Μετά το δημόσιο χρέος, η πιο μεγάλη “βόμβα” την οποία καλείται να εξουδετερώσει η νέα κυβέρνηση αφορά στην αντιμετώπιση των δυσθεώρητων προβλημάτων και ελλειμμάτων του δημόσιου συστήματος ασφάλισης, μετά από δεκαετίες στρεβλούς διαχείρισης και μια πενταετία δραστικής συρρίκνωσης των οικονομικών μεγεθών του, ελέω των μνημονιακών νόμων.
Ηδη, για το τρέχον έτος τα ελλείμματα των ασφαλιστικών ταμείων θα κυμανθούν στο επίπεδο του 1,8 με 2 δισ. ευρώ. Την ίδια στιγμή, τα αποθεματικά τους, από περίπου 24 δισ. ευρώ προ μνημονίων, μετά το PSI έχουν μειωθεί κάτω από τα 4,5 δισ. ευρώ (ποσό το οποίο καλύπτει τις ανάγκες μόλις δύο μηνών).
Το πρόβλημα είναι ότι, από το 2016 και μετά, η «μαύρη τρύπα» των ασφαλιστικών ταμείων θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο. Ο λόγος είναι η αναμενόμενη αύξηση των συνταξιοδοτικών αιτήσεων.
Όπως χαρακτηριστικά είχε αναφέρει σε συνέντευξη στην «Εποχή» ο πρώην επιστημονικός διευθυντής του ΙΝΕ – ΓΣΕΕ και ομότιμος καθηγητής του Παντείου, Σάββας Ρομπόλης, «το έτος κρίσης είναι το 2016. Κατά το έτος αυτό, το ασφαλιστικό θα πρέπει να πάρει επιπλέον από τις εισφορές και την κρατική επιχορήγηση 950 εκατ. ευρώ. Το 2017 θα χρειάζεται 1,8 δισ. ευρώ, το 2019 επιπλέον 2,4 δισ. ευρώ και φτάνει το 2023 στα 3,8 δισ. ευρώ, όπου τότε αρχίζει το φαινόμενο του “babe boom”». Συγκεκριμένα, από το 2023 μέχρι το 2028 θα αρχίσουν να παίρνουν σύνταξη αυτοί που γεννήθηκαν την πενταετία 1960 – 1965 (στην Ελλάδα εκείνη την περίοδο γεννήθηκαν 770.000 άτομα).
«Επομένως, το 2023, το ΣΚΑ θα έχει επιπλέον ανάγκη 3,8 δισ. ευρώ και το 2028 θα χρειάζεται 6,5 δισ. περισσότερα» είχε αναφέρει ο κ. Ρομπόλης προσθέτοντας ότι «αν δούμε ταυτόχρονα και τις αποπληρωμές των δανείων που έχουμε μέσα στα υπό εξέταση έτη, διαμορφώνονται ανάγκες για την ελληνική οικονομία είτε προς τους δανειστές, είτε προς τους συνταξιούχους, αρκετών δισ. ευρώ».
Οι 10 «ρήτρες θανάτου»
Σε αναμονή, λοιπόν, των αποφάσεων για το δημόσιο χρέος, η νέα κυβέρνηση καλείται να αντιμετωπίσει τόσο τα προβλήματα που «έρχονται» από το παρελθόν, όσο και τα «αγκάθια» που δημιουργήθηκαν στο ασφαλιστικό με τους μνημονιακούς νόμους. Η νέα πολιτική ηγεσία, με απόφαση του αναπληρωτή υπουργού Κοινωνικής Ασφάλισης Δ. Στρατούλη, έχει «παγώσει» τις ρυθμίσεις οι οποίες θα έπρεπε να είχαν τεθεί σε ισχύ από τις αρχές του 2015, σύμφωνα με τη νομοθεσία των μνημονίων (αλλαγή του τρόπου υπολογισμού των κύριων συντάξεων και των εφάπαξ, καθώς και μείωση των επικουρικών κατά 15% επιπλέον).
Η συνολικότερη, όμως, διευθέτηση των εκκρεμών ζητημάτων θα εξαρτηθεί από τις διαβουλεύσεις με τους δανειστές. Ανάλογα με την έκβαση τους, θα αντιμετωπιστούν οι 10 «ρήτρες θανάτου» τις οποίες είχε επισημάνει προ των εκλογών ο σημερινός αντιπρόεδρος της Βουλής και βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξης Μητρόπουλος, όπως αυτές έχουν θεσμοθετηθεί με τα μνημόνια. Μέσα σε αυτές περιλαμβάνονται:
1) Η «ρήτρα θανάτου» (άρθρο 42 ν.4052/2012) που υποχρεώνει από 1-1-2015 τους συνταξιούχους να αποκληρώνουν εν ζωή, αν επιθυμούν, τις συζύγους τους από τη σύνταξη.
2) Η «ρήτρα μηδενικού ελλείμματος» (άρθρο 42 ν.4052/2012), που από 1-1-2015 μειώνει ανά τρίμηνο τις επικουρικές και τα εφάπαξ μέχρι την οριστική κατάργησή τους σε βάθος διετίας.
3) Η «ρήτρα εγγύησης μόνο της βασικής σύνταξης» (άρθρο 37 ν.3863/2010) που από 1-1-2015 οδηγεί σε μεγάλες μειώσεις τις κύριες συντάξεις, αφού περιορίζει δραστικά την κρατική επιχορήγηση.
4) Η «ρήτρα αυτόματης αύξησης των ορίων ηλικίας» (άρθρο 11 ν.3863/2010), που από 1-1-2021 αναπροσαρμόζει ανά τριετία προς τα πάνω τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης ανάλογα με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής.
5) Η «ρήτρα διαρκούς μείωσης των δαπανών για τη σύνταξη μέχρι το 2060».
6) Η «ρήτρα μείωσης στο μισό των δαπανών για υγεία
και φάρμακα».
7) Η «ρήτρα μείωσης στο μισό των δαπανών για τη λειτουργία του κράτους» και όχι πάνω από 9% του ΑΕΠ (ν. 4046/2012).
8) Η «ρήτρα εξίσωσης μισθών και εισφορών» με τα αντίστοιχα της Βουλγαρίας (ν. 4046/2012).
9) Η «ρήτρα ρευστοποίησης της περιουσίας των οφειλετών προς τα Ταμεία μέσω του ΚΕΑΟ» (ν. 4172/2013).
10) Η «ρήτρα κατάργησης των κοινωνικών επιδομάτων και των επιδομάτων πρόνοιας», προκειμένου να εφαρμοστεί ο θεσμός του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος.
Νάσος Χατζητσάκος
