Εκουαδόρ: Ο φόβος και η ανασφάλεια νίκησαν την ελπίδα;

Φωτό Dezalb από το Pixabay

Ο β’ γύρος των προεδρικών εκλογών στο Εκουαδόρ, κρίσιμος για την πορεία της χώρας και ευρύτερα της περιοχής, διεξάχθηκε την Κυριακή 13.4.2025 με απρόσμενα και συνάμα απογοητευτικά για την κεντροαριστερά – Αριστερά αποτελέσματα, που γεννούν πολλά ερωτηματικά. Ο 37χρονος υποψήφιος του κυρίαρχου κόμματος της Δεξιάς (Εθνική Δημοκρατική Δράση – ADN ) και σημερινός πρόεδρος Ντανιέλ Νομπόα -γόνος της μεγαλοεπιχειρηματικής ελίτ, βαθιά νεοφιλελεύθερος που ολοένα περισσότερο γέρνει προς την ακροδεξιά-, επανεκλέχτηκε μετά από 18μήνες προεδρίας[1] με ευρεία πλειοψηφία: 55,6% από 44,2% στον α’ γύρο και διαφορά 11,4 μονάδες από 0,2 τον α΄ γύρο.

Συνοπτικά,[2] στη 18μηνη προεδρία του και στην προεκλογική περίοδο, ο Νομπόα χρησιμοποίησε στο έπακρο τον γενικευμένο φόβο των πολιτών και τη γενικότερη ανασφάλεια που προκαλούν πρώτιστα η αυξανόμενη και ανεξέλεγκτη δολοφονική δράση του οργανωμένου διεθνούς ναρκοεμπορίου (Μεξικό, Κολομβία), που τα πέντε – έξι τελευταία χρόνια έχουν μετατρέψει την ειρηνική αυτή χώρα σε πρώτη χώρα της Λ. Αμερικής στις δολοφονίες ανά πληθυσμό. Στο όνομα της αποτελεσματικής αντιμετώπισης του «εσωτερικού πολέμου» άσκησε αυταρχική διακυβέρνηση, πλήρη έλεγχο βασικών θεσμών (π.χ. Δικαιοσύνη) και ΜΜΕ, παραβιάσεις του Συντάγματος. Εκμεταλλεύτηκε την ομόφωνη απόφαση της Βουλής για τη συνδρομή του στρατού στην καταπολέμηση των μαφιών για να στρατιωτικοποιήσει τη χώρα, ενώ προχωρά στα πρότυπα του Μπουκέλε (Ελ Σαλβαδόρ) για φυλακές υψηλής ασφαλείας.

Αποσιωπά, όμως, την ανασφάλεια των πολιτών, ιδιαίτερα των λαϊκών τάξεων και ιθαγενών, προερχόμενη και από την οικονομική και κοινωνική κρίση που περνά η χώρα τα τελευταία χρόνια λόγω των νεοφιλελεύθερων πολιτικών που ασκήθηκαν από τις δεξιές κυβερνήσεις καθώς και τη συνεχώς αυξανόμενη μετανάστευση. Η πρόσφατη ενεργειακή κρίση που δημιούργησε σοβαρά προβλήματα στην ηλεκτροδότηση της χώρας, ενίσχυσαν και την απογοήτευση.

Η άλλη ιδεολογικά πλευρά

Από την άλλη ιδεολογική και πολιτική πλευρά, η Λουίσα Γκονσάλες, υποψήφια της κεντροαριστεράς «Επανάσταση Πολιτών» ή «κορεΐσμο, από το όνομα του ιδρυτή της και πρώην προέδρου της χώρας Ραφαέλ Κορέα (2007-2017), στον α’ γύρο ήλθε μεν δεύτερη με 44% αλλά με την ελάχιστη διαφορά 0,2. Το αποτέλεσμα έδειχνε ότι το ισχυρό και πολύχρονο αντικορεΐσμο μέτωπο, αν δεν έσπασε, τουλάχιστον ράγισε. Στο επίκεντρο των προγραμματικών επαγγελιών της είναι η ανασύσταση του κράτους πρόνοιας (ενδεικτικά: υγεία, παιδεία, κοινωνική ασφάλιση) και προφανώς η αναχαίτιση της δολοφονικής δράσης του οργανωμένου εγκλήματος. Επίσης προτάσεις για την επανεκκίνηση της οικονομίας και με κοινωνικά κριτήρια.

Ενόψει του β’ γύρου, στα τέλη Μαρτίου, πραγματοποιήθηκε ένα σημαντικό βήμα στην κατεύθυνση συμμαχιών για στήριξη της υποψηφιότητας της: υπογράφτηκε προγραμματική «Συμφωνία για τη Ζωή» με την CONAI (Συνομοσπονδία Ιθαγενών Λαών), σκληρό τμήμα του αντικορεΐσμο μετώπου που στον α΄ γύρο έλαβε 5,3%. Μετά τη συμφωνία όλη σχεδόν η αριστερά (κόμματα και οργανώσεις) τάχθηκαν δημόσια υπέρ της Λ. Γκονσάλες. Τις μέρες εκείνες ο Ντ. Νομπόα ήταν στις ΗΠΑ και είχε συνάντηση με τον Τραμπ…

Σχεδόν όλες οι δημοσκοπήσεις ακόμα και τα έξιτ πολ έδιναν τελικό αποτέλεσμα με 1-2 μονάδες διαφορά των δύο υποψηφίων. Η αίσθηση ήταν ότι τις περισσότερες πιθανότητες να εκλεγεί είχε η Λ. Γκονσάλες. Δυστυχώς διαψεύστηκαν(;). Η Γκονσάλες, παρά την αυξημένη συμμετοχή, έλαβε μόλις το 44,4% των ψήφων, δηλαδή 0,4% περισσότερους από τον α‘ γύρο και η διαφορά με το Νομπόα εκτοξεύτηκε από 0,2 μονάδες σε 11,4 μονάδες.

Τα ερωτηματικά των αποτελεσμάτων

Καταρχάς, τα αποτελέσματα αμφισβητούνται από τη Λ. Γκονσάλες και ζητά επανακαταμέτρηση των ψηφοδελτίων. Τα πρώτα στοιχεία που κατέθεσε στην αρμόδια δικαστική αρχή για να γίνει δεκτό το αίτημά της κρίθηκαν ανεπαρκή. Συνεχίζει, όμως, να καταθέτει στοιχεία. Είναι προφανές ότι, εκτός από τη δυσκολία να βρεθούν αξιόπιστα αποδεικτικά στοιχεία για μια εκτεταμένη νοθεία, το εκφοβιστικό κλίμα που επικράτησε στο μεσοδιάστημα των δύο γύρων και ιδιαίτερα η …ανέμελη στάση των αρμόδιων δικαστών απέναντι σε παραβιάσεις του εκλογικού νόμου ακόμα και του Συντάγματος από τον πρόεδρο της χώρας, που ενώ είναι υποψήφιος σε προεδρικές εκλογές διατηρεί αντισυνταγματικά και τη θέση του προέδρου, δεν συνηγορούν υπέρ μιας θετικής νομικής διαδικασίας.

Πολιτικοί επιστήμονες και αναλυτές, κοινωνιολόγοι και δημοσκόποι καταθέτουν δημόσια ερωτηματικά για την πρωτοφανή, όπως την χαρακτηρίζουν, εξέλιξη της εκλογικής διαδικασίας, ενώ διεθνείς παρατηρητές θέτουν ζητήματα παρατυπιών.

Ο πολιτικός επιστήμονας Αγκούστο Μπαρέρα Γκουαντέρας, σε συνέντευξή του (Nueva Sociedad–NUSO, Abril 2025), σχετικά με την εκλογική διαδικασία συνολικά και σε αυτό το πλαίσιο, μεταξύ άλλων, εκτιμά ότι δεν είναι πολύ πιθανή η νοθεία στις κάλπες, αλλά θεωρεί ότι υπάρχουν πολλές παρατυπίες – νοθείες, όπως η παραβίαση του Συντάγματος από τον πρόεδρο και ταυτόχρονα υποψήφιο Ντ. Νομπόα, που νόθευσε τις συνθήκες συναγωνισμού των υποψηφίων. Η χρησιμοποίηση δημόσιου χρήματος, από τον πρόεδρο για χρηματοδότηση της προεκλογικής του καμπάνιας είναι νοθεία. Επίσης, είναι νοθεία όταν μετά τα αποτελέσματα του α’ γύρου και τον εντοπισμό των περιοχών που υστερείς και μπορείς, λόγω της θέσης σου, να κινητοποιήσεις αποτελεσματικούς για τον στόχο σου αρμούς θεσμικής και μιντιακής εξουσίας.

Η ευρεία νίκη της Δεξιάς – Ακροδεξιάς οδηγεί στην εμπέδωση του ήδη νεοφιλελεύθερου αυταρχισμού και στρατικοποιημένου κράτους, ενισχυμένων με αρκετή δόση τραμπισμού. Η «Συμφωνία για τη Ζωή» θα μείνει στα χαρτιά ή θα υπάρχει μια συνεργασία αντίστασης στην επερχόμενη λαίλαπα Ντανιέλ Νομπόα;

Είναι νωρίς ακόμα για να απαντηθούν τα ερωτηματικά που θέτει αυτή η εκλογική διαδικασία σε μια κοινωνία που αντιμετωπίζει πολλαπλές κρίσεις και οι πολίτες της διακατέχονται από φόβο και ανασφάλεια.

Σημειώσεις:

1. Εκλέχτηκε για 18 μήνες στις πρόωρες εκλογές του 2023 (Οκτώβριος) μετά την παραίτηση και προκήρυξη νέων εκλογών από τον τότε πρόεδρο της Δεξιάς Γκ. Λάσο, προκειμένου να αποφύγει δίκη για διαφθορά.

2. Αναλυτικά για την περίοδο προεδρίας Νομπόα, Εποχή 2.9.2023, 22.10.2023, 8.6.2024, 12.4.2025.