Απορίες μετά τη συζήτηση για τις προγραμματικές δηλώσεις στη Βουλή
Του Θάνου Χατζόπουλου
Η τριήμερη συζήτηση για τις προγραμματικές δηλώσεις στη Βουλή επιφύλαξε μια νέα απογοήτευση για όσους προσδοκούσαν πως μέσα από τις τοποθετήσεις του πρωθυπουργού και των υπουργών θα έμπαιναν οι βάσεις για να απαντηθεί το κρίσιμο ερώτημα για την κυβέρνηση: μπορούν να υπάρξουν «ισοδύναμα μέτρα» απέναντι στο μνημόνιο;
Ένα ερώτημα βεβαίως που δεν περιμέναμε να απαντηθεί από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, ούτε καν από τους ΑΝΕΛ. Ήταν και εξακολουθεί να παραμένει το θεμελιώδες -για να μην πούμε υπαρξιακό- ερώτημα για τον ΣΥΡΙΖΑ από την υπογραφή της συμφωνίας στις 13 Ιουλίου έως σήμερα, ενώ είναι απολύτως βέβαιο πως θα καθορίσει την εμβέλεια της πολιτικής του παρέμβασης τα επόμενα χρόνια. Όμως, η άποψη πως η ανίχνευση απαντήσεων σε αυτό το ερώτημα θα έπρεπε να προηγηθεί της προκήρυξης των εκλογών απορρίφθηκε. Αφού το Συνέδριο αργεί και οι προθεσμίες τρέχουν, η κυβέρνηση αναγκαστικά θα δοθεί μέσω της υλοποίησης του κυβερνητικού έργου με τις προγραμματικές να αποτελούν την πρώτη σαφή ένδειξη προθέσεων. Διαφάνηκε λοιπόν κάποια απάντηση με τη συζήτηση στη Βουλή; Δυστυχώς όχι.
Το πλαίσιο της κυβέρνησης
Οι ομιλίες του Πρωθυπουργού έθεσαν εξαρχής ένα διαφορετικό πλαίσιο. «Είμαστε αναγκασμένοι να προχωρήσουμε στην πρώτη αξιολόγηση του προγράμματος, που περιέχει δύσκολα και επιβαρυντικά μέτρα» τόνισε ο Αλέξης Τσίπρας αντισταθμίζοντας αυτήν την καθόλου οικεία, μέχρι τώρα, για τον ΣΥΡΙΖΑ φρασεολογία με μια υπόσχεση πως έτσι «θα γυρίσουμε σε ανάπτυξη και θα αποκαταστήσουμε την μακροπρόθεσμη σταθερότητα της ελληνικής οικονομίας προκειμένου στις αρχές του 2017 να ανακτήσουμε την πρόσβασή μας στις αγορές».
Η αξιολόγηση, υπογράμμισε ο Αλ. Τσίπρας, είναι «το κλειδί που θα ανοίξει την πόρτα της απομείωσης του χρέους και της ανακεφαλοποίησης των τραπεζών ως το τέλος του έτους». Η απομείωση χρέους, η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και η δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων είναι οι τρεις προτεραιότητες για τους επόμενους 20 μήνες, όπως είπε, αλλά τα δύσκολα δεν τελειώνουν εδώ γιατί στον ορίζοντα υπάρχουν τέσσερις «μάχες» που θα πρέπει να δοθούν και αφορούν: τη ρύθμιση των κόκκινων δανείων, την επαναρύθμιση αγοράς εργασίας και την επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων, τη διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα της ΔΕΗ και της ΑΔΜΗΕ και το νέο Ταμείο αξιοποίησης της Δημόσιας Περιουσίας.
Οι τέσσερις μάχες
Κάθε μία από τις παραπάνω λέξεις θα χρειαζόταν εκατοντάδες άλλες για να αναλυθεί. Πρόκειται όμως για βασικούς όρους της συμφωνίας που υπογράφτηκε στις 13 Ιουλίου και γίνονται προγραμματικοί στόχοι της κυβέρνησης χωρίς ισοδύναμα.
Η «απομείωση του χρέους», που αντικατέστησε το στόχο της διαγραφής του μεγαλύτερου μέρους του, όπως διευκρινίστηκε σημαίνει επιμήκυνση πληρωμών, μείωση επιτοκίων και μετατροπή τους σε σταθερά, ρήτρα ανάπτυξης και μια μακρά περίοδο χάριτος. Μάλιστα, η κυβέρνηση φαίνεται να αποδίδει μεγάλη σημασία στις πρόσφατες δηλώσεις του Φρανσουά Ολάντ στο Ευρωκοινοβούλιο. Αλλά πρόκειται για μια διαπραγμάτευση που δεν έχει αρχίσει και, όπως αναγνώρισε και ο ίδιος πρωθυπουργός, έχει τουλάχιστον μια προϋπόθεση: την αξιολόγηση του Νοεμβρίου. Άρα δεν αποτελεί ισοδύναμο για τα μέτρα που θα περιλαμβάνει το πολυνομοσχέδιο, που αναμένεται να κατατεθεί τη Δευτέρα στη Βουλή.
Η αλλαγή του μάνατζμεντ των Τραπεζών που θα ανακεφαλαιοποιηθούν με χρήματα του ελληνικού Δημοσίου στην οποία αναφέρθηκε σε υψηλούς τόνους ο Αλ. Τσίπρας («η περίοδος της διαπλοκής και των εξαρτήσεων έχει τελειώσει οριστικά») δεν αποτελεί μια εναλλακτική απέναντι στη μνημονιακή πολιτική, αφού προβλέπεται από τη συμφωνία της 13ης Ιουλίου.
Και φυσικά δεν μπορεί να θεωρηθεί εναλλακτική πολιτική η «δημιουργία περιβάλλοντος για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων με τη συγκρότηση Ειδικού Φορέα, ο οποίος θα έχει την ευθύνη για τη δημιουργία, την εκπόνηση και την ανάπτυξη επενδυτικών σχεδίων, τη δημιουργία του αναγκαίου θεσμικού πλαισίου, τη δημιουργία και προστασία των ελληνικών brands και την ενίσχυση δημιουργίας νέων επιχειρήσεων».
Αλλά και ο χαρακτηρισμός «μάχες» που χρησιμοποίησε ο πρωθυπουργός για τα τέσσερα καυτά ζητήματα (κόκκινα δάνεια, εργασιακά, ΔΕΗ, ιδιωτικοποιήσεις) εμπεριέχει τον κίνδυνο κάποιες από αυτές να χαθούν ή να υπάρχουν υποχωρήσεις. Για τα κόκκινα δάνεια, η επιμονή της τρόικας να δοθούν σε distress funds είναι δεδομένη, ενώ στις ιδιωτικοποιήσεις η κατάρρευση των «κόκκινων γραμμών» είναι ολοκληρωτική, όπως φάνηκε από την υπόθεση του ΟΛΠ, όπου πλέον η μάχη δίνεται για να μην πωληθούν μαζί με τις εγκαταστάσεις του λιμανιού και αρχαιολογικοί χώροι. Το μόνο «ισοδύναμο» που παρουσιάστηκε στη Βουλή ήταν η πρόσκληση του Αλ. Τσίπρα στη δευτερολογία του προς το ΠΑΣΟΚ και το Ποτάμι για συγκρότηση «αντινεοφιλεύθερου μετώπου».
Ακόμη και η αναστολή του ΦΠΑ 23% στην ιδιωτική εκπαίδευση δεν αποτελεί μέτρο ανακούφισης ή ακόμη περισσότερο αντιστάθμισης των «επιβαρυντικών μέτρων» αφού έχει ημερομηνία λήξης. Έως το τέλος Νοεμβρίου θα πρέπει να βρεθεί «ισοδύναμο» με το οποίο να συμφωνούν οι δανειστές.
Τα ισοδύναμα έπονται…
Εκεί όπου φαίνεται πως δεν έχουν βρεθεί ισοδύναμα είναι τα εργασιακά και το Ασφαλιστικό. Ο Αλ. Τσίπρας τόνισε ότι η κυβέρνηση κατάφερε με «σκληρή διαπραγμάτευση να διατηρήσει το ΕΚΑΣ μέχρι το 2020» και συμπλήρωσε ότι η αλλαγή της «αρχιτεκτονικής του ασφαλιστικού» θα επιχειρηθεί να λειτουργήσει ως γενικό ισοδύναμο απέναντι στις δεσμεύσεις τις οποίες η κυβέρνηση επιθυμεί να αποτρέψει: ρήτρα μηδενικού ελλείμματος, μείωση των κατώτατων συντάξεων κλπ.
Στη δική του τοποθέτηση ο υπουργός Εργασίας Γ. Κατρούγκαλος προσγείωσε ανώμαλα αυτές τις εξαγγελίες προϊδεάζοντας για μερικές από τις ρυθμίσεις του πολυνομοσχεδίου. «Ενδιάμεσα από το νέο ασφαλιστικό θα υπάρξει και ένα νομοσχέδιο με ρυθμίσεις κοινωνικό-ασφαλιστικές που προκαλεί ανάκληση θετικών ρυθμίσεων» είπε και συμπλήρωσε «θα επιδιώξουμε να εξουδετερώσουμε αυτή τη δυσμενή ανάκληση ρυθμίσεων μέσω της γενικής μεταρρύθμισης του ασφαλιστικού συστήματος». Δηλαδή θα πρέπει πρώτα να ψηφίσουμε τις περικοπές και μετά να ψάξουμε να βρούμε αν σε βάθος χρόνου είναι δυνατόν να αντισταθμιστούν.
Ταυτόχρονα, ο Γ. Κατρούγκαλος αρνήθηκε να δεσμευτεί και για το θέμα των ομαδικών απολύσεων. Σημείωσε, όμως, ότι θα επιχειρήσει να πετύχει την ανατροπή του αιτήματος για πλήρη απελευθέρωση που θέλουν οι δανειστές εντάσσοντάς το σε έναν ευρύτερο ευρωπαϊκό διάλογο.
Βέβαια, αν ψάξει κανείς στις αγορεύσεις υπουργών θα βρει αρκετές που περιείχαν δεσμεύσεις σε μια άλλη κατεύθυνση όπως, για παράδειγμα, του Γ. Τσιρώνη για το Ελληνικό. Όμως αυτό δεν αρκεί όταν η γενική κατεύθυνση της κυβερνητικής πολιτικής κινείται γύρω από άξονες όπως «ανάπτυξη», «σταθερότητα» και «επιστροφή στις αγορές». Και έτσι η κυβέρνηση κινδυνεύει να «χάσει τη μπάλα», όπως προειδοποίησε ο Ευκλείδης Τσακαλώτος.
•
