ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΘΑΓΕΝΕΙΑ
Είναι ιδιαιτέρως ενθαρρυντικό ότι το νομοσχέδιο που αφορά το πολύπαθο θέμα του κώδικα ελληνικής ιθαγένειας κατέβηκε επιτέλους προς ψήφιση στην Βουλή των Ελλήνων διασφαλίζοντας ευρεία συναίνεση. Γεμίζει, όμως, θλίψη το γεγονός ότι το κεφάλαιο «ιθαγένεια» σε παιδιά μεταναστών προσέκρουσε σε τόσο έντονες αντιστάσεις και ιδεολογικές αγκυλώσεις μιας πολιτείας που θέλει να αποκαλεί εαυτήν ευρωπαϊκή και ευτεταγμένη. Τα αντι-ρατσιστικά αντανακλαστικά μιας κοινωνίας και ο διαφωτισμός της, ο κοσμοπολιτισμός και η φιλοξενία της, δοκιμάζονται σε περιόδους κρίσεων όταν ο πρώτος κόσμος μετοικεί στον τρίτο και ο τρίτος στον πρώτο καθιστώντας τα σύνορα ρευστά και δυσδιάκριτα.
Η αγάπη για τον «εκλεκτό εαυτόν» και το μίσος για τον «άλλο», οι άναρθρες κραυγές του πλήθους στις παρελάσεις «δεν θα γίνεις έλληνας ποτέ», η δια στόματος εκπροσώπου της Χρυσής Αυγής ρήση «έλληνας γεννιέσαι δεν γίνεσαι» στην Επιτροπή συζήτησης του νομοσχεδίου, που συνάδει απολύτως με τον τουλάχιστον χυδαίο όρο «λαθρομετανάστες» που χρησιμοποιείται κατά κόρον, για τους μεν νεοναζί του κοινοβουλίου είναι συμπτώματα ρατσιστικού μίσους, για τους δε λοιπούς ένθερμους οπαδούς της «αθάνατης ελληνικής ψυχής» είναι παρεπόμενα ιστορικής αμνησίας.
Η ταύτιση της ιθαγένειας με το δίκαιο του αίματος γέννησε τους νόμους της Νυρεμβέργης το 1935 που παρείχαν πιστοποιητικά καθαρότητας του αίματος, στερούσαν την ιθαγένεια από μέχρι τότε γερμανούς πολίτες και κατέτασαν τους ανθρώπους σε ζωές άξιες και ανάξιες.
Η ταύτιση της ιθαγένειας με την καθαρότητα του αίματος άνοιξε στρατόπεδα συγκέντρωσης και έριξε βορά τα ανθρώπινα δικαιώματα στην «εκλεκτή φυλή» που εμπλέκεται στο δαρβίνειο αγώνα εξόντωσης των κατώτερων και υποδεέστερων.
Πόσα επιχειρήματα για το αυτονόητο;
Η ιθαγένεια δεν είναι προνόμιο αλλά δικαίωμα. Δεν την απονέμουν οι γραμμές του αίματος αλλά η ισονομία, η ισοπολιτεία και η αξιοπρέπεια ως συντεταγμένες ενός κράτους δικαίου. Το 1797, στον απόηχο της γαλλικής επανάστασης, ο Ρήγας Φεραίος στην Νέα Πολιτική Διοίκηση ορίζει ως πολίτη αυτόν τον οποίον ανεξαρτήτως θρησκείας και γλώσσας «η διοίκησις στοχάζεται πως είναι άξιος κάτοικος της πατρίδος».
Πόσα επιχειρήματα πρέπει άραγε να επιστρατευθούν και πόσες μάχες χαρακαμάτων πρέπει να δοθούν για το αυτονόητο της ιθαγένειας σε παιδιά μεταναστών; Παιδιά που γεννήθηκαν στην Ελλάδα, έχουν ορίζοντα ζωής την Ελλάδα, πηγαίνουν σχολείο μαζί με τα δικά μας παιδιά, παίζουν με τα δικά μας παιδιά, η γλώσσα των γονιών τους είναι δεύτερη γλώσσα, μετέχουν της ελληνικής παιδείας, για να θυμηθούμε τον Ισοκράτη που διαστρεβλώθηκε από ελληνοκεντριστές ενώ αυτό που εννοούσε είναι το εξής: ότι πιο άξιοι να καλούνται Έλληνες είναι όσοι μετέχουν της ημετέρας παιδείας παρά όσοι έχουν ελληνική καταγωγή, τουτέστιν ο αλλοδαπός που έχει πάρει την ελληνική παιδεία αξίζει περισσότερο ν’ αποκαλείται Έλληνας απ’ ό,τι ο εκ φύσεως Έλληνας που την αγνοεί.
Ποια Ευρώπη;
Παρακολουθώντας τη συζήτηση στην κοινοβουλευτική ολομέλεια, εξεπλάγην από τη στάση του ΚΚΕ, ενός κόμματος ταυτισμένου με το διεθνισμό που αποτυπώνεται στη γνωστή ρήση «οι προλετάριοι δεν έχουν πατρίδα», να μη δίδεται η ιθαγένεια στην πρώτη δημοτικού αλλά με την ενηλικίωση. Ναι, οι προλετάριοι δεν έχουν πατρίδα και ο Μαρξ λοιδωρούσε τα δικαιώματα του πολίτη ως φενάκη εκμεταλλευτικών σχέσεων, αλλά ας μην περιμένουμε να τους δοθούν ως τρόπαιο ή έπαθλο στο τέλος μιας επίπονης κούρσας κοινωνικής ένταξης διότι τότε δεν είναι δικαιώματα.
Κατάπληξη όμως προξενεί και η θέση του Ποταμιού που υποστηρίζει να δίδεται η ιθαγένεια στην έκτη δημοτικού. Διακαής πόθος και πάθος να «μείνουμε Ευρώπη» και ιθαγένεια στα δώδεκα φαίνεται εκ πρώτης όψεως οξύμωρο. Βεβαίως, η Ευρώπη, που τόσο πολύ θέλει το Ποτάμι, απέχει από την Ευρώπη που εμείς θέλουμε να μείνουμε, τόσο όσο ο κλασικός φιλελευθερισμός από το νέο. Ο κλασικός φιλελευθερισμός μίλησε για δικαιώματα ο νεοφιλελευθερισμός τα καταπνίγει. Στην Ευρώπη που επιθυμεί διακαώς να μείνει το Ποτάμι, στην Ευρώπη των χρηματοπιστωτών Σάυλοκ που δημιουργούν ανθρωπιστική κρίση σε χώρες της τον 21ο αιώνα, στην Ευρώπη που εκτρέφει Τζιχαντ και μισαλοδοξία, στην Ευρώπη που μετατρέπει το προαιώνιο σύμβολο κοσμοπολιτισμού, τη mare nostrum, σε τάφρο και τάφο μεταναστών και γίνεται ο Κρόνος που τρώει τις αξίες που η ίδια γέννησε, δεν χωράνε δικαιώματα.
Βίος χωρίς δικαιώματα, αβίωτος
Το εν λόγω νομοσχέδιο έπρεπε να έχει ψηφιστεί προ πολλού. Διότι το έθνος δεν είναι το όμαιμο και το ομόθρησκο αλλά το πλαίσιο εντός του οποίου μπορεί να απολαμβάνει κανείς την ιδιότητα του πολίτη και άρα του μέλους της κυρίαρχης εξουσίας. Το έθνος δεν υπάρχει ούτε πριν ούτε ανεξάρτητα από τη δημοκρατική διαδικασία που το φέρνει στον κόσμο, η οποία δεν είναι άλλη από αυτή που γεννά την ιδιότητα του πολίτη.
Η ιθαγένεια είναι όμως και χρέος μας. Την χρωστάμε στα παιδιά όσων η ελληνική κοινωνία χρησιμοποίησε ως τον εφεδρικό στρατό που έστησε τη «μεγάλη Ελλάδα» των «μεγάλων έργων», εκμεταλλεύτηκε, άσκησε βία, άφησε ανέστιους και ανασφάλιστους, γέμισε αίμα τις φράουλες της Μανωλάδας, μεταχειρίστηκε ως υπανθρώπους ή δούλους. Την χρωστάμε για να θυμόμαστε αυτό που είπε ο Ρουσώ: «Να αποφασίζεις ότι ο γιος ενός δούλου γεννιέται δούλος, είναι σαν να αποφασίζεις ότι δεν γεννιέται άνθρωπος». Την χρωστάμε για να θυμόμαστε ότι ο άνθρωπος αξίζει το όνομά του μόνο ως πολίτης. Βίος χωρίς πολιτικά δικαιώματα είναι βίος αβίωτος.
Φωτεινή Βάκη,
επικ. καθηγ. Ιστορίας της Φιλοσοφίας,
βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Κέρκυρας
