Φωτογραφία: Γιάννης Αγγελάκης / Eurokinissi
Χωρίς κανένα θεσμικό διάλογο, χωρίς κοινοβουλευτική ενημέρωση και μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, η Ελλάδα έχει εμπλακεί ενεργά στη στρατιωτική σύγκρουση των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν. Όχι με μάχιμες μονάδες ή πυρά, αλλά με κρίσιμη υποστήριξη: στρατιωτική υποδομή, μέσα ανεφοδιασμού και αντιαεροπορική προστασία αμερικανικής βάσης σε ελληνικό έδαφος. Η βάση της Σούδας στην Κρήτη λειτούργησε τις πρώτες πρωινές ώρες της Κυριακής 22 Ιουνίου ως κρίσιμος κόμβος ανεφοδιασμού για τα αμερικανικά βομβαρδιστικά B-2 Spirit, που εξαπέλυσαν επίθεση σε τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, στο πλαίσιο της επιχείρησης «Midnight Hammer».
Η συνδρομή
Στις 22 Ιουνίου, τα αμερικανικά στρατηγικά βομβαρδιστικά B-2 Spirit απογειώθηκαν από τη βάση Whiteman στο Μιζούρι των ΗΠΑ και επιτέθηκαν σε τρεις ιρανικούς πυρηνικούς στόχους: Φορντό, Νατάνζ και Ισφαχάν. Κατά την επιστροφή τους, ανεφοδιάστηκαν εν πτήσει με τη βοήθεια αεροσκαφών KC-135R Stratotanker που είχαν απογειωθεί από την αεροπορική βάση της Σούδας, στην Κρήτη.
Σύμφωνα με δεδομένα του Itamilradar, τρία KC-135R (με αριθμούς 63-7985, 58-0069, 60-0349) πέταξαν γύρω στις 05:00 ώρα Ελλάδας στον άξονα κεντρικής Μεσογείου – Μέσης Ανατολής για να υποστηρίξουν την επιστροφή των B-2. Το σημείο εναέριου ανεφοδιασμού τοποθετείται γεωγραφικά στην περιοχή νότια της Κρήτης, και η απογείωση των KC-135R καταγράφηκε από το έδαφος της 115 Πτέρυγας Μάχης, με το callsign τους να αντιστοιχεί σε αμερικανικές αποστολές με χαρακτήρα ειδικής αποστολής μεγάλης ακτίνας.
Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα, μέσω της ναυτικής και αεροπορικής βάσης της Σούδας, συνέδραμε επιχειρησιακά και τεχνικά τη μεγαλύτερη έως σήμερα επίθεση των ΗΠΑ σε ιρανικές στρατηγικές εγκαταστάσεις, χωρίς καν να έχει προηγηθεί συζήτηση σε εθνικό επίπεδο.
Το αεροναυτικό συγκρότημα της Σούδας –που περιλαμβάνει το Naval Support Activity Souda Bay και τη 115 Πτέρυγα Μάχης– λειτουργεί εδώ και χρόνια ως κρίσιμος κόμβος του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ στη Μεσόγειο. Από εκεί επιχειρούν τακτικά αεροσκάφη B-52, B-2, KC-135, UAV MQ-9 Reaper, καθώς και πλοία επιτήρησης και πληροφοριών. Όμως για πρώτη φορά επιβεβαιώθηκε εμπλοκή του σε επίθεση κατά πυρηνικών υποδομών τρίτης χώρας.
Η μετακίνηση των Patriot
Λίγες μέρες πριν από την επιχείρηση, στις 18 Ιουνίου, η ελληνική κυβέρνηση συγκάλεσε έκτακτη σύσκεψη στο ΥΠΕΘΑ, με αντικείμενο την «ενίσχυση της αντιαεροπορικής άμυνας της Κρήτης». Κατά την ίδια ημέρα, αποφασίστηκε η μεταφορά συστοιχίας Patriot από την ηπειρωτική Ελλάδα στη Σούδα. Η πληροφορία διέρρευσε στον Τύπο την επόμενη μέρα, κάτι που, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, προκάλεσε δυσαρέσκεια στην Ουάσιγκτον λόγω της ανασφάλειας που δημιουργεί η έκθεση στρατηγικών μετακινήσεων εν μέσω επιχειρησιακής προετοιμασίας.
Η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία διαθέτει συνολικά έξι πυροβολαρχίες Patriot. Μία εξ αυτών βρίσκεται από το 2022 στη Σαουδική Αραβία, καλύπτοντας τις υποδομές της Saudi Aramco, στο πλαίσιο διμερούς συμφωνίας με τις ΗΠΑ και το Ριάντ. Η μεταφορά της δεύτερης συστοιχίας στην Κρήτη σημαίνει ότι το 33% των αντιαεροπορικών Patriot της χώρας επιχειρεί εκτός του κύριου θεάτρου άμυνας –ενώ την ίδια ώρα η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και το βιομηχανικό τόξο Βοιωτίας–Αττικής μένουν χωρίς ενισχυμένη κάλυψη.
Παράλληλα, τα ρωσικής προέλευσης S-300, που είχαν αποκτηθεί μέσω Κύπρου τη δεκαετία του ’90, παρουσιάζουν σημαντικά προβλήματα διαθεσιμότητας. Λόγω των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, από το 2022 δεν υπάρχει τεχνική υποστήριξη, ανταλλακτικά ή δυνατότητα εργοστασιακής συντήρησης, με αποτέλεσμα να έχουν περιορισμένη επιχειρησιακή αξία. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο επίτιμος αρχηγός ΓΕΣ Γιώργος Καμπάς, σε τηλεοπτική εκπομπή υποστήριξε ότι πλέον οι S-300 έχουν μετατραπεί σε κοτέτσι.
Η μετακίνηση των Patriot στην Κρήτη, σύμφωνα με επιτελικά στελέχη, έγινε με το επιχείρημα ότι «προέχει η ενίσχυση της Σούδας σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων απειλών». Ωστόσο, καμία ενημέρωση δεν έγινε στο κοινοβούλιο, ούτε υπήρξε σαφής αναφορά για τη διάρκεια της αποστολής ή τα ανταλλάγματα. Ούτε από τις ΗΠΑ ζητήθηκε να εγκαταστήσουν δικό τους σύστημα –όπως έκαναν στην Ιορδανία, στην Πολωνία ή στο Κουβέιτ.
Χωρίς εγγυήσεις ασφαλείας
Η ενεργή συμμετοχή της Σούδας στην αμερικανική επίθεση κατά του Ιράν καθιστά την Ελλάδα συμμέτοχη χώρα σε αυτό τον πόλεμο, στην πλευρά του Ισραήλ. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών έχει προειδοποιήσει δημόσια ότι θα θεωρήσει «στόχο κάθε κράτος που διευκολύνει επίθεση κατά του εδάφους του». Η βάση της Σούδας, ως επιχειρησιακή υποδομή πρώτης γραμμής για τον ανεφοδιασμό των B-2, συγκαταλέγεται πλέον σε αυτές.
Την ίδια στιγμή, η μετακίνηση ελληνικών Patriot δεν συνοδεύεται από καμία προμήθεια νέων συστημάτων, ούτε από ενίσχυση της εγχώριας βιομηχανίας. Αντίθετα, η Ελλάδα «δανείζει» κρίσιμα μέσα σε συμμάχους, χωρίς να έχει εξασφαλίσει τεχνική επάρκεια για την άμυνα της επικράτειας.
Η επίσημη κυβερνητική γραμμή κάνει λόγο για «αξιοπιστία στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ». Όμως η στρατηγική πραγματικότητα είναι άλλη: η Ελλάδα λειτουργεί ως σταθερός πάροχος κρίσιμων υπηρεσιών, χωρίς εγγυήσεις ασφάλειας. Ούτε αμερικανική πυροβολαρχία στάλθηκε στη Σούδα, ούτε υπήρξε κάλυψη των ελλείψεων στην υπόλοιπη επικράτεια.
Η στρατιωτική εμπλοκή σε μία πολεμική αναμέτρηση, χωρίς θεσμικό διάλογο, χωρίς διαφάνεια και χωρίς εσωτερικό σχεδιασμό άμυνας, καταργεί κάθε έννοια εθνικής στρατηγικής. Η Ελλάδα εισήλθε στον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ με τη σφραγίδα του «δεδομένου συμμάχου» –χωρίς όμως καμία εξασφάλιση ότι, όταν έρθει η ώρα των αντιποίνων, δεν θα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή.
