Σάλος έχει ξεσπάσει το τελευταίο διάστημα με τον νέο οικοδομικό νόμο, ο οποίος επηρεάζει περί τους 10.000 οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων σε όλη τη χώρα, θέτοντας πολλές εκτάσεις εκτός σχεδίου δόμησης.
Σε πρόσφατες δηλώσεις του ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου προανήγγειλε νομοθετική ρύθμιση «η οποία θα είναι εναρμονισμένη με τη νομοθεσία και τη νομολογία και θα λαμβάνει υπόψη την ανάγκη στήριξης μικρών οικισμών και της αποκέντρωσης…». Η εν λόγω νομοθετική ρύθμιση έχει ως στόχο την αποκατάσταση της ασφάλειας για χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων και ειδικότερα για εκτάσεις της Ζώνης Γ, που με βάση τη νομολογία δεν έγιναν δεκτές στο Προεδρικό Διάταγμα.
Όπως αναφέρει το Προεδρικό Διάταγμα 129/2025, τα όρια των οικισμών προσδιορίζονται σε τρεις ζώνες, όπως ήταν διαμορφωμένα έως τις 14 Μαρτίου 1983, ημερομηνία που τέθηκε σε ισχύ ο Νόμος Τρίτση. Με βάση τον νέο νόμο, πολλές εκτάσεις που βρίσκονταν εκτός αυτών των ορίων, αν και μέχρι σήμερα θεωρούνταν άρτιες και οικοδομήσιμες, πλέον χαρακτηρίζονται εκτός σχεδίου και μη οικοδομήσιμες.
Να σημειωθεί δε, ότι η εκτός σχεδίου δόμηση πλέον υφίσταται σημαντικούς περιορισμούς. Η Ολομέλεια του ΣτΕ έκρινε ως αντισυνταγματικές ορισμένες διατάξεις του ΝΟΚ που προέβλεπαν μπόνους συντελεστή δόμησης και ύψους για κτίρια, τα οποία δίνονταν ως κίνητρα για την ενεργειακή αναβάθμιση. Γεγονός, που είχε άμεσες συνέπειες, ως επί το πλείστον για τις οικοδομικές άδειες που εκδόθηκαν βάσει αυτών των κινήτρων και στις οποίες δεν είχαν ξεκινήσει οι εργασίες μέχρι την 11η Δεκεμβρίου 2024. Για τις άδειες αυτές, οι πρόσθετοι όγκοι και ύψη που προέκυπταν από τα μπόνους θεωρούνται πλέον μη νόμιμοι, δημιουργώντας αβεβαιότητα τόσο σε ιδιοκτήτες όσο και κατασκευαστές.
Παράλληλα, στον ΝΟΚ υπάρχουν 15 κατηγορίες εξαιρέσεων για ειδικές περιπτώσεις, όπως π.χ. προστατευόμενες περιοχές, γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας κ.ο.κ., ενώ την ίδια ώρα το νέο πλαίσιο απαγορεύει τη μελλοντική διεύρυνση των ορίων των οικισμών, ακόμα και κατά τη διαδικασία επανέγκρισης ή αναοριοθέτησης.
«Πρόκειται για ένα νομοθέτημα που κοιτάζει πίσω, ούτε στο παρόν, ούτε στο μέλλον», επεσήμανε ο πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλαδος (ΚΕΔΕ) Λάζαρος Κυρίζογλου σε μία από τις τελευταίες συνεδριάσεις προσθέτοντας «Χωρίς να λαμβάνει υπόψη του την πραγματικότητα δημιουργεί προβλήματα, γιατί ξαφνικά ένα οικόπεδο θα γίνει χωράφι. Από τις πρώτες δε εκτιμήσεις επί χάρτου που έχουν προβεί οι δήμοι, διαπιστώνεται ότι μέχρι και 80% των οικισμών αυτών μένουν εκτός ορίων, ιδιοκτησίες εντός σχεδίου από τη δεκαετία του 1980, με ή χωρίς κτίσμα, μετά την έγκριση των ΤΠΣ – ΕΠΣ θα τεθούν εκτός ως μη άρτιες και οικοδομήσιμες.
Άμεση συνέπεια είναι να πληγεί η μικρομεσαία ιδιοκτησία και να ωφεληθούν οι μεγαλοϊδιοκτήτες ή μεγαλοκεφαλαιούχοι, που θα μπορούν να προχωρήσουν σε ιδιωτικές πολεοδομήσεις βάσει του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου. Όλα τα παραπάνω ενισχύουν τους λόγους που οδηγείται σε εγκατάλειψη και μαρασμό η ελληνική περιφέρεια, που με τόσο κόπο οι δήμοι προσπαθούν να κρατήσουν ζωντανή».
Όσον αφορά στον νέο νόμο, το ΔΣ της ΚΕΔΕ έχει ζητήσει ομοφώνως να ικανοποιηθούν τρία αιτήματά του. Πρώτον, το άμεσο πάγωμα του Προεδρικού Διατάγματος. Δεύτερον, να πραγματοποιηθεί άμεση συνάντηση της ΚΕΔΕ με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και το Συμβούλιο της Επικρατείας ώστε να βρεθεί μια εφαρμόσιμη λύση και τρίτον, τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ), τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΕΠΣ) και οι μελετητές, που είναι σε συνεχή διαβούλευση με τα τοπικά Δημοτικά Συμβούλια, να έχουν την πραγματική δυνατότητα να προσδιορίζουν τα όρια των οικισμών, χωρίς τους οριζόντιους και ανελαστικούς περιορισμούς του Σχεδίου Προεδρικού Διατάγματος, αλλά βάσει των δεικτών, των κανόνων της επιστήμης της χωροταξίας και της δυναμικής των οικισμών.
