πια, οι αποταμιευτές θα επιστρέψουν τα λεφτά τους στις τράπεζες, γιατί δεν θα φοβούνται το Grexit ή την κατάρρευση του χρηματοπιστωτικού συστήματος και, βεβαίως, οι επενδυτές θα επενδύσουν, γιατί δεν θα φοβούνται για τις επενδύσεις τους. Με αυτό το πλαίσιο μπορεί πολύ γρήγορα να αρθούν τα capital controls.
Έχουμε και μια ακόμη καλή είδηση: Οι προβλέψεις μας για το τρίτο εξάμηνο είναι πολύ καλύτερες από ό,τι υπολογίζαμε τον Αύγουστο. Πάνω σε αυτό βασίστηκε χθες ο Πρωθυπουργός, που είπε ότι μπορούμε να γυρίσουμε στην ανάπτυξη. Είναι προβλέψεις, αλλά αισθανόμαστε όλοι -και έχουμε πείσει και τους θεσμούς- ότι τα αποτελέσματα θα είναι πολύ καλύτερα το τρίτο τρίμηνο και άρα μπορούμε να είμαστε και πιο αισιόδοξοι.
Περισσότερη δημοκρατία, λιγότερη διαφθορά
Δεν έχουμε, όμως, καμιά αμφιβολία ότι το πόσο επιτυχημένοι θα είμαστε, εξαρτάται και από το τι θα γίνει και στην ευρωζώνη. Ο κ. Σταϊκούρας χθες στην τοποθέτησή του για το προσχέδιο του προϋπολογισμού είπε ότι η ευρωζώνη πάει μπροστά, ενώ η Ελλάδα πάει πίσω. Φαντάζομαι ότι ο κ. Σταϊκούρας τα λέει αυτά, γιατί είναι του Λαϊκού Κόμματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση και άρα πρέπει να υποστηρίξει το Σόιμπλε και το Ραχόι, που λέει ότι η ευρωζώνη είναι ένα πετυχημένο παράδειγμα, ενώ όλη η υφήλιος λέει ότι είναι ο άρρωστος της παγκόσμιας οικονομίας. Καμία μεγάλη χώρα μέσα στην ευρωζώνη σήμερα, λέει το ΔΝΤ, δεν θα φτάσει στο 2% ανάπτυξης ούτε το 2015 ούτε το 2016 ούτε 2017.
Δεν είναι μόνο η ευρωζώνη. Και στην παγκόσμια οικονομία υπάρχει επιβράδυνση της ανάπτυξης. Υπάρχει συζήτηση για τη νομισματική χαλάρωση που κάνει η Ευρώπη και η Αμερική. Πρέπει, όμως, να σας πω ότι παγκοσμίως δεν έχουμε νομισματική χαλάρωση. Με την άνοδο του δολαρίου, πολλές αναπτυσσόμενες χώρες αναγκάζονται να αγοράσουν το νόμισμά τους για να μην υπάρχει υποτίμηση. Και αυτό μειώνει, όπως καταλαβαίνετε, την ποσότητα χρήματος που υπάρχει σε αυτές τις χώρες.
Εμείς του ΣΥΡΙΖΑ, επομένως, επιμένουμε ότι υπάρχει μια τριπλή κρίση: μια οικονομική και κοινωνική, μια γεωστρατηγική κρίση, μια κλιματική κρίση. Η κρίση αντιμετωπίζεται παντού με αύξηση των ανισοτήτων και της διαφθοράς. Όλοι θα θυμάστε την ENRON, την BARCLEY’S, που φίξαρε τα επιτόκια για το ιδιωτικό χρέος. Όλοι τώρα θα ξέρετε για τη VOLKSWAGEN. Αυτά είναι ιδιωτική διαφθορά. Δεν είναι του δημοσίου. Οι μεγάλες υποθέσεις της ΕNRON, της BARCLEY’S, της VOLKSWAGEN είναι διαφθορά του ιδιωτικού τομέα.
Μήπως, λοιπόν, πρέπει να ξανασκεφτούν την ιδέα, όσοι επιμένουν, ότι η διαφθορά συσχετίζεται πάντα με το κράτος; Να ξανασκεφτούν αυτά που λέει ο ΣΥΡΙΖΑ, ότι η διαφθορά αντιμετωπίζεται όχι με περισσότερες αγορές, αλλά με περισσότερη δημοκρατία και κοινωνικό έλεγχο;
Ένα αριστερό υπουργείο Οικονομικών
Μέσα στην κρίση και μ’ αυτή τη συμφωνία τι μπορεί να κάνει; Τι μπορεί να κάνει όταν έχουμε αβεβαιότητα στην οικονομία, όταν έχουμε μία έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς, όταν έχουμε συρρίκνωση του δημοκρατικού περιβάλλοντος, στο οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις;
Η συνηθισμένη απάντηση είναι ότι ο υπουργός Οικονομικών προσπαθεί να επιτύχει τη σταθερότητα. Αυτό θα προσπαθήσουμε να το κάνουμε με την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, με το κλείσιμο της πρώτης αξιολόγησης -στο Υπουργείο Οικονομικών αναλογεί πάνω από 50% από όλες τις αποφάσεις που πρέπει να παρθούν- και με τη συζήτηση για το χρέος.
Ένα αριστερό Υπουργείο Οικονομικών, όμως, θέτει και διαφορετικά ερωτήματα σε σχέση με τη σταθερότητα. Σταθερότητα για ποιο λόγο και για ποιον; Εκεί είναι η διαφορά μιας αριστερής προσέγγισης των πραγμάτων. Διότι εμείς θέλουμε να δημιουργήσουμε αυτή τη σταθερότητα, για να υπάρξει το αναπτυξιακό σχέδιο και στον αγροτικό τομέα τον Οκτώβρη και το Μάρτιο του 2016 να υπάρξει το συνολικό αναπτυξιακό σχέδιο, που θα έχει και τα ποιοτικά στοιχεία.
Θέλουμε αναπτυξιακό σχέδιο το οποίο θα έχει και κοινωνική δικαιοσύνη. Ακόμα και το ΔΝΤ λέει ότι οι ανισότητες δεν βοηθούν την ανάπτυξη. Ο ΟΟΣΑ μας λέει, «Ελάτε μαζί να κάνουμε μελέτες επίδρασης, πώς επιδρούν τα διάφορα μέτρα στο 20% του πληθυσμού».
Χώρος σε ριζοσπαστικές παρεμβάσεις
Εμείς θα έχουμε μία πολιτική στο υπουργείο Οικονομικών που πάντα θα έχει ταξικό πρόσημο. Γι’ αυτό όποιες αυξήσεις είχαμε στα όρια των δαπανών που ανακοινώσαμε χθες, στο προσχέδιο τον προϋπολογισμό για το 2016, είναι για την ανθρωπιστική κρίση και για τα νοσοκομεία.
Τέλος, το μεγάλο θέμα είναι να δώσουμε χώρο στις μεγάλες αλλαγές στο κράτος σε σχέση με τη διαφθορά, τη φοροδιαφυγή και τη Δημόσια Διοίκηση. Ο Τρύφων Αλεξιάδης, παρουσίασε μία μεγάλη γκάμα παρεμβάσεων, που θα κάνουμε στον τομέα της φοροδιαφυγής.
Ο βασικός μας στόχος στο Υπουργείο Οικονομικών, είναι να δώσουμε χώρο για ριζοσπαστικές παρεμβάσεις αλλού, στη Δημόσια Διοίκηση, στην κοινωνική οικονομία, στην Υγεία, στην Παιδεία. Είναι ένα συλλογικό εγχείρημα, όλων μας. Ή θα το καταφέρουμε μαζί ή θα αποτύχουμε μαζί.
Λέω κάτι που πρέπει να λέει ο κάθε Συριζαίος Οι αριστεροί άνθρωποι μπαίνουν στην κυβέρνηση, για να κάνουν ριζοσπαστικά πράγματα. Αν σταματήσουμε να κάνουμε ριζοσπαστικά πράγματα για να παραμείνουμε στην κυβέρνηση, έχουμε χάσει τη μπάλα. Και είναι στο χέρι μας να μη χάσουμε αυτή τη μπάλα!
•
