Don DeLillo, «Κυνηγόσκυλο», μετάφραση: Αποστόλης Πρίτσας, εκδόσεις Gutenberg, 2026
«Το λογικό επακόλουθο κάθε επιχειρηματικής δραστηριότητας είναι ο φόνος».*
Το Κυνηγόσκυλο δεν είναι τόσο ένα τυπικό μυθιστόρημα όσο μια γρήγορη και επιδέξια έκθεση καταιγιστικών εικόνων και τοπίων, χαρακτήρων, ανεξέλεγκτων πληροφοριών και θεωριών συνωμοσίας. Πραγματεύεται το πάθος για εξουσία και την εμπορευματοποίηση των πάντων, ακόμα και του «απόλυτου κακού». «Το αποκορύφωμα της παρακμής αυτού του αιώνα», όπως γράφει χαρακτηριστικά ο Ντον ΝτεΛίλο.
Η βιντεοταινία του Φύρερ
Ο Λάιτμπορν, ένας εκλεπτυσμένος αλλά σεσημασμένος για παρανομίες Νεοϋορκέζος γκαλερίστας ερωτικής τέχνης, μαθαίνει για την ύπαρξη μιας πορνογραφικής ταινίας που γυρίστηκε στο καταφύγιο του Φύρερ στο Βερολίνο το 1945, πιθανώς με πρωταγωνιστή τον ίδιο τον Χίτλερ. Κανείς δεν φαίνεται να έχει δει την ταινία, αλλά οι εικασίες είναι πολλές. Ο Λάιτμπορν προσπαθεί να πουλήσει το εμπόρευμα (ή αέρα) σε πολλές κατευθύνσεις ταυτόχρονα. Η Μαφία δείχνει να ενδιαφέρεται. Πιο έντονα όμως ο αμερικανός γερουσιαστής Λόιντ Πέρσιβαλ, όπως και ο Ρίτσι Άρμπριστερ, ο 22χρονος «βασιλιάς του πορνό», που έχει ως έδρα μια οχυρωμένη αποθήκη στο Ντάλας (ο ΝτεΛίλο επιλέγει ξανά σε έργο του τοπωνύμιο που συνδέεται με τη δολοφονία του JFK∙ το σημείο εκκίνησης για τη συλλογική παράνοια των ΗΠΑ, σύμφωνα με τη γενικότερη συλλογιστική του συγγραφέα). Η εξέλιξη περιπλέκεται περαιτέρω από τη Μολ Ρόμπινς, μια δημοσιογράφο που επεξεργάζεται μια σειρά άρθρων για τη βιομηχανία του σεξ. Η Ρόμπινς αρθρογραφεί για ένα πρώην ριζοσπαστικό έντυπο του underground, το Κυνηγόσκυλο (Running Dog) – και εδώ ο ΝτεΛίλο σατιρίζει κάπως την εξέλιξη περιοδικών όπως το ιστορικό Rolling Stone, που έγινε με τα χρόνια «μέρος του διαρκώς διευρυμένου μεσαίου χώρου». Η ονομασία του περιοδικού φέρεται να προέρχεται από μια παλιά κινεζική παροιμία, την οποία ο Μάο μετέτρεψε σε κομμουνιστικό αφορισμό: «λακέδες του καπιταλισμού και κυνηγόσκυλα των αφεντικών».
Ομοίως, ο βετεράνος Γκλεν Σέλβι εκτελεί πλέον χρέη ειδικού αγοραστή για τον γερουσιαστή. Ο Σέλβι είναι εκπαιδευμένος να σκοτώνει. Εργάζεται στην πραγματικότητα για μια κυβερνητική υπηρεσία που έχει εμπλακεί κρυφά σε κερδοφόρες ιδιωτικές επιχειρήσεις επί πληρωμή. Ο Σέλβι στην πορεία πέφτει σε δυσμένεια, στρέφεται κατά του κυκλώματος που τον ανέδειξε. Διατάσσεται η δική του δολοφονία του και τον κυνηγούν δύο βιετναμέζοι εκπαιδευμένοι φονιάδες που ακούνε μανιωδώς κάντρι –ιδιαίτερα γκροτέσκοι χαρακτήρες. Αρχικά μάχεται και τρέχει να ξεφύγει, αλλά τελικά κουράζεται και «σκηνοθετεί» μια φανταχτερή τελική σκηνή σε μια αμμοθύελλα στο Τέξας –σαν σε σπαγγέτι-γουέστερν. Νωρίτερα είχε πει σε ένα κορίτσι ότι ήταν Ινδιάνος και ότι το όνομά του σε μια άλλη ζωή ήταν Κυνηγόσκυλο –όμοιο με το περιοδικό της Μολ Ρόμπινς, με την οποία ο Γκλεν έχει μια σύντομη και επεισοδιακή σχέση.
Στην υπόθεση, τέλος, εμπλέκεται ο Ερλ Μάτζερ, πρώην διοικητής μαχητικών βομβαρδιστικών στην Κορέα και υπάλληλος της CIA στη Σαϊγκόν, νυν επικεφαλής μιας μυστικής αντιτρομοκρατικής επιχείρησης που επισήμως πλασάρεται ως «εταιρεία σχεδιασμού συστημάτων»: της Radial Matrix, οι δραστηριότητες της οποίας ερευνώνται από τη Γερουσία.
Θρυμματισμένοι άνθρωποι, συλλογικός παραλογισμός
Σε ένα μυθιστόρημα, που όπως και σε άλλα του στη δεκαετία του 1970, ο ΝτεΛίλο βρίσκεται κοντά στο ύφος του ομογάλακτου Τόμας Πίντσον, ο συγγραφέας χειρίζεται όλο αυτό το υλικό με πολλή ζωντάνια και ευρηματικότητα. Όλοι οι χαρακτήρες μιλούν ένα εύκολο σύγχρονο ιδίωμα, αλλά παραδόξως φαίνεται να μιλάνε στον εαυτό τους. Ο συγγραφέας παρουσιάζει μια μετά-το-Βιετνάμ Αμερική που μαστίζεται από τη δική της θραύση, μια Αμερική διαλυμένων ελπίδων και αυξανόμενων επιπέδων τυχαίας βίας, παραλογισμού και τεχνολογικής και ανθρώπινης συνωμοσίας. Το μυθιστόρημα συγκεντρώνει ένα καστ εξίσου «σπασμένων» χαρακτήρων: μια δημοσιογράφο που κάποτε μοιραζόταν το σπίτι και το κρεβάτι της με έναν ριζοσπάστη που έριχνε βόμβες, έναν βετεράνο του Βιετνάμ που τώρα εργάζεται για μια μυστική κυβερνητική υπηρεσία, έναν γερουσιαστή με μια συλλογή έργων τέχνης που θα ήθελε να κρατήσει μυστική και έναν πολέμαρχο με όνειρα εταιρικής δόξας. Αυτοί οι χαρακτήρες μπαινοβγαίνουν ο ένας στη ζωή του άλλου σε μια σειρά από σεξουαλικά τεταμένες συναντήσεις, έντονες λεκτικές αντιπαραθέσεις (οι πνευματώδεις διάλογοι είναι από τις μεγαλύτερες δεξιότητες του ΝτεΛίλο) και κωδικοποιημένες συναντήσεις. Η συνωμοσία γύρω από την ταινία –που υποτίθεται ότι γυρίστηκε μέσα στο καταφύγιο του Χίτλερ λίγο πριν το τέλος– κατά κάποιο τρόπο τούς ενδιαφέρει όλους, αλλά κανείς δεν τη θέλει πραγματικά. Το μυθιστόρημα υπονοεί ότι η καταναλωτική τους μανία γύρω από την ταινία και το ποιος τη θέλει ή ποιος την έχει, είναι απλώς ένα οργανικό υποπροϊόν αυτού που έχει γίνει η κοινωνία.
«Οι άνθρωποι δεν χορταίνουν να ακούν για κείνη την εποχή. Ό,τι σχετικό με τους ναζί γίνεται αυτομάτως ερωτικό. Βρίσκουν ερωτική τη βία, τις τελετουργίες, τα δερμάτινα, τις μπότες, όλη αυτή την ιστορία με τις στολές και τα αξεσουάρ». Αυτός ο γενικευμένος παραλογισμός που περιγράφει ο ΝτεΛίλο είναι που προκαλεί την αλυσίδα βίαιων γεγονότων∙ από τη στιγμή που ξεκινούν, δεν μπορούν να σταματήσουν. Ο Ντελίλο τοποθετεί τους χαρακτήρες του σε αντιπαραβολή με τις διχασμένες και αλλοτριωμένες ΗΠΑ των τελών της δεκαετίας του ’70.
Παρά τη ζοφερή προοπτική και τον σκελετό του κατασκοπευτικού μυθιστορήματος, το Κυνηγόσκυλο επιτυγχάνει ένα είδος ακατέργαστης ομορφιάς με την εύστοχη και λιτή πρόζα του. Στα απομεινάρια της τελευταίας βίαιης πράξης της ιστορίας, ένας δευτερεύων χαρακτήρας, ένα τέλειο παράδειγμα του συντετριμμένου καθημερινού ανθρώπου, δίνει τη μόνη ελπιδοφόρα νότα του μυθιστορήματος με την εξής περιγραφή:
«Το έδαφος είχε τη υφή ενός πίνακα δουλεμένου με σπάτουλα. Ο Λίβαϊ σκέφτηκε ότι ποτέ άλλοτε δεν είχε δει με τρόπο τόσο προφανή το πώς η δύναμη της καταιγίδας μπορούσε να καθαρίσει και να ανανεώσει το τοπίο. Ο ουρανός ήταν πεντακάθαρος. Τα πράγματα υπήρχαν. Η μέρα ήταν σε απόλυτη αρμονία με τους καθαρούς τόνους της ύπαρξης και των αισθήσεων».
Μαζί με τους Παίκτες του 1977, το Κυνηγόσκυλο ήταν το τελευταίο μυθιστόρημα μεσαίου βεληνεκούς του Ντον ΝτεΛίλο στη δεκαετία του ’70. Τα βιβλία αυτά προετοίμασαν το έδαφος για το ανεπανάληπτο σερί των πέντε διαδοχικών μεγάλων έργων που ακολούθησαν: Ονόματα (1982), Λευκός θόρυβος (1985), Ζυγός (1988), Μάο ΙΙ (1991), Υπόγειος κόσμος (1997). Έργων που αποδείχθηκαν προφητικά όσο κανένα άλλο για τη σημερινή Αμερική.
*Φράση που αναφέρεται στο κείμενο, την οποία ο συγγραφέας αποδίδει στο έργο Ο κύριος Βερντού, του Τσάρλι Τσάπλιν.





