Όταν στις 11 Μαρτίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την έγκριση του «Νέου ευρωπαϊκού συστήματος επιστροφών» ως συμπλήρωμα του Νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο (Μάιος 2024), δεν έμεινε αμφιβολία για τη θεσμική εναρμόνιση στις απαιτήσεις των ακροδεξιών δυνάμεων εντός των ευρωπαϊκών οργάνων αλλά και των κρατών- μελών της. Αν το 2008 και το 2018 οι μεταναστευτικές πολιτικές παρουσίαζαν μια όλο και πιο σκληρή αντιμετώπιση απέναντι σε κατεξοχήν ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες -υιοθετώντας τη λογική «περισσότερη κράτηση- λιγότερα δικαιώματα»- το 2025 με το πρόσχημα των «διαφορετικών συνθηκών» και της στρατιωτικοποιημένης αντίληψης για την ευρωπαϊκή ασφάλεια η κατάσταση εκτραχύνεται.
Η επαναφορά της κατεύθυνσης της λεγόμενης «οδηγίας της ντροπής» του 2008 σε σαφώς ενισχυμένη παραλλαγή προβλέπει την ενιαιοποίηση των κριτηρίων για την «υποχρεωτική επιστροφή» προσφύγων και μεταναστών και τη νομιμοποίηση του φυλετικού προφίλ μεταξύ των κριτηρίων επιλογής/απόρριψης των αιτούντων άσυλο.
Η Κομισιόν εισάγει τη δυνατότητα απελάσεων προς «τρίτες χώρες», άγνωστες στους απελαυνόμενους, που δεν είναι καν σημεία διαμετακομισμού προς τις χώρες προέλευσης τους ή αυτές μέσω των οποίων έφτασαν στα σύνορα της ΕΕ, χερσαία ή υδάτινα. Πρόκειται για τους λεγόμενους «θύλακες επιστροφής» σε έστω και καταχρηστικά αποκαλούμενες ασφαλείς τρίτες χώρες, προορισμοί μαζικών απελάσεων, σύμφωνα με την ακροδεξιά λογική της « επαναμετανάστευσης». Αυξάνεται έτσι η δυνατότητα να στέλνονται εκεί όχι μόνο όσοι συλλαμβάνονται για παράνομη είσοδο στην ΕΕ και δεν τους αναγνωρίζεται εξ αρχής προσφυγικό προφίλ ούτε μόνο όσων η αίτηση ασύλου απορρίπτεται αλλά και οι αιτούντες άσυλο που δικαιούνται ασφαλή τρίτη χώρα παραμονής. Από τον σχεδιασμό (προς το παρόν) εξαιρούνται οικογένειες και ασυνόδευτα ανήλικα.
Η απαίτηση για νεωτεριστικές λύσεις που θα υπερβαίνουν το περσινό Σύμφωνο ως προς την πρόληψη της «ακανόνιστης μετανάστευσης» προς την Ευρώπη, εισάγει ευθαρσώς τη λογική των χωρών – στρατοπέδων ή των ανθρώπινων χωματερών και τη νομιμοποίηση και ενθάρρυνση των σχετικών διακρατικών συμφωνιών, όπως αυτή που επιδιώκει η Τζόρτζια Μελόνι μεταξύ Ιταλίας- Αλβανίας και αυτή μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου- Ουγκάντας που μπλόκαραν τα βρετανικά δικαστήρια. Με την ίδια λογική θα μπορούν να ανακατευθύνονται προς αποβίβαση όσοι σώζονται σε διεθνή ύδατα αλλά ακόμα και αυτοί που περιμένουν την επανεξέταση αίτησης ασύλου που σε πρώτο βαθμό έχει απορριφθεί. Η όλη διαδικασία δημιουργίας σχετικών υποδομών θα ξεκινήσει μέσω πιλοτικών προγραμμάτων χρηματοδοτούμενων από ευρωπαϊκά κονδύλια που προφανώς δε βρίσκονταν για τη βελτίωση των συνθηκών φιλοξενίας, παροχής υγείας, εκπαίδευσης και κοινωνικής ένταξης προσφύγων και μεταναστών στις ευρωπαϊκές χώρες.
Η δαιμονοποίηση πληθυσμιακών ομάδων, βασικός πυλώνας της ρατσιστικής ρητορικής, βρίσκει την έκφρασή της μέσω του μέτρου της εσπευσμένης επιστροφής προσώπων «επικίνδυνων για την ασφάλεια», όπου συμπεριλαμβάνονται και δυνητικά επικίνδυνα για διάπραξη έκνομων ενεργειών πρόσωπα, ενώ παραβιάζεται σαφώς η θεσμοθέτηση της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων μεταξύ των χωρών της ΕΕ, εφόσον συστηματοποιείται το μέτρο της κράτησης που θεωρούνταν έσχατης επιλογής λύση και μπορεί να παραταθεί πέραν των 18 ή και 24 μηνών, ενώ αφορά όχι μόνο μεμονωμένα άτομα αλλά και οικογένειες και ανήλικα παιδιά. Η κατάσταση της υγείας των ανθρώπων θα λαμβάνεται μεν υπόψη αλλά δεν αναφέρεται η υποχρέωση παροχής περίθαλψης.
Προφανώς δεν παραλείπεται η εντατικοποίηση των αναγκαστικών επιστροφών ακόμα και ανηλίκων (συμπεριλαμβανομένων των ασυνόδευτων), εις βάρος των κινήτρων και διαδικασιών εθελουσίας επιστροφής. Οι μαζικές κρατήσεις ανθρώπων χωρίς διάπραξη αδικημάτων και η δημιουργία θυλάκων – στρατοπέδων με παράλληλα οικονομικά ανταλλάγματα στις πρόθυμες χώρες υποδοχής τους, θα στοιχίσουν εκατομμύρια στους ευρωπαίους φορολογούμενους που θα πληρώσουν τις κατάφωρες παραβιάσεις βασικών ανθρώπινων δικαιωμάτων. Ο εκφασισμός κοστίζει ακριβά.
Μπορεί το νέο σύστημα ευρωπαϊκής διαταγής επιστροφών να γίνεται υποχρεωτικό για τα κράτη- μέλη της ΕΕ από την 1η Ιουλίου 2027, υπάρχουν ωστόσο και οι ενθουσιώδεις πιονιέροι. Ανάμεσα τους η ελληνική κυβέρνηση. Η σοκαριστική τοποθέτηση του Μάκη Βοριδη ως υπουργού Μεταναστευτικής Πολιτικής μαζί με τις πρωθυπουργικές δηλώσεις για την αδημονία κοινοποίησης νέων διευρυμένων καταλόγων των ασφαλών χωρών προέλευσης ώστε « η χώρα να κινηθεί αναλόγως», προδικάζουν την εξέλιξη. Ο νέος υπουργός υπήρξε σαφής. Θα επιμείνει όχι μόνο την αυστηροποίηση ακόμα και της ελεγχόμενης μετανάστευσης των εργατών γης- μέσω διακρατικών συμφωνιών -ώστε να επιλέγεται ποιοι, από που, πότε, για πόσο θα δουλεύουν, αλλά και στη « διεθνή συζήτηση» της οποίας τις βάσεις έβαλε ήδη ο Ντόναλντ Τραμπ και στην οποία η Ευρώπη οφείλει να πάρει θέση. Εδώδιμη και αποικιακή, η ρατσιστική δυστοπία είναι ήδη εδώ.
