FARC: το πο­λι­τι­κό κόμ­μα των πρώην α­νταρ­τώ­ν

Η υ­πο­γρα­φή της συμ­φω­νίας ει­ρή­νης α­νά­με­σα στην κυ­βέρ­νη­ση Χουάν Μα­νουέλ Σά­ντος και τις έ­νο­πλες ε­πα­να­στα­τι­κές δυ­νά­μεις της Κο­λομ­βίας-Λαϊκός Στρα­τός (FARC) εί­ναι έ­να ση­μα­ντι­κό γε­γο­νός για τη χώ­ρα, με­τά α­πό 53 χρό­νια συ­γκρού­σεων –το πιο μα­κρο­χρό­νιο ε­πα­να­στα­τι­κό κί­νη­μα στις χώ­ρες της Λα­τι­νι­κής Αμε­ρι­κής. Η συμ­φω­νία αυ­τή, που τέ­θη­κε σε ε­φαρ­μο­γή α­πό τον πε­ρα­σμέ­νο Δε­κέμ­βριο, α­πο­τε­λεί και μια και­νού­ρια πρό­κλη­ση για τους μα­χη­τές σή­με­ρα της ει­ρή­νης, οι ο­ποίοι πρέ­πει να α­ντι­με­τω­πί­σουν μια σει­ρά α­πό δυ­σκο­λίες, να α­ντι­στα­θούν στις προ­κλη­τι­κές ε­νέρ­γειες της α­κρο­δε­ξιάς και να πε­τύ­χουν στην και­νού­ρια τους πο­ρεία: με την έ­ντα­ξη και τη συμ­με­το­χή τους στην πο­λι­τι­κή ζωή της Κο­λομ­βίας.
Ήδη στις αρ­χές του Σε­πτέμ­βρη πραγ­μα­το­ποίη­σαν στην πρω­τεύου­σα Μπο­γκο­τά το έ­κτα­κτο συ­νέ­δριο του κόμ­μα­τός τους, της Εναλ­λα­κτι­κής Επα­να­στα­τι­κής Δύ­να­μης των Κοι­νο­τή­των (FARC). Το α­κρω­νύ­μιο της ορ­γά­νω­σης πα­ρέ­μει­νε, ό­μως, ο έ­νο­πλος α­γώ­νας α­πο­τε­λεί πα­ρελ­θόν. Σή­με­ρα στην η­με­ρή­σια διά­τα­ξη εί­ναι η πο­λι­τι­κή και κοι­νω­νι­κή δρά­ση και α­σφα­λώς η συμ­με­το­χή στις ε­κλο­γές και τους κοι­νο­βου­λευ­τι­κούς α­γώ­νες. Και η ρι­ζι­κή αυ­τή αλ­λα­γή εί­χε και έ­να συμ­βο­λι­κό χα­ρα­κτή­ρα με τα α­πο­κα­λυ­πτή­ρια του κομ­μα­τι­κού εμ­βλή­μα­τος, που έ­γι­ναν στην πλα­τεία Μπο­λι­βάρ. Εκεί εί­χαν συ­γκε­ντρω­θεί χι­λιά­δες λα­ού και εί­δαν μπρο­στά τους έ­να τρια­ντά­φυλ­λο με εν­νέα πέ­τα­λα, που στην καρ­διά του εί­χε έ­να κόκ­κι­νο φύλ­λο με α­στέ­ρι, α­ντί για τα δύο δια­σταυ­ρού­με­να ό­πλα. Το κόκ­κι­νο πα­ρέ­πε­μπε στο λου­λού­δι που κρα­τού­σε στο χέ­ρι ο πρό­ε­δρος της πα­τριω­τι­κής ε­νό­τη­τας στις προ­ε­δρι­κές ε­κλο­γές το 1980, στις ο­ποίες εί­χαν ε­πι­χει­ρή­σει και οι έ­νο­πλοι ε­πα­να­στά­τες να πά­ρουν μέ­ρος. Οι ε­κλο­γές αυ­τές κα­τέ­λη­ξαν σε αι­μα­το­χυ­σία, που στοί­χι­σε τη ζωή σε πά­νω α­πό 3.000 α­γω­νι­στές –αρ­κε­τοί ή­ταν ε­κλεγ­μέ­νοι α­ντι­πρό­σω­ποι του λα­ού.

Να οι­κο­δο­μή­σου­με μια χώ­ρα δια­φο­ρε­τι­κή

Ο η­γέ­της των FARC, Ρο­ντρί­γκο Λα­ντό­νο, γνω­στός με το ψευ­δώ­νυ­μο «Τι­μο­σέν­κο», μι­λώ­ντας στους συ­γκε­ντρω­μέ­νους εί­πε: «θέ­λου­με να οι­κο­δο­μή­σου­με με ό­λους ε­σάς μια χώ­ρα δια­φο­ρε­τι­κή (…) συμ­φι­λιω­μέ­νη, α­φή­νο­ντας πί­σω στη λή­θη το πα­ρελ­θόν». Στη συ­νέ­χεια α­να­φέρ­θη­κε στις με­γά­λες ι­δέες που υ­πε­ρα­σπί­στη­καν οι FARC για την κοι­νω­νι­κή δι­καιο­σύ­νη, την υ­γεία, την ι­σό­τη­τα αν­δρώ­ν-γυ­ναι­κών.
Ο ο­μι­λη­τής στά­θη­κε ι­διαί­τε­ρα στον ε­πα­να­στα­τι­κό χα­ρα­κτή­ρα της πο­λι­τι­κής του κόμ­μα­τος και ε­πέ­μει­νε στην α­νά­γκη «να ξε­πε­ρα­στούν οι αι­τίες που ο­δή­γη­σαν στη σύ­γκρου­ση». Μια σύ­γκρου­ση που εί­χε σαν συ­νέ­πεια να χά­σουν τη ζωή τους πά­νω α­πό 250.000 άν­θρω­ποι και α­πό τις δύο πλευ­ρές. Να φέ­ρο­νται ως α­γνοού­με­νοι πε­ρί­που 60.000 και ε­κα­τομ­μύ­ρια άν­θρω­ποι α­να­γκά­στη­καν να με­τα­κι­νη­θούν, α­φή­νο­ντας τις ε­στίες τους.
Ο Ρο­ντρί­γκο Λα­ντό­νο μί­λη­σε για την α­νά­γκη των με­ταρ­ρυθ­μί­σεων στον οι­κο­νο­μι­κό και κοι­νω­νι­κό το­μέα. «Με­ταρ­ρυθ­μί­σεις, ό­μως, εί­ναι ε­ξί­σου α­νά­γκη να γί­νουν και στους θε­σμούς, για­τί μό­νο έ­τσι θα μπο­ρέ­σει να λει­τουρ­γή­σει η δη­μο­κρα­τία. Χω­ρίς τη δη­μο­κρα­τία, οι συμ­φω­νίες θα πα­ρα­μεί­νουν νε­κρό γράμ­μα», εί­πε και συ­νέ­χι­σε: «Δεν μι­λά­με για το σο­σια­λι­σμό και τον κομ­μου­νι­σμό, αλ­λά για την υ­λο­ποίη­ση των συμ­φω­νιών. Για την ει­ρή­νη και την κοι­νω­νι­κή συμ­φι­λίω­ση. Η ει­ρή­νη περ­νά­ει και μέ­σα α­πό το ξε­ρί­ζω­μα του καρ­κι­νώ­μα­τος της δια­φθο­ράς και την α­πό­κρου­ση των πα­ρά­νο­μων ε­γκλη­μα­τι­κών α­πει­λών».
Οι α­πει­λές αυ­τές έ­χουν προ­κα­λέ­σει εύ­λο­γες α­νη­συ­χίες, για­τί α­πό την 1η Δε­κεμ­βρίου πά­νω α­πό 17 η­γέ­τες κοι­νω­νι­κών ορ­γα­νώ­σεων δο­λο­φο­νή­θη­καν, ό­πως κα­τήγ­γει­λε ο εκ­πρό­σω­πος των θυ­μά­των, Αλέν Ζα­ρά. Η κα­ταγ­γε­λία αυ­τή ε­πι­βε­βαιώ­θη­κε και α­πό την Ύπα­τη Αρμο­στεία του Ο­ΗΕ για τα δι­καιώ­μα­τα του αν­θρώ­που. Οι FARC κα­τήγ­γει­λαν τις πο­λι­τι­κές δια­φθο­ράς που θέ­τουν σε κίν­δυ­νο την κα­τά­παυ­ση του πυ­ρός και την ει­ρή­νη.

Εκλέχ­θη­κε το νέο Εθνι­κό Συμ­βού­λιο του κόμ­μα­τος

Στο συ­νέ­δριο πή­ραν μέ­ρος 1.200 α­ντι­πρό­σω­ποι, οι ο­ποίοι ε­ξέ­λε­ξαν το νέο Εθνι­κό Συμ­βού­λιο με 111 μέ­λη, αλ­λά­ζο­ντας ρι­ζι­κά τη δο­μή της προ­η­γού­με­νης ορ­γά­νω­σης, που χα­ρα­κτη­ρι­ζό­ταν α­πό μια αυ­στη­ρή πυ­ρα­μο­ει­δή συ­γκρό­τη­ση. Ένα α­πό τα πρώ­τα κα­θή­κο­ντα του Εθνι­κού Συμ­βου­λίου εί­ναι να ο­ρί­σει μέ­χρι τον Νοέμ­βριο τους υ­πο­ψή­φιους για τις βου­λευ­τι­κές ε­κλο­γές και τη Γε­ρου­σία, που θα γί­νουν το 2018. Από τους υ­πο­ψή­φιους, οι δέ­κα (πέ­ντε στη βου­λή και 5 στη Γε­ρου­σία) θα παίρ­νουν μέ­ρος στη συ­νε­δρία­ση των σω­μά­των α­πό τώ­ρα για την ο­μα­λή προ­σαρ­μο­γή στη νέα πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, ό­πως α­να­φέ­ρε­ται σε μια α­πό τις 34 συμ­φω­νίες-κλει­διά που πή­ραν τη μορ­φή νο­μο­θε­τι­κών δια­ταγ­μά­των. Αυ­τά τα νο­μο­θε­τι­κά δια­τάγ­μα­τα α­να­φέ­ρο­νται στη συμ­φω­νία ει­ρή­νης, το με­τα­σχη­μα­τι­σμό των FARC σε κόμ­μα με πλή­ρη συ­νταγ­μα­τι­κές εγ­γυή­σεις με το πρό­γραμ­μα, την ι­δε­ο­λο­γία του και τη συμ­με­το­χή του στην πο­λι­τι­κή και πο­λι­τι­στι­κή ζωή της χώ­ρας. Ένα άλ­λο ση­μα­ντι­κό διά­ταγ­μα εί­ναι η α­γρο­τι­κή με­ταρ­ρύθ­μι­ση, η ε­γκα­τά­στα­ση των διωγ­μέ­νων στη γη τους και η κα­τα­πο­λέ­μη­ση του α­ναλ­φα­βη­τι­σμού.
Τέ­λος, να υ­πεν­θυ­μί­σου­με ό­τι οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για την ει­ρή­νη και τη συμ­φι­λίω­ση ξε­κί­νη­σαν πριν α­πό τέσ­σε­ρα χρό­νια στην Κού­βα, και ο­λο­κλη­ρώ­θη­καν πριν έ­να χρό­νο. Χρειά­στη­κε, ό­μως, να συ­νε­χι­στούν οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις, για­τί στο δη­μο­ψή­φι­σμα α­πορ­ρί­φθη­κε η πρό­τα­ση. Έτσι ξε­κί­νη­σε νέ­ος κύ­κλος δια­πραγ­μα­τεύ­σεων που κα­τέ­λη­ξαν στις 24 Νο­εμ­βρίου του 2016. Το πρώ­το βή­μα ή­ταν ο α­φο­πλι­σμός και η κα­τα­στρο­φή των ό­πλων υ­πό την ε­πί­βλε­ψη του Ο­ΗΕ.
Η συμ­φω­νία αυ­τή θεω­ρεί­ται πο­λύ ση­μα­ντι­κή, για­τί δεν α­να­φέ­ρε­ται μό­νο στην κα­τά­παυ­ση των εχ­θρο­πρα­ξιών, αλ­λά και σε κοι­νω­νι­κά και δο­μι­κά προ­βλή­μα­τα της Κο­λομ­βίας, ό­πως η α­γρο­τι­κή με­ταρ­ρύθ­μι­ση και η με­ταρ­ρύθ­μι­ση του πο­λι­τι­κού συ­στή­μα­τος, για­τί σή­με­ρα ε­ξαρ­τά­ται και στη­ρί­ζε­ται de facto, α­πό τις πα­ρα­στρα­τιω­τι­κές ορ­γα­νώ­σεις. Η Κο­λομ­βία με αυ­τή τη συμ­φω­νία μπαί­νει στη με­τα­συ­γκρου­σια­κή πε­ρίο­δο με πολ­λές ελ­πί­δες, προσ­δο­κίες, αλ­λά και κιν­δύ­νους α­κό­μα.

Μπ. Κο­βά­νης