«Ο πολιτισμός ενός έθνους διακρίνεται από τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι συμπεριφέρονται στα ζώα», λέει ένα απόφθεγμα του Μαχάτμα Γκάντι. Αν είναι έτσι, τα συμπεράσματα για τον πολιτισμό μας, που απορρέουν από την επικρατούσα κατάσταση των αδέσποτων στην Ελλάδα, είναι δυσοίωνα.
«Η κατάσταση των σκύλων στη χώρα είναι άσχημη. Τα φαινόμενα της εγκατάλειψης και της κακοποίησης δεν έχουν σταματήσει, ενώ ο κόσμος συνεχίζει να αγοράζει καθαρόαιμους, υποτίθεται, σκύλους από τα pet stores ή να ζευγαρώνει τα δικά του κατοικίδια, τη στιγμή που υπάρχουν τόσα μόνα αδέσποτα προς υιοθεσία», περιγράφει στην «Εποχή» η Χριστίνα Οικονόμου, συνιδρύτρια της ΜΚΟ SAPT, που δραστηριοποιείται στην ενημέρωση των μαθητών, μέσω επισκέψεων στα σχολεία με εκπαιδευμένους, πρώην αδέσποτους σκύλους.
Από τη μία, αναφερόμαστε στους σκύλους σαν τους καλύτερους φίλους των ανθρώπων, και από την άλλη, τους αγοράζουμε σαν αντικείμενα από τα καταστήματα, επιλέγοντάς τους, με μία ευγονική αντίληψη, βάσει της ράτσας τους. Τη στιγμή, μάλιστα, που δεν υφίστανται όντως καθαρόαιμες φυλές, αλλά πρόκειται κάθε φορά για όρους που αφορούν στην εμφάνιση ενός σκύλου και έχουν κατασκευαστεί προς χάριν της αγοράς, σύμφωνα με την Χριστίνα Οικονόμου. Παράλληλα, κάθε χρόνο πολλοί άνθρωποι παρατάνε τους «φίλους τους» στο δρόμο, είτε λόγω κούρασης από τη φροντίδα που πρέπει να τους παρέχουν, είτε για οικονομικούς λόγους. Το φαινόμενο αυτό πολλαπλασιάστηκε ιδιαίτερα μέσα στην κρίση, καθώς τα τελευταία χρόνια 9 στους 10 αδέσποτους σκύλους, ήταν πριν κηδεμονευόμενοι, όπως σημειώνουν πηγές του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης.
Σε διαβούλευση την επόμενη εβδομάδα
Για το λόγο αυτό, το υπουργείο έχει ετοιμάσει σχετικό νομοσχέδιο που αναμένεται να τεθεί σε διαβούλευση την επόμενη εβδομάδα. Ζητούμενο, όμως, είναι όχι μόνο η ψήφισή του, αλλά και η εφαρμογή του. «Ο υπάρχων νόμος 4039 είναι αρκετά καλός, το πρόβλημα είναι ότι δεν ακολουθείται», τονίζει η συνιδρύτρια της SAPT, υπογραμμίζοντας πως το νέο νομοσχέδιο θα πρέπει να καλύψει τα κενά του προηγούμενου, που προβλέπει μεν τη δημιουργία δομών για τα αδέσποτα από τους δήμους, αλλά επειδή δεν το θέτει ως υποχρέωση, υπόκειται κάθε φορά στην ευαισθησία της εκάστοτε αρχής.
Στο σχέδιο νόμου που αναμένεται, πρόκειται να τεθούν σχετικές ρήτρες για τους δήμους, οι οποίοι θα ενισχυθούν προκειμένου να ιδρύσουν καταφύγια. «Θα πρέπει να προβλέπεται, όμως, και η συνδρομή από φιλοζωικά σωματεία, ώστε να υπάρχει κοινωνική ευαισθητοποίηση για το θέμα, αλλά και για πρακτικούς λόγους, όπως ότι χρειάζονται εθελοντές που θα βγάζουν τους σκύλους βόλτα, και θα γνωρίζουν πώς πρέπει να τους συμπεριφέρονται, καθώς πολλοί δημοτικοί υπάλληλοι δεν είναι εξοικειωμένοι με το ζήτημα», επισημαίνει η Χριστίνα Οικονόμου, συνεχίζοντας πως «τέτοιες δομές θα πρέπει να συμπεριλαμβάνουν εγκαταστάσεις για βραχεία νοσηλεία, στείρωση, εμβολιασμούς και τσιπάρισμα».
Πέραν αυτών, βάσει των πηγών του υπουργείου, το νομοσχέδιο θα απαγορεύει την ύπαρξη ζώων στοιβαγμένων σε μικρά κλουβιά σαν αντικείμενα προς πώληση στις βιτρίνες των pet shop, και τα καταστήματα θα υποχρεούνται να τα στεγάζουν σε τουλάχιστον 4 τετραγωνικά, τηρώντας κι όλες τις άλλες παραμέτρους του ισχύοντος νόμου για τη σωστή μεταχείρισή τους. Πρόκειται, επίσης, να δοθούν κίνητρα σε όσους ενδιαφέρονται να συμβιώσουν με κατοικίδιο, να υιοθετήσουν από τα δημοτικά καταφύγια, αντί να αγοράσουν. Άλλωστε, προκειμένου να βελτιωθεί πραγματικά η κατάσταση των αδέσποτων σκύλων, σύμφωνα με την εθελόντρια της φιλοζωικής ΜΚΟ, θα έπρεπε να παρθούν ακόμα αυστηρότερα μέτρα, όπως η απαγόρευση για ένα διάστημα της εισαγωγής κατοικίδιων.
Ταυτόχρονα, το νομοσχέδιο θα προβλέπει κυρώσεις για όσους εγκαταλείπουν στο δρόμο τους σκύλους τους, την υποχρέωση των κτηνίατρων, προτού εμβολιάσουν, να προχωρούν σε στείρωση, όπως και την ίδρυση ειδικού ταμείου, όπου θα μαζεύονται τα χρήματα από τα πρόστιμα και θα δίνονται στους δήμους για τη λειτουργία των δομών για τα αδέσποτα.
Απόσυρση της τροπολογίας
Την προηγούμενη εβδομάδα, πριν την έναρξη της διαβούλευσης του νομοσχεδίου, ήρθε προς ψήφιση τροπολογία του υπουργείου, που αφορούσε στην ίδρυση κέντρων αδέσποτων ζώων σε δασικές και χορτολιβαδικές εκτάσεις, γεγονός που προκάλεσε την έντονη ανησυχία πολλών φιλοζωικών οργανώσεων και τελικά αποσύρθηκε. Οι αντιδράσεις οφείλονταν τόσο στο φόβο προς θα πρόκειται για κυνοκομεία, όπου θα θανατώνονται τα αδέσποτα, όσο και στην έκφραση της τροπολογίας περί «περιορισμού της παράνομης μεταχείρισης αδέσποτων ζώων από ιδιώτες και σωματεία», που προσέβαλε τις φιλοζωικές οργανώσεις.
«Είναι εντελώς απαράδεκτη η τροπολογία με σκοπό δήθεν την ‘’περίθαλψη και μείωση των αδέσποτων ζώων’’, που αποτελεί αντικείμενο του σχεδίου νόμου (του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων), το οποίο ακόμη περιμένουμε να τεθεί σε διαβούλευση.
Πρώτον, με προσθήκη (εκπρόθεσμη τροπολογία που, παραδόξως, υπογράφουν τέσσερις υπουργοί) της τελευταίας στιγμής σε άσχετο σχέδιο νόμου (30 ώρες πριν τη συζήτησή του στην Ολομέλεια), τίθεται ξαφνικά ζήτημα ‘’εγκατάστασης και λειτουργίας κέντρων περίθαλψης και διαμονής κάθε είδους αδέσποτων ζώων με σκοπό τον περιορισμό της παράνομης μεταχείρισης αδέσποτων ζώων από ιδιώτες και σωματεία, αλλά και την προστασία της δημόσιας υγείας’’. Η τροπολογία αυτή υπογράφεται από τον αρμόδιο υπουργό κ. Ι. Τσιρώνη, που οφείλει να εξηγήσει τι εννοεί αναφερόμενος σε ‘’παράνομη μεταχείριση αδέσποτων ζώων από ιδιώτες και σωματεία’’.
Δεύτερον, δεν υπάρχουν στην ισχύουσα νομοθεσία οι όροι ‘’κέντρα περίθαλψης’’ και ‘’κέντρα διαμονής’’ αδέσποτων ζώων και επομένως είναι τουλάχιστον παράλογο, με την επίμαχη τροπολογία, να επιτρέπονται εγκαταστάσεις αρρύθμιστες από το νόμο. Διερωτόμαστε εάν η τροπολογία φωτογραφίζει τις εγκαταστάσεις του ‘’Διαδημοτικού Κέντρου Περίθαλψης Αδέσποτων Ζώων” (ΔΙΚΕΠΑΖ). Όλα αυτά, με ταυτόχρονη υποβάθμιση της δασικής προστασίας», αναφέρει σε κοινή ανακοίνωση η Πανελλήνια Φιλοζωική Ομοσπονδία και η Animal Action.
«Σε κάθε περίπτωση αποτελεί νοσηρό αποκύημα φαντασίας η υπόνοια ότι θα προχωρούσαμε σε ευθανασίες. Ουδέποτε ετέθη από οποιονδήποτε φορέα τέτοια πρόταση, ούτε θα ήμασταν διατεθειμένοι να την αποδεχθούμε», απάντησε σχετικά το υπουργείο στο ΑΠΕ. «Με την τροπολογία υπήρξε μια μεγάλη παρεξήγηση. Κατατέθηκε προκειμένου να διευκολύνει τους δήμους στην ίδρυση δομών φιλοξενίας, γιατί πολλές περιοχές στην Αθήνα θεωρούνται ακόμα δασικές εκτάσεις, αφού δεν έχουν ολοκληρωθεί οι δασικοί χάρτες, και χρειαζόταν ειδική ρύθμιση. Μιλάμε για περιοχές όπως στο Χαλάνδρι και τη Γλυφάδα», εξηγούν οι πηγές του υπουργείο στην «Εποχή» για την τροπολογία, η οποία πρόκειται να ξαναέρθει προς ψήφιση, αυτή τη φορά βελτιωμένη, προς αποφυγή παρεξηγήσεων.
Βασική βελτίωση που θα πρέπει να περιλαμβάνει, αφορά ποιες θα είναι όντως αυτές οι δασικές εκτάσεις όπου θα δημιουργηθούν τα κέντρα, αφού «η τροπολογία ορθώς αποσύρθηκε, γιατί οι σκύλοι και οι γάτες είναι ζώα συντροφιάς. Δεν μπορούμε να τα μαντρώσουμε σε στρατόπεδα σε απομακρυσμένες περιοχές, απλά για να μην τα βλέπουμε. Η μεταφορά τους εκεί θα σήμαινε ότι δεν θα είχαν επαφή με κόσμο, ενώ είναι απαραίτητο να κοινωνικοποιούνται για πολλούς λόγους. Επίσης, οι εθελοντές που δραστηριοποιούνται τώρα στα καταφύγια, δεν θα μπορούσαν να πηγαίνουν τόσο μακριά για να τα βγάζουν βόλτα, να παίζουν μαζί τους κτλ, και άρα θα ήταν απομονωμένα και δύσκολα θα υιοθετούνταν», εξηγεί η Χριστίνα Οικονόμου.
Τζέλα Αλιπράντη
