Οι ανησυχίες για συνολικότερη αποσταθεροποίηση στην Ευρώπη φρενάρουν τους φανατικούς υποστηρικτές της αποπομπής της Ελλάδας από την Ευρωζώνη, χωρίς να λύνουν πάντως το πρόβλημα στην ουσία του.
Του Δημήτρη Σμυρναίου
Ισως η πιο ενδιαφέρουσα δήλωση της εβδομάδας που πέρασε, ήταν αυτή που έκανε στα μέσα της εβδομάδας ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ προειδοποιώντας ότι «αν φύγει η Ελλάδα από την Ευρωζώνη, ο αγγλοσαξονικός κόσμος θα επιχειρήσει να διαλύσει την Ευρώπη». Μπορεί να ακούγεται υπερβολικό, αλλά αν προσέξει κανείς την χαιρεκακία, που εδώ και μήνες ξεχειλίζει από τις σελίδες των Financial Times και άλλων «αδελφών» εντύπων τους για το ενδεχόμενο μια κατάρρευση της Ελλάδας να οδηγήσει σε αλυσιδωτές αντιδράσεις μέσα στην ΕΕ, και τελικά στο θάνατο του ευρώ, είναι προφανές ότι ο πρόεδρος της Κομισιόν έχει κάθε λόγο να είναι ανήσυχος. Και ανάλογες ανησυχίες υπάρχουν και στο επιτελείο της γερμανίδας καγκελαρίου ανεξάρτητα από το τι μεταδίδεται προς τα έξω. Δεν είναι τυχαίο ότι ο φόβος αυτός ήταν διάχυτος και ανάμεσα στις γραμμές της ανάλυσης, που φιλοξενούσε η συντηρητική «die Welt» την περασμένη Δευτέρα και η οποία στο τέλος προεξοφλούσε ότι η Ανγκέλα Μέρκελ θα πάρει το κόστος για μια νέα στήριξη της Ελλάδας.
Νέα δοκιμασία για την Ευρώπη
Η συγκυρία δεν είναι τυχαία. Σε μια εβδομάδα που οι Βρετανοί ψήφιζαν για το νέο πρωθυπουργό τους και τελικά κατέληξαν στον παλιό και δοκιμασμένο Ντέιβιντ Κάμερον, ο οποίος δείχνει να έχει πάρει πολύ σοβαρά το ενδεχόμενο να φτάσει ακόμα και στο Brexit και με την Σκωτία να ψηφίζει μονοκούκι το εθνικό κόμμα, η Ευρώπη δείχνει να μπαίνει σε μια ακόμα δοκιμασία, που σίγουρα δεν μοιάζει να έχει σαν πιθανότερο αποτέλεσμα να την βγάλει περισσότερο ενωμένη.
Το σενάριο που λέει ότι η «σιδηρά κυρία» από την Ανατολική Γερμανία μπορεί να περάσει στην ιστορία ως η γυναίκα που δεν εμπόδισε ή ακόμα και προκάλεσε την οριστική ταφή της ευρωπαϊκής ιδέας δεν είναι και τόσο απίθανο πλέον. Και όλοι συμφωνούν ότι δεν ενθουσιάζει την κυρία Μέρκελ. Όμως το πρόβλημα της είναι ότι αυτή η πιθανότητα μοιάζει να συναρπάζει κάποιους συμπατριώτες της και μάλιστα πολλούς από το ίδιο της το κόμμα.
Από την άλλη, στο Βερολίνο γνωρίζουν πολύ καλά ότι αν συνεχίσουν τον «ανένδοτο» που ως τώρα έμοιαζε να διασκεδάζει ιδιαίτερα τον κύριο Σόιμπλε, το μόνο που θα καταφέρουν θα είναι πέρα από το να γονατίσουν την κυβέρνηση της Ελλάδας να οδηγήσουν ολόκληρη την χειμαζόμενη εδώ και μια πενταετία κοινωνία της σε απρόβλεπτα μονοπάτια. Και αυτή η εκτίμηση δεν είναι μόνο του Βερολίνου, αλλά και των Βρυξελλών. Ακόμα και αυτή η «δήλωση αναγνώρισης» του έργου του αμετανόητου Αντώνη Σαμαρά από τον κύριο Γιούνκερ έμοιαζε περισσότερο με παρηγοριά στον άρρωστο, παρά με στήριξη για μια ονειρική επιστροφή αλά Σαρκοζί, όπως ίσως να την ονειρεύονται κάποιοι ένοικοι της λεωφόρου Συγγρού.
Ζητούμενο μια προσωρινή ανακωχή
Αντίθετα, η υπέρβαση που έκαναν Τσίπρας και Γιούνκερ με την κοινή τους δήλωση την περασμένη Τετάρτη εν γνώσει του Βερολίνου εκτιμάται ως πολύ πιο ουσιαστική στους κύκλους των κοινοτικών αξιωματούχων και ενδεικτική των πραγματικών προθέσεων και των δύο πλευρών. Το ζητούμενο για τους θεσμούς είναι τώρα να υπάρξει μια προσωρινή ανακωχή, που θα περάσει βεβαίως και στην κοινή γνώμη της Γερμανίας αλλά και άλλων συμμάχων της, όπως η Ολλανδία και η Φινλανδία ως ελληνική συνθηκολόγηση. Σε πρώτο στάδιο το βορειοευρωπαϊκό κοινό πείστηκε ότι με τις αλλαγές στη διαπραγματευτική ομάδα της ελληνικής κυβέρνησης βελτιώθηκε και η ποιότητα των συνομιλιών. Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε μπορεί να μην έδειξε ενθουσιασμένος και να απέκλεισε εντυπωσιακά αποτελέσματα στο Eurogroup της ερχόμενης Δευτέρας, αλλά και αυτός άφησε ένα τόνο αισιοδοξίας να γλιστρήσει ανάμεσα στα λεγόμενά του.
Στο Βερολίνο έχουν, βεβαίως, δύο μεγάλα ανοικτά ζητήματα. Το πρώτο αφορά το σχέδιο, που δεν έχουν σε καμιά περίπτωση εγκαταλείψει και μιλάει για μια άλλη κυβέρνηση, που όχι μόνο θα ψηφίσει αλλά και θα εφαρμόσει τα όποια νέα μέτρα. Δεν αποκλείουν αυτής της κυβέρνησης να ηγείται ο Αλέξης Τσίπρας, αλλά έχουν άλλα όνειρα για την πιθανή σύνθεσή της. Αυτό βεβαίως οφείλεται εν μέρει και στις συνεχείς οχλήσεις των εν Αθήναις «προθύμων» που προσπαθούν να θυμίζουν καθημερινά στο Βερολίνο την διαθεσιμότητά τους.
Προτιμότερη μια λύση χωρίς το ΔΝΤ;
Ένα δεύτερο αγκάθι αφορά τη σχέση με το ΔΝΤ και το μελλοντικό του ρόλο και λόγο στις διαπραγματεύσεις. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις και προτάσεις σε σχέση με τους Ευρωπαίους, τις οποίες και επικαλέστηκε σε μια κρίσιμη στιγμή η ελληνική πλευρά, είναι ουσιαστικές και θα μπορούσαν να αποτελέσουν ένα μεγάλο εμπόδιο για να φτάσουμε και σε μια επιτυχή «μεγάλη διαπραγμάτευση». Οι Ευρωπαίοι, από τη μια, δεν θέλουν να υιοθετήσουν την άποψη ότι το χρέος της Ελλάδας δεν είναι σε καμιά περίπτωση βιώσιμο και πρέπει να κουρευτεί γιατί θεωρούν πως αυτό θα θεωρηθεί και πολιτική ήττα, αλλά και «ακριβή» υποχώρηση. Από την άλλη, συμφωνούν έστω και παρασκηνιακά ότι πολλά από αυτά που ακούγονται ως απαιτήσεις από την Ουάσιγκτον είναι παράλογα και ανεδαφικά και κυρίως αδύνατο να γίνουν δεκτά από την Αθήνα. Αλλά ούτε αυτό θέλουν να το πουν δημόσια. Σύμφωνα με κάποιους έμπειρους διπλωμάτες στις Βρυξέλλες το Βερολίνο πρωτίστως, αλλά και οι άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θα πρέπει κάποια στιγμή να αποφασίσουν αν μια λύση χωρίς το ΔΝΤ θα ήταν τελικά προτιμότερη όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για την ΕΕ συνολικά. Αλλά αυτό είναι το επόμενο στάδιο μιας διαδικασίας που ακόμα δεν έχει ξεπεράσει την πρώτη και όπως αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολη φάση της.
