Όνειρο ήτανε και πάει. Το σχέδιο των γερμανών Πράσινων για έναν «πράσινο καπιταλισμό» έγινε καπνός μετά από την ήττα τους στις ομοσπονδιακές εκλογές της 23.02.2025. Ο νικητής της εκλογικής αναμέτρησης, ο χριστιανοδημοκράτης και πιθανόν νέος καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, εμμένει στην «οικονομία των ορυκτών». Όχι από πεποίθηση. Αλλά επειδή αυτό του υπαγορεύει η μεγάλη βιομηχανία. Η τελευταία διψά για τη φτηνή ενέργεια, που της στέρησε βάναυσα η απόφαση του Βερολίνου, να διακόψει τις τεράστιες εισαγωγές πάμφθηνου πετρελαίου και γκαζιού από τη Ρωσία ως αντίδραση στη ρωσική επιδρομή στην Ουκρανία. Οι εναλλακτικές μορφές ενέργειας, όπως η αιολική και η ηλιακή, δεν είναι, λόγω υψηλού κόστους, ελκυστική πρώτη ύλη για τους βιομήχανους. Γι’ αυτό και συνεχίζουν να ομνύουν στο πετρέλαιο, το γκάζι και την ατομική ενέργεια. Έτσι θυσιάζουν την καινοτόμο πράσινη τεχνολογία στο βωμό του εύκολου κέρδους. Παραγνωρίζοντας με αυτόν τον κίνδυνο που απειλεί μεσοπρόθεσμα την ανταγωνιστικότητά τους στις ξένες αγορές καθώς και την παραμονή της χώρας στην τρίτη θέση της παγκόσμιας οικονομίας.
Αλλαγή εποχής
Ενός κακού, ως γνωστό, μύρια έπονται. Στη Γερμανία καταλύονται τελευταία όλα τα ιερά και όσια της μεταπολεμικής εποχής. Σε αυτό συμβάλουν, μεταξύ άλλων, η «νέα εποχή» (Zeitenwende) στον αμυντικό τομέα, ήτοι η επιστροφή στον άκρατο μιλιταρισμό – έργο του απερχόμενου κυβερνητικού συνασπισμού Σοσιαλδημοκρατών, Πράσινων, και Ελεύθερων Δημοκρατών υπό τον σοσιαλδημοκράτη καγκελάριο Όλαφ Σολτς· το κλείσιμο των συνόρων για πρόσφυγες και μετανάστες· και το σπάσιμο της παράδοσης, που απαγορεύει στα δημοκρατικά κόμματα κάθε συνεργασία με την Ακροδεξιά – με αυτουργούς τον Μερτς και το κόμμα του, που συνέπραξαν στη Βουλή με την ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) σε ψήφισμα κατά των προσφύγων.
Μέχρι τις πρόσφατες εκλογές βέβαια η κατάλυση αυτή ήταν ευκαιριακή και αποσπασματική. Με τον Μερτς ως καγκελάριο αυτό σίγουρα θα αλλάξει. Η «αλλαγή εποχής» θα γενικευθεί. Οι Σοσιαλδημοκράτες, που κατά πάσα πιθανότητα θα είναι οι μελλοντικοί κυβερνητικοί του εταίροι, θα προσπαθούν βέβαια να απαλύνουν τις «αγριότητες» του. Όμως η κρίση ηγεσίας που περνούν τώρα οι ίδιοι λόγω της εκλογικής τους ήττας, προδικάζει, ότι το επόμενο διάστημα θα έχουν μειωμένη δύναμη πυρός. Πρόσφατο δείγμα αυτής της κρίσης είναι η αντικατάσταση του «κεντρώου» προέδρου της κοινοβουλευτικής ομάδας Ρολφ Μίτσενιχ από τον «δεξιό» πρόεδρο του κόμματος Ραλφ Κλινγκμπάιλ, που γίνεται πρακτικά ο «τσάρος» της παράταξης. «Έτσι ανταμείβεται ο αρχιτέκτονας της εκλογικής αποτυχίας» παραπονιόταν ο πρόεδρος της σοσιαλδημοκρατικής νεολαίας Φίλιπ Τούρμερ εκφράζοντας με αυτό και τη δυσθυμία ολόκληρης της αριστερής πτέρυγας του κόμματος.
Η κυβερνητική πολιτική
Ο Μερτς θα είναι λοιπόν στο ορατό μέλλον ο κύριος του παιχνιδιού. Στα σχέδια του για την εσωτερική πολιτική ανήκουν η μαζική απέλαση των «παράτυπων» μεταναστών, η εμπέδωση του καθοδηγητικού ρόλου της γερμανικής κουλτούρας (Leitkultur) στα σχολεία (κάτι που θα βάλει ταφόπλακα στην πολυπολιτισμικότητα), η αύξηση των αμυντικών δαπανών από περίπου 2% σήμερα σε 3,5% του ΑΕΠ, η ακύρωση ορισμένων οικολογικών μεταρρυθμίσεων της απερχόμενης κυβέρνησης, η συρρίκνωση των δαπανών για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και πάει λέγοντας. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα για το τελευταίο είναι η περικοπή των κρατικών επιχορηγήσεων σε όσες ΜΚΟ ασκούν πολιτική κριτική στον ίδιο, ή στο κόμμα του – παράδειγμα η Green Peace, το Correctiv και οι «Γιαγιάδες εναντίον της Δεξιάς».
Φιλόδοξη είναι και η εξωτερική του πολιτική. «Ο ισχυρότερος άντρας της Ευρώπης» (Der Spiegel) οραματίζεται τον εξοπλισμό της Γερμανίας με πυρηνικά όπλα και τη μετατροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε στρατιωτική υπερδύναμη εφάμιλλης της αμερικανικής και της κινέζικης. Παράλληλα θέλει να γίνει ο άγγελος-«προστάτης» της Ουκρανίας καθώς και ο κύριος προμηθευτής όπλων για τις ένοπλες δυνάμεις της. Στους βασικούς στόχους του ανήκει και η ριζική αλλαγή του συσχετισμού δυνάμεων εντός του γαλλογερμανικού άξονα, που μέχρι τώρα δίνει στη Γερμανία την οικονομική και στη Γαλλία την πολιτική και στρατιωτική ηγεμονία. O Μερτς τα θέλει όλα. Άδηλο βέβαια, αν και πόσα θα μπορέσει να πάρει.
Επισφαλής καγκελαρία
Ο δρόμος του δεν είναι πάντως στρωμένος με ροδοπέταλα. Καταρχάς, η καγκελαρία του είναι επισφαλής, θα μπορούσε μάλιστα να ναυαγήσει αμέσως, αν ο ίδιος κάνει το λάθος να παρατραβήξει το σχοινί στις σχετικές διαπραγματεύσεις με τους Σοσιαλδημοκράτες. Αλλά και σε περίπτωση επιτυχίας τους: Αμέσως μετά θα «σκοντάφτει» συνεχώς στις μόνιμες πλέον κρίσεις στη Γερμανία (οικονομική, κλιματική, ενεργειακή, κλπ.), με τα κατά κανόνα άλυτα προβλήματα τους. Η μακρόχρονη πλέον ρήξη του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, αλλά και οι επερχόμενες τριβές με τον Ντόναλντ Τραμπ, θα είναι επιπλέον αιτίες ασταθούς βηματισμού.
Αν υπάρχει μια φράση, που μπορεί να συνοψίσει όλη την παραπάνω αναμπουμπούλα, αυτή λέγεται: politischer Verblendungszusammenhang, «πολιτική τύφλωση», μια παράφραση της έννοιας «κοινωνική τύφλωση» του Τέοντορ Αντόρνο. Ο γερμανός φιλόσοφος ήθελε με αυτό τον όρο να απεικονίσει παραστατικά τη γενική παράκρουση που προκαλεί ο ακατανόητος από πρώτη ματιά μηχανισμός της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης στο οικονομικό πεδίο. Η «πολιτική τύφλωση», αντίθετα, αντανακλά την σύγχυση που κυριαρχεί στα μυαλά λόγω των ανεξέλεγκτων (ψυχολογικών κυρίως) μηχανισμών στο πολιτικό εποικοδόμημα. Αυτό φαίνεται με διττό τρόπο. Πρώτον, στη συμπεριφορά του 20,8% των Γερμανών που ψήφισαν Εναλλακτική, πολλοί εκ των οποίων δεν ήξεραν καν γιατί –κυρίως από τυφλό μίσος κατά των κρατούντων. Και δεύτερον στη στάση των συστημικών κομμάτων, τα οποία αποκρούουν μεν τη συνεργασία με την Εναλλακτική, οικειοποιούνται όμως (όπως στο προσφυγικό) τις πολιτικές της. Η λειτουργία του μηχανισμού οικειοποίησης παραμένει εκτός του οπτικού και γνωστικού τους πεδίου. Κι αυτό κατά το πλείστο ηθελημένα –δεν βλέπουν, επειδή δεν θέλουν να δουν και να κατανοήσουν.
Το αριστερό όνειρο
Τέτοια εθελοτυφλία ήταν ξένη στην Linke (Αριστερά). Εξίσου διάφανος ήταν και ο πολιτικός της λόγος, που βρήκε ιδιαίτερη απήχηση στην νεολαία –η Linke κέρδισε πανγερμανικά την πρώτη θέση στις ηλικίες μεταξύ 18 και 28 ετών. Εκείνο που εξηγεί όμως περισσότερο την εκλογική επιτυχία της ήταν η αλλαγή παραδείγματος στην υλοποίηση της πολιτικής της, που μέχρι πρότινος χαρακτηριζόταν από στεγνές εξαγγελίες. Το βάρος δόθηκε αυτή τη φορά στη συστηματική επαφή με τους ψηφοφόρους, τόσο με εικονικό τρόπο (μέσω του Tiktok και των άλλων μέσων διαδικτυακής επικοινωνίας) όσο και με φυσικό: Μόνο στο προάστιο Neukölln του Βερολίνου τα μέλη της έκαναν τις τελευταίες εβδομάδες πάνω από 240 000 επισκέψεις σε σπίτια. Παρόμοια ήταν η κινητοποίηση στα άλλα προάστια της πόλης. Με αποτέλεσμα, η Linke να βγει πρώτο κόμμα σε ψήφους στη γερμανική πρωτεύουσα.
Εκεί που τελειώνει λοιπόν το πράσινο όνειρο, αρχίζει το αριστερό. Πολύ τρέξιμο, παχιές κουβέντες, λίγη χίμαιρα – ότι πρέπει ως αντίδοτο για κάθε λογής τυφλώσεις.
Τα αποτελέσματα των εκλογών
Η κάλπη της 23ης Φλεβάρη στη Γερμανία έδωσε στους Χριστιανοδημοκράτες 28,5% (+4,32%), στην Εναλλακτική για Γερμανία 20,8% (+10,40%), στους Σοσιαλδημοκράτες 16,4% (-9,29%), στους Πράσινου 11,6% (-3,09), στην Linke 8,8% (3,87%), στη Συμμαχία Σάρα Βάγκενκνεχτ 4,97% (+4,97%) και στους Ελεύθερους Δημοκράτες: 4,3% (-7,07%). Το εκλογικό όριο είναι 5%.
Πηγή: Bundeswahlleiterin
