Οι τρομοκρατικές επιθέσεις της Χαμάς σε ισραηλινούς αμάχους και η γενοκτονική στρατιωτική απάντηση του Ισραήλ στους Παλαιστίνιους, κυρίως στη Γάζα αλλά και αλλού, έχει οδηγήσει σε μια άνευ προηγουμένου διαμάχη στις αμερικανικές πανεπιστημιουπόλεις, σχετικά με την ελευθερία του λόγου. Αλλά όχι μόνο την ελευθερία έκφρασης, αλλά και της διαδήλωσης, του συνέρχεσθαι, την πολιτικοποίηση των φοιτητών, και των αρχών.
Ο Τόμας, φοιτητής στο Κολούμπια, αγωνίζεται να κρατήσει μια ισορροπία μεταξύ των φίλων του: από τη μια, των εφέδρων του ισραηλινού στρατού που σπουδάζουν στο εξωτερικό και αναγκάστηκαν να διακόψουν τις σπουδές τους για να καταταχτούν και, από την άλλη, των φιλο-Παλαιστίνιων Εβραίων. Η Σαρόν, συνάδελφός μου, παγιδεύτηκε στο Τελ Αβίβ και ενώ ήταν πάντα φιλειρηνίστρια και κατά του Νετανιάχου, βασανίζεται από πατριωτικές και προσωπικές συγκρούσεις. Ο Τζόζεφ, φιλο-Παλαιστίνιος καθηγητής, απειλήθηκε με απόλυση, το ίδιο και ο Τζον στην Καλιφόρνια για τις δηλώσεις του κατά της Χαμάς. Ο Αλί, Ιρανός φοιτητής, έγινε doxed επειδή υποστήριξε την ελεύθερη Παλαιστίνη. Το doxing, η δημοσίευση προσωπικών στοιχείων και φωτογραφιών, οποιουδήποτε συμμετείχε σε διαδηλώσεις υπέρ της Παλαιστίνης, χαρακτηρίζοντάς τους αντισημίτες, ενορχηστρώθηκε από τον ακροδεξιό οργανισμό Accuracy In Media. Ένας διαχειριστής hedge fund πρότεινε να κυκλοφορούν λίστες με τα ονόματα των φοιτητών αυτών για να διασφαλιστεί ότι δεν θα βρουν δουλειά. Στο Κολούμπια, η νεοδιορισμένη αιγυπτιακής καταγωγής πρόεδρος Σαφίκ αναγκάστηκε να σχηματίσει δύο ομάδες κατά της παρενόχλησης, μία κατά του αντισημιτισμού και μία κατά της ισλαμοφοβίας, επειδή μία δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει. Οι νομικές οργανώσεις καταιγίζονται από αιτήματα για παρέμβαση κυρίως για την προστασία των φιλο-Παλαιστίνιων ακτιβιστών. Η Σαφίκ, η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του Κολούμπια, δέχεται πυρά και από τις δύο πλευρές επειδή προσπάθησε να κρατήσει μια ισορροπία – σε μια διαμάχη όπου κάθε πλευρά ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχει ισορροπία.
Αναλογίες με τον μακαρθισμό
Ποιά ισορροπία, αναρωτιέται κανείς; Από την οπτική γωνία ενός μεμονωμένου γεγονότος, οι μαχητές της Χαμάς σκοτώνοντας ανυπεράσπιστους πολίτες προκάλεσαν τα βάναυσα αντίποινα από τον ισραηλινό στρατό. Από την σκοπιά της ιστορικής ακολουθίας, η κατοχή της Παλαιστίνης από το Ισραήλ, η συνεχής επέκταση των εποικισμών και η καταπίεση των Αράβων προκάλεσαν την ακραία ριζοσπαστικοποίηση και την υποστήριξη της Χαμάς.
Η ελευθερία του λόγου είναι θεμελιώδες δικαίωμα που κατοχυρώνεται με τη Πρώτη Τροποποίηση της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων των ΗΠΑ και του άρθρου 19 της Παγκόσμιας Διακήρυξης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Μέχρι πολύ πρόσφατα, οι διαμαρτυρίες υπέρ της ελευθερίας του λόγου στις πανεπιστημιουπόλεις προέρχονταν από συντηρητικούς, μερικές φορές ακροδεξιούς, ομιλητές που διώχθηκαν ή αποκλείστηκαν. Οι Ρεπουμπλικάνοι νομοθέτες εισήγαγαν νόμους για την προστασία της ελευθερίας του λόγου. Ωστόσο, οι ίδιοι νομοθέτες διέλυσαν τις οργανώσεις των Φοιτητών για τη Δικαιοσύνη στην Παλαιστίνη, κατηγορώντας τους εσφαλμένα ότι υποστηρίζουν την τρομοκρατία. Πολλοί κατηγορούν την Αριστερά ότι άνοιξε την πόρτα για αυτόν τον περιορισμό της έκφρασης όταν επέμεινε στην «κουλτούρα ακύρωσης» και της λογοκρισίας των ακροδεξιών.
Η συντηρητική ρητορική στις πανεπιστημιουπόλεις σήμερα έχει αναλογίες με τον μακαρθισμό στα τέλη της δεκαετίας του 1940 και του '50, όταν περίπου 100 καθηγητές απολύθηκαν για υποτιθέμενες κομμουνιστικές συμπάθειες. Από τη δεκαετία του 1980 και μετά παρακολουθείται κάθε δραστηριότητα υπέρ της Παλαιστίνης, οι φοιτητές εκφοβίζονται από ομάδες παρακολούθησης όπως η Αμερικανική Ισραηλινή Επιτροπή Δημοσίων Υποθέσεων (Aipac) και κατηγορούνται άδικα για εκφοβισμό, παρενόχληση και αντισημιτισμό. Από τις 7 Οκτωβρίου και μετά όμως, αυτή η δυναμική έχει φτάσει σε ανησυχητικά νέα ύψη. Εκατοντάδες διαδηλώσεις υπέρ του Ισραήλ πρώτα και στη συνέχεια χιλιάδες διαδηλώσεις υπέρ της Παλαιστίνης πραγματοποιήθηκαν σε όλο τον κόσμο και στις ΗΠΑ σε κλίμα έντονης αντιπαράθεσης και ταυτόχρονης ανόδου της ρητορικής μίσους και βίας που καλεί σε εξάλειψη του Ισραήλ ή της Παλαιστίνης, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα φόβου και δυσπιστίας που είναι γόνιμο έδαφος για ακόμη μεγαλύτερη καταπίεση και απομόνωση των Παλαιστίνιων, και όποιων τους υποστηρίζει. Φτάσαμε ακόμη και στη δολοφονία τριών παλαιστίνιων φοιτητών, σε μια απρόκλητη επίθεση στο Βερμόντ.
Δεν αφορά μόνο τα αμερικάνικα πανεπιστήμια
Γιατί το θέμα της κατοχής δεν είναι τόσο ευαίσθητο όταν μιλάμε για άλλες χώρες;
Μήπως τελικά γιατί στοχεύει στην καταστολή οποιασδήποτε υπεράσπισης των Παλαιστινίων; Είναι λάθος να το πιστεύουμε ότι αυτό το ζήτημα αφορά μόνο τα αμερικανικά πανεπιστήμια – είναι πολιτική στρατηγική για να επιβληθεί συγκεκριμένη «λύση». Ας δούμε την περίπτωση του BDS. Κάθε πολίτης σε όλο τον κόσμο μπορεί να καλεί σε μποϋκοτάζ, κάθε χώρα να ζητάει επιβολή κυρώσεων. Αλλά όχι κατά του Ισραήλ, γιατί θεωρείται αντισημιτισμός.
Ιστορικά, η ελευθερία του λόγου είναι η ουσία της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ως χώρος ανάδυσης νέων γνώσεων και ιδεών. Το 1300 κατά τη διάρκεια των ταραχών της Ημέρας της Αγίας Σχολαστικής στην Οξφόρδη, της υπόθεσης Bassett το 1903 στο Duke, του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια το 1917, και του Μισούρι το 1929, υπάρχει μια μακρά σειρά από παραδείγματα προσπαθειών περιορισμού της ελευθερίας του λόγου στις πανεπιστημιουπόλεις. Αυτό οδήγησε σε μια βαθειά συνειδητοποίηση ότι η ελευθερία του λόγου πρέπει να προστατεύεται. Στη δεκαετία του 1970, το Harvard Crimson, η κολεγιακή εφημερίδα, μπορούσε να δημοσιεύει άρθρα που επαινούσαν τον Πολ Ποτ στην Καμπότζη. Στη δεκαετία του 1980, ένας βραβευμένος με Νόμπελ επιστήμονας, ο Γουίλιαμ Σόκλεϊ, διατύπωνε χοντροκομμένα επιχειρήματα σχετικά με τη φυλετική κατωτερότητα των μαύρων. Τα πανεπιστήμια ζήσαν συνταρακτικές διαδηλώσεις και ταραχές για τον πόλεμο στο Ιράκ το 2003, το κίνημα Occupy το 2011 και το Black-Lives-Matter το 2020. Τα πανεπιστήμια είναι χώροι πολιτικών αντιπαραθέσεων. Είναι εύλογη υποχρέωση και προνόμιό τους η προστασία της ελευθερίας έκφρασης.
Όμως ισχύει το ίδιο και για τις διοικήσεις των πανεπιστημίων; Σχεδόν κανένα κολεγιακό συμβούλιο ή πρόεδρός του στις ΗΠΑ δεν περιόρισε τη συζήτηση για τον πόλεμο στο Ιράκ ή τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, τον πόλεμο στην Ουκρανία ή στη Νότια Αφρική. Στην πραγματικότητα, υπάρχει μια κουλτούρα ουδετερότητας που πηγάζει από το 1967, κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ και του κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα, όταν ο διαπρεπής νομικός Harry Kalven ηγούμενος επιτροπής που μελέτησε το θέμα υποστήριξε ότι η αποστολή του πανεπιστημίου δεν θα μπορούσε να εκπληρωθεί εάν το ίδρυμα έπαιρνε επίσημα θέση σε αμφιλεγόμενα πολιτικά ζητήματα της εποχής. Με άλλα λόγια, οι διοικήσεις των πανεπιστημίων πρέπει να παραμείνουν ουδέτερες, ώστε να μπορούν να εγγυηθούν την πραγματική ελευθερία του λόγου για τους φοιτητές και τους καθηγητές.
Η διαμάχη ρίχνει επίσης φως στον απεχθή τρόπο με τον οποίο ομάδες ειδικών συμφερόντων (δωρητές, χορηγοί κ.λπ.) απειλούν τα διοικητικά συμβούλια των κολεγίων ότι θα αποσύρουν τα χρήματά τους αν δεν συμμορφωθούν με τις επιθυμίες τους. Έτσι χειραγωγούν όχι μόνο το πανεπιστήμιο, αλλά και την κοινή γνώμη και τελικά τις κυβερνήσεις. Επειδή κάποιος δωρίζει χρήματα σε ένα κολέγιο, έχει το δικαίωμα να παρεμβαίνει στους ακαδημαϊκούς, την εκπαιδευτική ύλη και την ελευθερία του λόγου; Πως μπορεί να διασφαλιστεί η ελευθερία ιδρυμάτων που βασίζονται στην ιδιωτική επιχορήγηση;
Καταστολή των πολιτισμικών συγκρούσεων
Η επίθεση των Ρεπουμπλικανών και των ακροδεξιών στην ελευθερία του λόγου στα πανεπιστήμια προέρχεται από την πεποίθησή τους ότι οι πανεπιστημιουπόλεις της είναι στην πρώτη γραμμή των πολιτισμικών συγκρούσεων στη χώρα. Γι' αυτό δεν θέλουν μόνο να περιορίσουν την ελευθερία του λόγου (όταν δεν τους συμφέρει), αλλά και να απαγορέψουν βιβλία, ολόκληρους επιστημονικούς κλάδους, να τερματίσουν προγράμματα και τμήματα, για να επιβάλουν τη δική τους ακροδεξιά κοσμοθεωρία. Βαίνουμε προς μια κοινωνία που δεν θα μπορεί να συζητεί κανένα αμφιλεγόμενο θέμα. Όπου φοβάται κανείς να επιλέξει πλευρά. Μια εποχή πολιτικής υπακοής και συμμόρφωσης. Την εποχή του (ακροδεξιού) μονόλογου.
Το Ισραήλ μπορεί να κερδίζει τον πόλεμο, αλλά ίσως χάσει μακροπρόθεσμα. Μια δημοσκόπηση της Brookings στις αρχές Νοεμβρίου έδειξε ότι οι νεότεροι Αμερικανοί (ιδιαίτερα εκείνοι με εβραϊκή καταγωγή) υποστηρίζουν την Παλαιστίνη, επικρίνουν την ισραηλινή κυβέρνηση ενώ ένα συντριπτικό ποσοστό 61% των Εβραίων ψηφοφόρων θέλει τη λύση των δύο ανεξάρτητων κρατών. Αναμένουμε να δούμε πως θα διαμορφωθούν αυτά τα ποσοστά μετά από τις δεκάδες χιλιάδες νεκρούς άμαχους στη Γάζα.
Αν θα επικρατήσει ο ελεύθερος λόγος ή ο ακροδεξιός μονόλογος.
Ελεύθερο Κολούμπια
