
Ενώ βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση το νομοσχέδιο για το ασφαλιστικό σύστημα και η ολοκλήρωση της αξιολόγησης έχει καθυστερήσει, συζητάμε με τον υπουργό Εργασίας Γιώργο Κατρούγκαλο για το προσφυγικό, το ασφαλιστικό και τα μέτρα αντιμετώπισης της ανεργίας.
Tη συνέντευξη πήρε η Ιωάννα Δρόσου
Την Παρασκευή πραγματοποιήθηκε συμβούλιο Πολιτικών Αρχηγών με στόχο την εθνική συναίνεση στο προσφυγικό. Μπορεί να υπάρξει συνεννόηση όταν, μέχρι σήμερα, τα κόμματα της αντιπολίτευσης κινούνται στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση;
Το πατριωτικό καθήκον όλων είναι η στήριξη της χώρας σε μια πολύ δύσκολη στιγμή, για την αντιμετώπιση ενός ζητήματος που έχει πανευρωπαϊκή διάσταση. Όλοι θα κριθούν από τη στάση που θα κρατήσουν στο εξής στον πολιτικό διάλογο και στις τοπικές κοινωνίες.
Η κυβέρνηση φαίνεται να βρίσκεται χωρίς συμμάχους. Από τη μια, τα ΜΜΕ και τα κόμματα της αντιπολίτευσης και, από την άλλη, βιώνει ισχυρές κοινωνικές αντιστάσεις στο ασφαλιστικό. Τι σήμα στέλνει αυτό στην κυβέρνηση;
Είναι προφανές ότι είμαστε σε σύγκρουση με τη διαπλοκή και είναι ηλίου φαεινότερο ότι στο στρατόπεδο αυτό τώρα ρίχνουν την τελευταία τους ζαριά. Αυτό έχει συμβάλει στο να μην είναι εύκολο να περάσει θετικό μήνυμα στην κοινωνία για όσα κάνουμε. Από την άλλη μεριά, είναι προφανές ότι τώρα είναι η δυσκολότερη στιγμή της κυβέρνησης, καθώς η πλειονότητα των εμπροσθοβαρών μέτρων που περιλήφθηκαν στη συμφωνία πρέπει να ολοκληρωθεί πριν την πρώτη αξιολόγηση. Προσπαθούμε, όμως, να μην εφαρμόσουμε, όπως έχουμε πει πολλές φορές, το μνημόνιο όπως το συνέλαβαν οι νεοφιλελεύθεροι συντάκτες του, αλλά σεβόμενοι τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμφωνία, να εντάξουμε τις πολιτικές αυτές σε ένα πλαίσιο με τη δική μας λογική, την κοινωνική. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ασφαλιστικό, μία μεταρρύθμιση με κοινωνικό πρόσημο, με έμφαση στην αναδιανομή υπέρ των αδύναμων.
Η κυβέρνηση και το μαζικό κίνημα
Η μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού έχει προκαλέσει κοινωνικές αντιδράσεις, επειδή θεωρείται πως θα είναι εις βάρος των αδύναμων και της μεσαίας τάξης…
Η παρουσίαση του ασφαλιστικού από την πλειονότητα των ΜΜΕ είναι το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα της γενικευμένης παραπληροφόρησης για την οποία μίλησα προηγουμένως. Φαίνεται στις σφυγμομετρήσεις ότι στα κρίσιμα θέματα της μεταρρύθμισης, όπως η εναρμόνιση των κανόνων, η ενοποίηση των ταμείων σε ένα ή η εξίσωση των εισφορών των μισθωτών και των ελεύθερων επαγγελματιών καταγράφεται θετική πλειοψηφία υπέρ των προτάσεων μας. Και όμως στο ερώτημα αν θεωρεί ότι το ασφαλιστικό στο σύνολό του είναι θετικό, η απάντηση είναι αρνητική, ακριβώς γιατί η παραπληροφόρηση και οι κατασκευασμένες ειδήσεις δημιουργούν μια διαθλασμένη εικόνα της πραγματικότητας.
Γιατί, λοιπόν, αποδυναμώνονται οι κοινωνικές συμμαχίες που είχε χτίσει ο ΣΥΡΙΖΑ και εκλέχτηκε κυβέρνηση; Τι πρέπει να γίνει για να ανατραπεί αυτό;
Πέραν της επαναφοράς της νομιμότητας στα ΜΜΕ άμεση προτεραιότητα έχει η ενίσχυση του μαζικού κινήματος και των προοδευτικών δυνάμεων στο εσωτερικό του. Υπάρχει μία κρίση αντιπροσώπευσης που πρέπει επειγόντως να αντιμετωπιστεί. Πάντως, ένας από τους λόγους που νιώθω υπερήφανος που συμμετέχω σε αυτή την κυβέρνηση είναι για τη στάση που τήρησε στις κινητοποιήσεις των αγροτών. Όπως είπε και ο πρωθυπουργός, όταν υποδέχτηκε τους αγρότες, είμαστε πάντοτε υπέρ των κοινωνικών αντιστάσεων, ακόμα και όταν αυτές εκδηλώνονται με τέτοιο τρόπο που αμφισβητεί πλευρές της πολιτικής μας. Νομίζω πως αυτή η αξιακή διαφορά από τους προκατόχους μας, το πώς δηλαδή αντιμετωπίζουμε το μαζικό κίνημα, γίνεται αντιληπτή και από την κοινωνία.
Πολιτική και μικροπολιτική στο προσφυγικό
Τις πρώτες εβδομάδες εκλογής του κ. Μητσοτάκη είχε παρατηρηθεί στροφή ως προς τις θέσεις για την προσφυγική κρίση. Την περασμένη εβδομάδα, όμως, η Νέα Δημοκρατία επανάφερε τη θέση περί μηδενικής ανοχής. Πώς κρίνετε τον νέο πρόεδρο της αξιωματικής αντιπολίτευσης και τη γραμμή που προσπαθεί να χαράξει η ΝΔ;
Η εκλογή του κ. Μητσοτάκη στη θέση του προέδρου και η επιλογή του κ. Γεωργιάδη στη θέση του αντιπροέδρου είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα της σύμπλευσης νεοφιλελευθερισμού και ακροδεξιάς που έχει επιλέξει η Νέα Δημοκρατία. Μέχρι στιγμής, η ακροδεξιά συνιστώσα της νέας ηγεσίας είναι σε μια σχετική έκλειψη, όμως νομίζω πως οι αντιφάσεις θα αναδειχθούν στο επικείμενο συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας. Με λίγα λόγια, η προσπάθεια του κ. Μητσοτάκη να αρθρώσει σε ένα ενιαίο μέτωπο το «ναι» του δημοψηφίσματος θα προσκρούσει σύντομα σε σημαντικά αδιέξοδα.
Η προσφυγική κρίση είναι εδώ και καιρό στην πρώτη θέση της πολιτικής ατζέντας είτε σε εθνικό επίπεδο είτε σε πανευρωπαϊκό. Για παράδειγμα, ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας, όπου είχαν εκλογές χτες Σάββατο, κάλεσε την Ελλάδα να σώσει την ΕΕ και να αποτελέσει η χώρα το μόνο hot spot της Ευρώπης. Μπορεί να υπάρξει ευρωπαϊκή λύση όταν η ξενοφοβία χρησιμοποιείται προς άγραν ψήφων; Πιστεύετε ότι η αυριανή σύνοδος θα καταλήξει σε μια ενιαία στάση και δέσμευση για όλα τα κράτη μέλη της Ευρώπης;
Να σας θυμίσω ότι και η Μέρκελ έχει μπροστά της εκλογικές αναμετρήσεις σε τρία κρατίδια και με αρνητικές δημοσκοπήσεις. Διατηρεί όμως τις θέσεις αρχής που είχε διακηρύξει σε ότι αφορά τους πρόσφυγες και την ελεύθερη μετακίνηση στην Ευρώπη. Και νομίζω πως εκεί φαίνεται η διαφορά των πολιτικών με αρχές, ανεξαρτήτως τοποθέτησης στο πολιτικό φάσμα, σε σχέση με τους μικροπολιτικούς. Όπως και να έχει, είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς τι θα συμβεί στη σύνοδο, κυρίως γιατί υπάρχει μια κατάρρευση της αντίληψης ότι η Ευρώπη έχει ένα σχέδιο για το μέλλον. Και αυτό υπονομεύτηκε κυρίως από τον νεοφιλελευθερισμό, ο οποίος αποτέλεσε τη βασική οικονομική ορθοδοξία των τελευταίων δεκαετιών. Η υπονόμευση στην εμπιστοσύνη του μέλλοντος της Ευρώπης αμφισβητεί και τη δυνατότητα να υπάρξουν ρεαλιστικές λύσεις στο προσφυγικό. Δεν είμαι ιδιαίτερα αισιόδοξος, αλλά δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε στατικά την κατάσταση.
Η διαφορετική στάση Ευρωπαίων και ΔΝΤ
Αναμένεται συνεχώς η ολοκλήρωση της αξιολόγησης. Ο Αλέξης Τσίπρας δήλωσε πως αυτή θα έχει γίνει ως το Πάσχα, την ίδια ώρα που Ευκλείδης Τσακαλώτος σημείωνε πως οι καθυστερήσεις οδηγούν στην αποτυχία του τρίτου μνημονίου ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Από την άλλη, το ΔΝΤ ζητά νέα μέτρα. Εν τέλει πώς θα ολοκληρωθεί η αξιολόγηση;
Αν υπάρχει μια διαφορά σε σχέση με το παρελθόν είναι η εξής: τότε όλοι οι εταίροι χρησιμοποιούσαν το χρόνο ως διαπραγματευτικό ατού, καθυστερώντας την διαπραγμάτευση σκοπίμως. Τώρα το ΔΝΤ ακολουθεί μια αυτόνομη πολιτική, με αποτέλεσμα να απομονώνεται. Αντιλαμβάνονται οι Ευρωπαίοι ότι εμείς, παρότι κάνουμε σκληρή διαπραγμάτευση και έχουμε το δικό μας ιδεολογικό στίγμα, είμαστε σοβαροί συνομιλητές και σεβόμαστε την υπογραφή μας. Από την άλλη βλέπουν πως το ΔΝΤ προσπαθεί να θέσει ζητήματα πέραν της συμφωνίας του Ιουλίου. Αυτό δημιουργεί μια νέα κατάσταση, που θέτει προφανείς δυσκολίες τακτικής, αφού δεν έχεις απέναντί σου ένα ενιαίο μέτωπο συνομιλητών. Από την άλλη μεριά η κατάσταση αυτή ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της χώρας στα ζητήματα που μπορούμε να έχουμε συμφωνία με τους Ευρωπαίους.
Για την ολοκλήρωση αυτή, ένα από τα προαπαιτούμενα είναι η ψήφιση του ασφαλιστικού. Σε ποιο σημείο βρίσκεται αυτή η μεταρρύθμιση; Σύμφωνα με την Όλγα Γεροβασίλη υπάρχει συμφωνία ως προς τη δομή της και αναμένονται οι τεχνικές λεπτομέρειες.
Ακόμα έχουμε διαφορές με τους συνομιλητές μας, οι οποίοι θα ήθελαν ένα λιγότερο αναδιανεμητικό και περισσότερο αναλογικό ασφαλιστικό σύστημα από αυτό που προτείνουμε. Όμως οι Ευρωπαίοι έχουν μια αντίληψη κοινωνικού κράτους εντελώς διαφορετική από αυτή που έχει ως ιδεολογία το ΔΝΤ και εκφράζεται από τη Συναίνεση της Ουάσιγκτον. Μολονότι και με τους Ευρωπαίους εξακολουθούμε να έχουμε ανοιχτά μέτωπα, μπορούμε να τους πείσουμε πολύ πιο εύκολα για την ορθότητα των απόψεών μας, επειδή ο μέσος τόπος στην Ευρώπη είναι η ύπαρξη κοινωνικού κράτους. Θέλω επομένως να ελπίζω πως οι διαφορές μας με τους Ευρωπαίους είναι εύκολο να γεφυρωθούν και επομένως το ασφαλιστικό να κλείσει σχετικά γρήγορα.
Εν τέλει θα υπάρξουν μειώσεις στις συντάξεις; Ο πρωθυπουργός το επιβεβαίωσε σε τηλεοπτική του συνέντευξη και το υπουργείο ακόμα το διαψεύδει.
Το προσχέδιο του υπουργείου έχει εξαρχής θέσει ένα ανώτατο όριο προστασίας στο άρθρο 14, στο ύψος των 3.000 ευρώ αθροιστικά για όσους έχουν πολλές συντάξεις και 2.300 για την ατομική σύνταξη. Όπως έχουμε επαναλάβει πολλές φορές, οι κύριες συντάξεις που βρίσκονται κάτω από αυτό το πλαφόν δεν θα μειωθούν.
Για τις κινητοποιήσεις για το ασφαλιστικό
Ο διάλογος με τους αγρότες κατέληξε σε ικανοποίηση ορισμένων αιτημάτων και σε βελτιώσεις του ασφαλιστικού. Αυτές είναι αποδεκτές από τους δανειστές; Και γιατί αυτές δεν είχαν προβλεφθεί νωρίτερα, ώστε να μην υπάρξουν τόσο έντονες αντιδράσεις;
Ακόμα είναι υπό διαπραγμάτευση, όμως οι μέχρι τώρα αντιδράσεις δεν είναι αρνητικές. Η βασική νέα πρόταση που θέσαμε υπόψη των αγροτών ήταν η καθιέρωση του αφορολόγητου. Η δεύτερη παρέμβαση που κάναμε, δηλαδή να δώσουμε δυνατότητα επιλογής μιας χαμηλότερης ασφαλιστικής κλίμακας στους αγρότες, από το 20% στο 16% αποτελεί δικαιολογημένη απόκλιση από τους ενιαίους κανόνες της μεταρρύθμισης, δεδομένου ότι ο αγροτικός κόσμος έχει χαμηλότερο εισόδημα από το μέσο αστικό και πολλοί φτωχοί αγρότες θα δυσκολεύονταν να πληρώσουν τις εισφορές τους.
Οι δικηγόροι συνεχίζουν τις κινητοποιήσεις, χαρακτηρίζοντας το ασφαλιστικό ως δικηγοροκτόνο. Πώς ανταποκρ��νεστε στα αιτήματά τους;
Το νομοσχέδιο πράγματι επιβαρύνει εισοδήματα ανώτερα των 30.000 ευρώ. Αυτό ήταν σκόπιμο, επειδή επιδίωξη μας, τόσο στο ασφαλιστικό όσο και στο φορολογικό, είναι να ελαφρύνουμε τα βάρη για τους πιο ευάλωτους και τα κατώτερα μεσαία στρώματα. Οι αντιδράσεις είναι δικαιολογημένες, με την άποψη ότι θίγονται κάποια συμφέροντα, όμως είναι επιλογή μας να ευνοήσουμε τα συμφέροντα των πολλών και όχι των λίγων. Πάντως έχουμε ήδη υποβάλει διορθωτικές μεταβατικές προτάσεις που καλύπτουν ακόμα και τα ανώτερα μεσαία εισοδήματα.
Ασκείται κριτική πως το σχέδιο για το ασφαλιστικό είναι μη βιώσιμο, τονίζοντας ιδιαίτερα την αδυναμία κάλυψης ασφαλιστικών εισφορών. Τελικά τι ισχύει;
Η σύνδεση των εισφορών με το εισόδημα διευρύνει την εισφοροδοτική βάση και ενισχύει έτσι τα οικονομικά του συστήματος. Οι αναλογιστικές προβλέψεις μας δείχνουν ότι το ασφαλιστικό μας είναι βιώσιμο, με την προϋπόθεση ότι η οικονομία μας θα επιστρέψει σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Ήδη η συνεχιζόμενη ύφεση για έξι χρόνια και η μείωση του ΑΕΠ συνιστούν απολύτως εξαιρετικά γεγονότα. Δεν υπάρχει χώρα που σε ειρηνική περίοδο να έχει χάσει τόσο σημαντικό κομμάτι του εθνικού πλούτου.
Η ανεργία αντιμετωπίζεται με την ανάκαμψη της οικονομίας
Το μεγαλύτερο πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπίσει το υπουργείο Εργασίας είναι η ανεργία. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία η Ελλάδα κατέχει τα πρωτεία στην Ευρώπη με 24,5% και 48% στην ανεργία των νέων. Πως θα αντιμετωπιστεί αυτή;
Το κυρίαρχο πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας, είναι πράγματι η ανεργία και αντιμετωπίζεται κυρίως με την ανάκαμψη της οικονομίας. Γι’ αυτό θεωρούμε καθοριστική την ολοκλήρωση της πρώτης αξιολόγησης. Το δυναμικό της ελληνικής κοινωνίας δείχνει έτοιμο να αξιοποιήσει το παράθυρο της ευκαιρίας που δείχνει ότι ανοίγει, όμως παραμένει ακόμα ως εμπόδιο η πολιτική αβεβαιότητα που διαιωνίζει η παράταση της αξιολόγησης. Πέρα από τα άμεσα μέτρα που ήδη έχουμε πάρει, όπως τα προγράμματα κοινωνικής εργασίας, πράγματι εκεί που θα κριθούμε είναι στο πώς θα δρομολογήσουμε την ανάπτυξη. Το επόμενο διάστημα, λοιπόν, θα κατατεθεί ο αναπτυξιακός νόμος, ο οποίος στοχεύουμε να επαναφέρει τη χώρα σύντομα σε αναπτυξιακή τροχιά.
Σε συνάντηση με τη ΓΣΕΕ τον περασμένο Οκτώβρη είχατε αναφέρει την αναγκαιότητα επαναφοράς εθνικών συλλογικών συμβάσεων. Μέχρι στιγμής τι έχει γίνει προς αυτή την κατεύθυνση;
Ήταν και παραμένει βασική μας προτεραιότητα, για να σταματήσει η εργασιακή ζούγκλα που επέβαλε η απορρύθμιση των μνημονίων. Οι μεταρρυθμίσεις του εργασιακού, όμως, προβλέπονται στη δεύτερη αξιολόγηση και επειδή έχει καθυστερήσει η πρώτη υπάρχει μια αντίστοιχη σημαντική καθυστέρηση στον τομέα αυτό. Έχουμε συμφωνήσει με τους εταίρους να υπάρξει μια ειδική επιτροπή από ειδικούς στα εργασιακά, η οποία αναμένεται να υποβάλει πόρισμα τον Απρίλιο, στη βάση του οποίου θα νομοθετήσουμε. Όσον αφορά τις συλλογικές διεκδικήσεις γενικότερα θέλω να πω πως δεν μπορείς να επιδιώκεις σημαντικές αλλαγές στο κοινωνικό επίπεδο και ο συνδικαλισμός να είναι στο επίπεδο που είναι σήμερα. Η χώρα έχει ανάγκη από έναν συνδικαλισμό που να στέκεται στα πόδια του με τις δικές του δυνάμεις και κυρίως με αντιπροσωπευτικότητα στους χώρους εργασίας. Βασικό ζήτημα της ελληνικής οικονομίας είναι η ανεργία, όμως της ελληνικής κοινωνίας είναι η έλλειψη αυτοοργάνωσης σε όλα τα επίπεδα και κυρίως στο συνδικαλιστικό.
Η αντιμετώπιση της μαύρης εργασίας
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία η μαύρη εργασία υπολογίζεται στο 25%, ενώ στις επίσημες στατιστικές καταγράφηκε ποσοστό 16,5%. Ήδη προβλέπεται πρόστιμο 10.000 ευρώ ανά εργαζόμενο και το ΔΝΤ προτείνει το διπλασιασμό αυτού. Αντιμετωπίζεται η μαύρη εργασία έτσι; Τι μέτρα θα πάρετε και πώς θα αξιοποιήσετε το εργαλείο της Επιθεώρησης Εργασίας;
Με την ενοποίηση των φορέων θα έχουμε μια σχετική εξοικονόμηση προσωπικού που θα μπορεί να ενισχύσει τους ελεγκτικούς μηχανισμούς. Ακόμα προβλέπεται στο νομοσχέδιο αντικειμενικό σύστημα υπολογισμού των εισφορών, ώστε να ελέγχονται περιπτώσεις υπερεκμετάλλευσης εργαζομένων που εργάζονται πολύ πέραν του ωραρίου τους. Επιπλέον, σκεφτόμαστε αναπροσαρμογή του προστίμου με την πρόβλεψη να υποχρεώνεται ο επιχειρηματίας να προσλάβει τον εργαζόμενο που είχε αδήλωτο με μια νόμιμη σύμβαση αορίστου ή ορισμένου χρόνου.
Ένα ακόμα μεγάλο πρόβλημα, που αντιμετωπίζουν οι μετανάστες είναι η σύνδεση των ενσήμων με την άδεια παραμονής στη χώρα. Αυτή θα αρθεί;
Κάνουμε ήδη ένα βήμα στον αγροτικό τομέα, καθιερώνοντας ένα εργόσημο το οποίο δεν θα απαιτεί να αποδεικνύει την νομιμότητα της παραμονής του ο εργαζόμενος. Φυσικά έχουμε στο μυαλό μας να εξορθολογήσουμε τις νομικές ρυθμίσεις στον τομέα αυτό για να προστατεύσουμε και την ελληνική οικονομία, αλλά και τους ανθρώπους αυτούς που είναι αντικείμενο εκμετάλλευσης.





