Καθώς το 23ο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου βαίνει την ώρα που γράφονται αυτές οι λέξεις προς το τέλος του, και θα έχει ολοκληρωθεί με τον τελικό μεταξύ Ισπανίας – Αργεντινής όταν διαβάζονται, δεν μας είναι απόλυτα σαφές αν, με όλο το παρασκήνιο που συνόδεψε τη διεξαγωγή της συγκεκριμένης διοργάνωσης, ο θόρυβος και ο ντόρος γύρω από αυτή έχει ήδη κορυφωθεί και καταλαγιάσει ήδη από τις πρώτες μέρες των αγώνων, -και για εξωαγωνιστικούς κυρίως λόγους- ή αν έχει απομείνει ακόμα ενδιαφέρον, προσμονή, ενθουσιασμός -ή hype για τους νεότερους- για την ανάδειξη της νικήτριας ομάδας και την ολοκλήρωση του αγωνιστικού σκέλους.
Με άλλα λόγια -και για να κάνουμε τα πολλά λίγα- ο παραπάνω προβληματισμός αποτελεί το εναρκτήριο λάκτισμα του κειμένου ασχέτως αν όλα αυτά τα σκεφτόμασταν/επεξεργαζόμασταν ήδη πριν ξεκινήσει το Μουντιάλ.1 Και με πάσα βεβαιότητα θα μας απασχολούν και μετά το πέρας του. Στόχευση του κειμένου είναι οι διάφορες σκέψεις μας -εμπλουτισμένες από νοσταλγικές αφετηρίες, κοινωνικούς προβληματισμούς, αγωνία για το μέλλον της διοργάνωσης -αλλά και του αθλήματος- σε συνδυασμό με την παράθεση κρίσιμων γεγονότων και δεδομένων, να δημιουργήσουν ένα ψηφιδωτό «ανάγνωσης» της σπουδαιότερης ποδοσφαιρικής διοργάνωσης.
Για την γενιά του ’90, στην οποία ανήκουν και οι συντάκτες του παρόντος, το φετινό Μουντιάλ σε Μεξικό – ΗΠΑ – Καναδά είναι ταυτόχρονα το πιο πολυπληθές από πλευράς ομάδων (48), το πλέον ψηφιακό και τεχνολογικά εξαρτημένο από κάθε άλλο,2 το πρώτο που μοιράζεται γεωγραφικά σε 3 χώρες, αυτό εν μέσω του οποίου ήταν ενεργές τουλάχιστον 3 πολεμικές συρράξεις (Ρωσία – Ουκρανία, Ισραήλ – Παλαιστίνη, ΗΠΑ & Ισραήλ – Ιράν), και κατά γενική ομολογία ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα, από πολιτικής και κοινωνιολογικής – ανθρωπολογικής σκοπιάς, που έχουν διεξαχθεί ποτέ.3 Απομένει λοιπόν κάτι για το ίδιο το αθλητικό κομμάτι του ποδοσφαίρου;
Αρχικά, ως προς τον αριθμό των ομάδων, ας είμαστε ειλικρινείς: Η επίφαση της συμμετοχής περισσότερων κατά το δυνατόν χωρών για τη μεγαλύτερη δυνατή εκπροσώπηση των ανά τον κόσμο εθνικών ομάδων στην κορυφαία ποδοσφαιρική διοργάνωση, δεν έγινε για λόγους … δημοκρατικούς ή συμμετοχικούς, ούτε για την ενίσχυση του πρεστίζ της διοργάνωσης και του νικητή, αλλά αποφασίστηκε με γνώμονα τον βέβαιο πολλαπλασιασμό του αποτυπώματος του τουρνουά, σε επίπεδο τηλεοπτικό, ψηφιακό, χορηγικό και τελικά αμιγώς οικονομικό για την παγκόσμια ομοσπονδία (FIFA) και τους εταίρους της.4 Άλλωστε η οικονομικοκεντρική προσέγγιση της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας έχει αποδειχθεί από πληθώρα αποφάσεων της τα προηγούμενα χρόνια και καθώς φαίνεται αυτός ο στρατηγικός σχεδιασμός όχι απλώς δεν θα αλλάξει αλλά θα εντατικοποιηθεί.5 ,όπως φαίνεται π.χ. από την ανάθεση στη Σαουδική Αραβία της διοργάνωσης του 2034. Αναμφίβολα, ωστόσο, η δυνατότητα συμμετοχής χωρών όπως το Πράσινο Ακρωτήρι (Capo Verde), το Κουρασάο ή η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (στην οποία θα επανέλθουμε), τονώνει το αίσθημα της οριζόντιας, παγκόσμιας διάστασης ενός Μουντιάλ, προσφέρει μοναδικά συναισθήματα τόσο στους κατοίκους τέτοιων χωρών αλλά και στους νεότερους, αγνούς θεατές που βλέπουν στο πρώτο τους Μουντιάλ ομάδες από χώρες που δεν γνώριζαν καν την ύπαρξη ή την γεωγραφική τους θέση, και δίνει την ευκαιρία για εκπλήξεις στα παιχνίδια της πρώτης φάσης -κατά κανόνα- του τουρνουά.6 Ήρθαμε και ερχόμαστε έτσι σε επαφή με συνήθειες, τελετουργίες, χρώματα και συνθήματα νέων, διαφορετικών από των δικών μας κόσμων, όπως έγινε παλαιότερα με τη γνωστή τελετουργία χάκα των Νεοζηλανδών, ή τον πανηγυρισμό α λα Βίκινγκς των Νορβηγών. Η επέκταση, ωστόσο, της διάρκειας της διοργάνωσης και του αριθμού των αγώνων, όχι μόνο του Μουντιάλ ως κύριας διοργάνωσης αλλά ενδεχομένως και των περιφερειακών προκριματικών διοργανώσεων, η περαιτέρω καταπόνηση των αθλητών, η προσθήκη συνδιοργανωτριών χωρών με τα πολυεπίπεδα κόστη που συνεπάγεται η ανάληψη της υποχρέωσης φιλοξενίας αγώνων, ομάδων, αθλητών και τουριστών, είναι ενδεχομένως για πολλούς αόρατες, παράπλευρες απώλειες ή και συνέπειες, αλλά κυρίως είναι τελικά είναι και μία πραγματικότητα που δεν μπορεί να μην σχολιαστεί.7
Τον ιδιαιτέρως αμφιλεγόμενο χαρακτήρα αυτού του Μουντιάλ δίνει βέβαια και η κύρια διοργανώτρια χώρα, οι Η.Π.Α., και φυσικά ο Ντόναλτ Τραμπ. Οι εξωνυχιστικοί, γραφειοκρατικοί έλεγχοι στους ίδιους τους αθλητές, η μη χορήγηση βίζας σε επισκέπτες φιλάθλους από συγκεκριμένες χώρες ή περιοχές που ήθελαν να υποστηρίξουν στα γήπεδα την ομάδα τους, η απαγόρευση εισόδου στον Σομαλό διαιτητή Ομάρ Αρτάν, κορυφαίο διαιτητή της Αφρικής και, το αποκορύφωμα, ο εξαναγκασμός της ομάδας του Ιράν να αποχωρεί από τις Η.Π.Α. μετά από κάθε ματς και να διαμένει – διανυκτερεύει σε μεξικανικό έδαφος, εν μέσω – λόγω του πολέμου μεταξύ των δύο χωρών, είναι μερικά από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα των περιορισμών που τέθηκαν ελέω της αμερικανικής κυρίαρχης πολιτικής θεώρησης. Ωστόσο, το γεγονός που ανέδειξε το αίσθημα που διακατέχει τον Αμερικανό Πρόεδρο ως κυρίαρχου του πλανήτη, με δυνατότητας ανάμειξης – εμπλοκής ακόμα και στον αθλητικό πυρήνα της διοργάνωσης, δεν ήταν άλλο από την παρέμβασή του στην FIFA για την ακύρωση της κόκκινης κάρτας που δέχθηκε ο Αμερικανός στράικερ Φόλαριν Μπαλογκάν, την οποία και πέτυχε, με αποτέλεσμα να αρθεί η ποινή αποκλεισμού του παίκτη από το επόμενο ματς των Η.Π.Α. (σ.σ. με το Βέλγιο), με επίκληση από την FIFA μιας διάταξης από των κώδικά της η οποία δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ ξανά σε τελική φάση Παγκοσμίου Κυπέλλου για ανάκληση της τιμωρίας παίκτη που αποβλήθηκε με κόκκινη κάρτα. Η εξέλιξη αυτή, που συνέβη κατόπιν απευθείας επικοινωνίας του Τραμπ με τον Πρόεδρο της FIFA Τζιάνι Ινφαντίνο, έφερε στο προσκήνιο φωνές και απόψεις που ούτως ή άλλως υπάρχουν εδώ και χρόνια σχετικά με τη μη ανεξαρτησία, ή άλλως την υποταγή της FIFA σε οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα και lobbies, και ήταν η πρώτη φορά που αυτή η υποταγή δεν είχε αντίκτυπο σε μία …παρααθλητική απόφαση όπως η επιλογή της χώρας ή της εποχής που θα διεξαχθεί η διοργάνωση, ή του αριθμού των συμμετεχόντων ομάδων, αλλά ήταν μία κίνηση που επηρέασε άμεσα ένα ποδοσφαιρικό παιχνίδι. Τουλάχιστον η ποδοσφαιρική δικαιοσύνη επιβλήθηκε με τον αποκλεισμό της ομάδας των Η.Π.Α. από το Βέλγιο.
Επίσης, δεν έλειψαν και τα κλασικά .. παρατράγουδα που έχουν παρατηρηθεί σε διάφορα Μουντιάλ, όπως η έναρξη των αγώνων σε μάλλον αφύσικες για τις χώρες διεξαγωγής ώρες, με σκοπό τη μέγιστη δυνατή προβολή στις δημοφιλέστερες τηλεοπτικές ώρες για την κυρίαρχη, από πλευράς αριθμού ομάδων αλλά και οικονομικής δύναμης, Ευρώπη, οι κατηγορίες από ισχυρότερες ομάδες για επιλογή διαιτητών από ποδοσφαιρικά άσημες (για την ακρίβεια όχι της αρεσκείας τους) χώρες, οι παρανοϊκές τιμές των εισιτηρίων και η μεταπώλησή τους σε σχετικές ψηφιακές πλατφόρμες, αλλά και για πρώτη ίσως φορά η διατίμηση εισιτηρίων στη δευτερογενή αγορά με τιμές που πολλαπλασιάζονταν σε σχέση με την αρχική ανάλογα με τη ζήτηση. Μία συγκεκριμένη ωστόσο καινοτομία, που και πάλι έχει άμεση επίδραση στο ίδιο το αθλητικό παιχνίδι και εμφανίστηκε για πρώτη φορά σε κάθε ματς στις Η.Π.Α., είναι το διαβόητο cooling break (σ.σ. αποδιδόμενο στα ελληνικά ως διάλειμμα δροσιάς ή ενυδάτωσης), το οποίο ήρθε επίσης με μία επίφαση περί μέριμνας και πρόνοιας για την υγεία και την ενυδάτωση των αθλητών, στο μέσον κάθε ημιχρόνου, με θερμοκρασίες και καιρικές συνθήκες (σ.σ. ακόμα και εν μέσω βροχής!) που δεν δικαιολογούσαν την προσωρινή διακοπή του αγώνα και το σπάσιμο του ρυθμού των ομάδων. Η κυρίαρχα διαμορφωμένη άποψη από την πλειοψηφία των αθλητών, προπονητών και φιλάθλων δείχνει ωστόσο ότι ο κύριος λόγος θέσπισης των cooling breaks δεν ήταν άλλος από τη μεγέθυνση της οικονομικής – διαφημιστικής πίτας, αφού κατά τη διάρκεια του, περίπου 2,5 λεπτών, προβάλλονται διαφημίσεις τόσο στις πινακίδες κάθε γηπέδου όσο και στους δέκτες κάθε εθνικού τηλεοπτικού καναλιού που καλύπτει τους αγώνες.
Όλα τα παραπάνω καταδεικνύουν από διάφορες σκοπιές την θεώρηση, που τείνει πλέον να γίνει βεβαιότητα, ότι το Μουντιάλ γίνεται ολοένα και περισσότερο το FIFA World Cup ™, ένα brand,8 ένα business δηλαδή που εμφορείται από τα χαρακτηριστικά της σύγχρονης αγοράς, οικονομίας και κοινωνίας: από μία ανάγκη για ολοένα και περισσότερα, για επιτάχυνση, για υπερπαραγωγή και για υπερθέαμα, για ψηφιοποίηση και μία κατάσταση συνεχούς σύνδεσης για τους θεατές -ως αποδέκτες και παραγωγούς content-, για ολοήμερο στοιχηματισμό με άπειρες επιλογές προς ποντάρισμα σε κάθε ματς, και όλα αυτά ως επιμέρους πτυχές της στρατηγικής στόχευσης των διοικούντων αλλά και αρκετών χωρών – μελών της FIFA για επίτευξη μεγαλύτερων τζίρων και αποκόμισης μεγαλύτερων κερδών για τους χορηγούς τους, τις ομοσπονδίες τους και τελικά και για τους ίδιους.
Υπάρχει λοιπόν τελικά, μετά από όλα τα παραπάνω -και άλλα τόσα που παραλείψαμε-, κάτι ακόμα να απομένει στο αμιγώς αθλητικό κομμάτι του Μουντιάλ; Στο δέος και την αίγλη με την οποία διαχρονικά αντιμετωπίζονται και περιβάλλονται οι πρωταγωνιστές, δηλαδή οι αθλητές και οι προπονητές; Μπορεί να υπάρχει ακόμα ξεγνοιασιά και καλώς εννοούμενη αφέλεια για τους / τις νέους/ες φιλάθλους που παρακολουθούν για πρώτη φορά μια τέτοια διοργάνωση, και δεν έχουν σημείο σύγκρισης με προηγούμενες διοργανώσεις; Ποιο είναι το δικό μας ιδεατό, επιθυμητό Μουντιάλ;
Στην προσπάθειας εξεύρεσης ορισμένων -καταφατικών- απαντήσεων στα παραπάνω ερωτήματα, είναι σημαντικό να σημειώσουμε το προφανές, ως φίλαθλοι ή οπαδοί και συντάκτες του παρόντος: υποστηρίζουμε τις ομάδες της αρεσκείας μας, συλλόγους τοπικούς, αυτοοργανωμένους ή και εθνικούς, πηγαίνουμε στο γήπεδο, στοιχηματίζουμε ενίοτε τις μπύρες μεταξύ φίλων και έχουμε επίγνωση ότι σε ένα μεγάλο βαθμό σχετιζόμαστε και συγκινούμαστε με το ποδόσφαιρο ακριβώς λόγω της έκτασης και της σημασίας που απέκτησε και έχει μέσω του επαγγελματικού ποδοσφαίρου, κομμάτι του οποίου είναι και το Μουντιάλ, μαζί με τις κατά τόπους ηπειρωτικές και εθνικές διοργανώσεις – πρωταθλήματα. Αναγνωρίζουμε τις αντιφάσεις μας, ή αν το δούμε πιο ολιστικά τις αντιφάσεις του σύγχρονου κόσμου και αθλητισμού μέσα στις οποίες βρισκόμαστε. Η παραδοχή αυτή είναι αναγκαία προκειμένου να καταδείξουμε ότι το ποδόσφαιρο είναι ένα ζήτημα ιδιαίτερο και πολυεπίπεδο, ικανό ίσως να αναστείλει για λίγο έναν πόλεμο -ίσως παλιότερα- αλλά όχι να τον τερματίσει, να ενώσει για δύο ώρες ανθρώπους διαφορετικών καταβολών και αντιλήψεων, να λειτουργήσει όχι μόνο ως όπιο του λαού αλλά και ως μία ένεση – μορφή ψυχοθεραπείας ή μετουσίωσης. Ιδίως δε το Μουντιάλ, να κάνει εκατομμυριούχους αθλητές να απαρνούνται τις λιγοστές εβδομάδες ξεκούρασης που έχουν τον χρόνο και να προσέρχονται για να αγωνιστούν, άνευ ανταλλάγματος, με την ομάδα της χώρας / σημαίας που επέλεξαν να / ότι ανήκουν, και να βιώνουν πρωτόγνωρα συναισθήματα ατομικής και συλλογικής χαράς και θλίψης, ακόμα και όταν είναι το πιο εμπορικά επιτυχημένο Μουντιάλ όλων των εποχών. Κομμάτι αυτών των αντιφάσεων και της πολλαπλότητας των απόψεων, θέσεων και αξιών είμαστε, αναπόφευκτα κι εμείς.
Αυτό που μένει τελικά όμως, είναι κάποιες στιγμές και χαρακτηριστικά στιγμιότυπα, τα οποία είναι εύλογα υποκειμενικά και διαφορετικά για κάθε άνθρωπο και φίλαθλο, αλλά για εμάς θα μπορούσαν να είναι τα παρακάτω, και θα τα κουβαλάμε όπως κουβαλάμε από προηγούμενα Μουντιάλ: Η κατάρρευση και ο τραυματισμός του Φαινόμενου Ρονάλντο στο Μουντιάλ της Γαλλίας το 1998 και την θεοποίηση – αναβίωση και αποκατάστασή του στην Ν. Κορέα και Ιαπωνία το 2002, το χρόνιο «looser mentality» και fail story των Οράνιε των Ρόμπεν και Φαν Πέρσι, οι βουβουζέλες των αφρικανών φιλάθλων στο Μουντιάλ της Ν. Αφρικής το 2010, ο ανεπανάληπτος πανηγυρισμός του Ιταλού Φάμπιο Γκρόσο στον ημιτελικό του Μουντιάλ του 2006 το οποίο και κέρδισε τελικά η χώρα του, ο τερματοφύλακας – συνώνυμο της εθνικής ομάδας του Μεξικού, Γκιγιέρμο Οτσόα, το επί 20+ χρόνια εθνικό τραύμα της Βραζιλίας και η νέμεσις για τον Νευμάρ, όπως και για τον Κρ. Ρονάλντο αντίστοιχα, ο 40χρονος τερματοφύλακα Βοζίνια του Πράσινου Ακρωτηρίου, που στην παρθενική του εμφάνιση σε Μουντιάλ ήταν ένας από τους MVP της διοργάνωσης, ο αγέρωχος – γερασμένος νέος Λίο Μέσσι ως ο αιώνιος ποδοσφαιρικός εκφραστής της χώρας του στα 39 του: Όλοι οι παραπάνω, θεοί και δαίμονες, ανάλογα με την ημέρα και την εποχή, τη νίκη ή την ήττα, την επιλογή ή την παραίτηση από το εγωιστικό υπέρ ή κατά του συλλογικού, την διατύπωση απόψεων ή τη σιωπή για τα πολιτικά και κοινωνικά επίκαιρα ζητήματα, κατά περίπτωση, σύμβολα δόξας και πίστης για παιδιά από χώρες που δεν τους ήξεραν και δεν θα τους ξαναδούν ποτέ εκτός Μουντιάλ, παραδείγματα αποτυχίας για οπαδούς των χωρών τους.
Άρα, τι είναι αυτό που μένει τελικά;
Είναι ότι παρόλο που συνειδητοποιούμε ότι το ποδόσφαιρο δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, μπορεί ωστόσο να ανοίξει παράθυρο και να δώσει ορατότητα σε εθνικές φωνές και ιστορίες ανθρώπων και λαών που είναι αιώνια στο παρασκήνιο, όπως του οπαδού από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό που έγινε σύμβολο στους αγώνες της χώρας του, με τη χειρονομία του με την υψωμένη γροθιά ως ένδειξη – αφιέρωση στον παλαιό ηγέτη της χώρας τους Πατρίς Λουμούμπα.9
Είναι ο προπονητής της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου της Αιγύπτου, Χοσάμ Χασάν, που πανηγύρισε την ιστορική πρόκριση της Αιγύπτου στους 16 της διοπργάνωσης κρατώντας την παλαιστινιακή σημαία στον αγωνιστικό χώρο, αψηφώντας και καταργώντας έμπρακτα την ρητή – άρρητη οδηγία της FIFA για no politica Μουντιάλ.
Είναι οι πηγές έμπνευσης στα καθ’ ημάς, π.χ. το Kypseli Mundial, το πολυπολιτισμικό τουρνουά ποδοσφαίρου και πολιτιστικό φεστιβάλ που διοργανώνεται στην Αθήνα, με στόχο να ενώσει κοινότητες μεταναστών, προσφύγων και ντόπιων μέσω του αθλητισμού, με πιο πρόσφατη διοργάνωση στις 24 Μαΐου 2026 στο γήπεδο της Αλεπότρυπας στην Κυψέλη.
Είναι, επίσης πηγή έμπνευσης, και τροφή σκέψης και για το παρόν άρθρο, το εξαιρετικό και συνεπές περιοδικό Humba, που εστιάζει στο κοινωνικό και πολιτικό νόημα των σπορ, με κύριο άξονα το ποδόσφαιρο, και κυκλοφόρησε μόλις το τεύχος του με τίτλο «Not our World Cup», και διοργανώνει σχετικές συζητήσεις – εκδηλώσεις ανά την Αθήνα.10
Τέλος, αυτό που μένει, και κάνει κάποιους και κάποιες από εμάς να συνεχίζουμε να πιστεύουμε ότι δεν βιώνουμε το τέλος του ποδοσφαίρου και ιδίως του Μουντιάλ όπως το ξέραμε και την έναρξη της εποχής του ως ενός παγκόσμιου brand, είναι το κοινό φίλαθλο – οπαδικό – αθλητικό αίσθημα, όπως αποτυπώθηκε στα γήπεδα του Μουντιάλ του 2026: Σε κάθε σφύριγμα των διαιτητών για την έναρξη του cooling break, κανένα μουσικό σποτ ή διαφήμιση δεν μπορούσε να καλύψει τις αποδοκιμασίες κατά του νέου αυτού θεσμού. Σε κάθε ζουμ των σκηνοθετών στις κερκίδες των επισήμων κατά τη διάρκεια των παιχνιδιών, και συγκεκριμένα σε κάθε εστίαση στο πρόσωπο του Προέδρου της FIFA Τζιάνι Ινφαντίνο, κανένας σπίκερ δεν μπορούσε να καλύψει τα γιουχαρίσματα των φιλάθλων προς το πρόσωπο του Ινφαντίνο, ούτε να κρύψει το βλέμμα αμηχανίας και έκπληξης του αδηφάγου διοικητή της παγκόσμιας ομοσπονδίας ποδοσφαίρου. Και σε αυτό το πρόσωπο γεμάτο έκπληξη και αμηχανία, σε αυτό το αίσθημα μοναξιάς και δυσφορίας και μη αποδοχής που προφανώς κατέβαλε τον Ινφαντίνο σε κάθε στιγμή αποδοκιμασίας και γιούχας, σε αυτό το δημόσιο πρόσωπο που εξελέγη σε ένα αξίωμα και δεν μπορεί να σταθεί πουθενά χωρίς αποδοκιμασίες ή χωρίς σωματοφύλακες, συμπυκνώνεται η ρεαλιστική δύναμη και το ενωτικό αίσθημα του ποδοσφαίρου και του Μουντιάλ που θέλουμε, καθώς και η τιμωρία που απονέμεται στους υβριστές τους.
Και τι άλλο μένει;
Πρέπει να μείνει η συζήτηση ανοιχτή. Ασχέτως αποτελέσματος, ασχέτως προτιμήσεων, έξω και πέρα από κομματικά και οργνανωσιακά πλαίσια που συχνά αυτοπεριορίζουν σκέψεις και δράσεις. Κατά την άποψη μας η συζήτηση δεν πρέπει να κλείσει, ούτε βεβαία να ανοίγει κάθε τέσσερα χρόνια -κι αν-. Αλλά να εντατικοποιηθεί, όπως κάνει και η από-εκεί-πλευρά με το άθλημα. Άλλωστε και εμείς με το πέρασμα των χρόνων και των αλλαγών που επιτελούνται θα πρέπει να σκεφτούμε ξανά το πως στεκόμαστε -και δρούμε- απέναντι σε όλο αυτό, πόσο μας έλκει, γιατί μας ενδιαφέρει κοινωνικά κ.ο.κ. Και μιλάμε για δράση γνωρίζοντας πως οι δυνάμεις της από-εδώ-πλευράς δύσκολα θα ανατρέψουν την φορά που έχει πάρει το πράγμα. Ωστόσο, μέσω της αδράνειας είναι σαφές πως θα χαθεί κάθε στάλα μαγείας, οπότε…
Θανάσης Δημάκας, υπ. διδάκτορας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, μέλος της συντακτικής ομάδας του περιοδικού Kaboom
Δημήτρης Σούλτης, δικηγόρος, μελος της συντακτικής ομάδας του περιοδικού Kaboom
1Κατά το παρελθόν είχαμε καταγράψει ορισμένες από τις νέες συνθήκες που δημιουργούνται στο ποδόσφαιρο βλ.: Θανάσης Δημάκας, Τρία τάκλιν στα ποδοσφαιρικά μας συναισθήματα, διαθέσιμο εδώ: https://kaboomzine.gr/tria-taklin-sta-podosfairika-mas-syna/. Ασφαλώς έκτοτε τα τάκλιν πολλαπλασιάστηκαν και γίνανε πιο βίαια.
2Σχετικά με το σύστημα VAR βλ. και Στ. Μπατσής, Ενάντια στο VideoAssistantReferee, Kaboom #5, σελ. 207-227, καθώς και Γιάννης Κτενάς, Στέφανος Μπατσής, VAR: Από το χέρι του θεού στο μάτι του συστήματος, διαθέσιμο εδώ: https://kaboomzine.gr/var-apo-to-cheri-toy-theoy-sto-mati-toy-systimatos/
3Αναφερόμαστε στις πολεμικές συρράξεις που έχουν απασχολήσει περισσότερο την κοινή γνώμη -με διαφορετικές εντάσεις- και μόνο, καθώς -κακά τα ψέματα- άλλες πολεμικές, εμφυλιακές ή/και γενοκτονικές καταστάσεις π.χ. στην Αφρική δεν έχουν ορατότητα στη δημοσία σφαίρα. Αυτό ασφαλώς είναι ένα σημείο κριτικής και αυτοκριτικής που ξεπερνά το χωρικό και χρονικό πλαίσιο του Παγκοσμίου Κυπέλλου.
4Δεν μπορούν λ.χ. να ξεχαστούν τα εργατικά δυστυχήματα σε Βραζιλία και Κατάρ. Δεν μπορεί να μην επισημανθεί ο ρόλος παραγόντων και προσωπικοτήτων όπως ο Πλατινί, ο Βενγκέρ κ.ο.κ που σε μεγάλο βαθμό άνοιξαν τον δρόμο -υλικά, πρακτικά και επικοινωνιακά- για αυτά που βιώνουμε τώρα. Δεν μπορεί επίσης να μην τονιστεί πως λίγοι ήταν αυτοί που σήκωσαν και τότε τα ζητήματα όπως π.χ. το περιοδικό HUMBA!, ορισμένοι αθλητές και δημοσιογράφοι, ελάχιστες πολιτικές οργανώσεις αλλά εν γένει τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς οι αντιδράσεις δεν ήταν αυτό που θα λέγαμε μαζικοποιήμενες και καθολικές.
5Η εντατικοποίηση άλλωστε αποτελεί δομικό στοιχείο αυτής της νέας εποχής βλ. το Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων.
6Θα μπορούσαν οι συμμετοχές τέτοιων χωρών να αποτελέσουν, αναγνώστη και αναγνώστρια, ρωγμές ρομαντικότητας στο χτισμένο από χρήμα μπετόν του Μουντιάλ; Πριν πάρουμε θέση και πριν βιαστείς να απαντήσεις, κρίνουμε σκόπιμο να τεθεί το παραπάνω ερώτημα.
7Ή για να φέρουμε ένα ακόμα π.χ. που συχνά «ξεχνιέται», το περιβαλλοντικό αποτύπωμα κάθε τέτοιας mega ή και MAGA διοργάνωσης.
8Δεν θα μπορούσε στο πλαίσιο αυτό να μείνει ασχολίαστη και η διαφαινόμενη πρόθεση – φήμη (σ.σ. τις ώρες συγγραφής του παρόντος) για απονομή … ατομικού δαχτυλιδιού αλα NBA σε κάθε έναν παίκτη της νικήτριας ομάδας, στο πλαίσιο … περαιτέρω αμερικανοποίησης της διοργάνωσης.
9Για την καταπληκτική συγκεκριμένη ιστορία βλέπε μεταξύ άλλων αναφορών και :
10Το ερώτημα αυτό έχει τεθεί και από το συνεπές περιοδικό HUMBA! στο νέο τεύχος του καθώς και στις εκδηλώσεις που πραγματοποίησε και -δυστυχώς- ήταν οι μόνες που έθεσαν στο δημόσιο διάλογο τέτοιες κριτικές προσεγγίσεις. Περισσότερα για το τεύχος εδώ: https://www.humbazine.gr/index.php/blog/humba-56-to-podosfairo-stin-alli-ameriki/
