** Από τον αποστάτη Κάουτσκι και την κόκκινη Ρόζα στους «αντικαταστατικούς» αριστερούς Μπόργιανς και Έσκεν
Του Αργύρη Παναγόπουλου
Του Αργύρη Παναγόπουλου
Το SPD θα εκλέξει σήμερα στο Βερολίνο την πρώτη «αντικαταστατική» ηγεσία του στην 156χρονη ιστορία του και την… αριστερότερη των τελευταίων τουλάχιστον τριών δεκαετιών, καθιστώντας σαφές ότι η παρακμή του κόμματος που ανήκε κάποτε ο… αποστάτης Κάουτσκι αλλά και ο σπαρτακιστής Λίμπεχτ και η κόκκινη Ρόζα Λούξεμπουργκ, και που έπεσε στα χαμηλότερα εκλογικά ποσοστά από το 1887, θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει τεράστια κρίση ταυτότητας -σε μια κοινωνία και ένα κόσμο που δεν μπορεί να ερμηνεύσει-, το σκληρό ανταγωνισμό από τους Πράσινους και την οικονομική κρίση που μαστίζει πλέον την ατμομηχανή της ευρωπαϊκής οικονομίας. H διατήρηση της κυβερνητικής συμμαχίας ή όχι θα είναι ίσως το μικρότερο από τα προβλήματα που θα πρέπει να αντιμετωπίσει άμεσα η νέα ηγεσία, που έχει τη μαζική στήριξη της νεολαίας του κόμματος Jusos.
Στη νομότυπη Γερμανία η απελπισία οδήγησε το SPD να προχωρήσει στην αντικαταστατική και άμεση εκλογή της ηγεσίας του από τα μέλη του. Το συνέδριο καλείται με τον καλύτερο τρόπο να επικυρώσει απλά αυτή την επιλογή διαδικτυακά, την εκλογή του πρώτου διδύμου άνδρας – γυναίκα, του Μπόργιανς και της Έσκεν. Ο Μπόργιανς είχε γίνει γνωστός στην Ελλάδα το 2015 όταν είχε στείλει τη λίστα με τους Έλληνες φοροφυγάδες.
Το Die Linke χαιρέτησε θερμά την αλλαγή ηγεσίας στο SPD με τη συμπρόεδρο της Αριστεράς Κίπινγκ να καλεί το SPD για «τη δρομολόγηση της κοινωνικής και οικονομικής αλλαγής στη Γερμανία, την αναζήτηση μιας αριστερής πλειοψηφίας και το σχηματικό κυβέρνησης χωρίς τους Χριστιανοδημοκράτες». Οι Πράσινοι αρκέστηκαν να εκφράσουν απλώς τα συγχαρητήριά τους στη νέα ηγεσία του SPD.
Στον αντίποδα ο πρόεδρος του μεγαλύτερου γερμανικού συνδικάτου DGB, Χόφμαν, ζήτησε από τη νέα ηγεσία του SPD να στηρίξει την κυβέρνηση για να εφαρμόσει τις μεταρρυθμίσεις που έχουν συμφωνηθεί, ενώ ο πρόεδρος των βιομηχάνων της BDI, Κεμπφ, της ζήτησε «να ξεκαθαρίσει άμεσα» τη θέση της για την κυβέρνηση. Η φιλολογία για τη στήριξη ή μη του «Μεγάλου Συνασπισμού» ή GroKo από τη νέα ηγεσία αποτελεί το κυρίαρχο χαρακτηριστικό αυτών των ημερών.
H κατακερματισμένη διαδικασία εκλογής ηγεσίας
Η επιλογή της νέας ηγεσίας πραγματοποιήθηκε σε ένα κατακερματισμένο κόμμα με πέντε εξαιρετικά ανίσχυρες υποψηφιότητες και τα καταστροφικά αποτελέσματα των ευρωεκλογών του 2019, που οδήγησαν στην παραίτηση της 48χρονης Νάχλες, η οποία ήταν η πρώτη γυναίκα ηγέτης του και είχε εκλεγεί πανηγυρικά μόλις πριν από ένα χρόνο από τις καταστροφικές ευρωεκλογές με πάνω από το 60%.
Στον πρώτο γύρο των προκαταρκτικών εκλογών τον Οκτώβριο το «φιλοκυβερνητικό» δίδυμο του υπουργού Οικονομικών και αντικαγκελαρίου Σολτς και της Γκέιβιτς πήρε μόλις το 22,68%, το «αριστερό» δίδυμο του πρώην υπουργού Οικονομικών της Βόρειας Ρηνανίας Βεστφαλίας Μπόργιανς και της βουλευτίνας Έσκεν πήρε το 21%. Στην τρίτη θέση με 16,3% είχε έρθει το δίδυμο του υπουργού Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Ροθ και της τοπικής βουλευτίνας Κάμπμαν, στην τέταρτη με 14,6% ο υπουργός Εσωτερικών και «κόκκινος σερίφης» του κρατιδίου της Κάτω Σαξονίας Πιστόριους με την Κόπινγκ και στη πέμπτη και τελευταία θέση με 9,6% οι εκπρόσωποι της δεξιάς πλευράς του κόμματος Σχβαν και Στέγκνερ.
Στο δεύτερο γύρο ψήφισαν 216.721 μέλη, περίπου το 54%. Ο Μπόργιανς και η Έσκεν πήραν 114.995 ψήφους ή το 53,06% και ο Σολτς και η Γκέιβιτς 98.246 ψήφους ή το 45,33%. Στον πρώτο γύρο είχαν ψηφίσει 226.775 από τα 425.630 μέλη του κόμματος ή το 53%. Προσοχή όμως γιατί το Μάρτιο του 2018 στην ψηφοφορία για το σχηματισμό ή μη της GroKo με τη Μέρκελ είχαν ψηφίσει 378.437 ή το 78,39% εκ των 463.723 μελών του SPD, με το 66,02% ή 239.604 μέλη να ψηφίζουν «υπέρ» και 123.329 ή το 33,9% «κατά» της GroKo. Το 2013 το 75% είχε ψηφίσει επίσης «υπέρ» της GroKo.
Πιο απλά μέσα σε ενάμιση χρόνο το SPD έχασε επισήμως 50.000 μέλη, ενώ άλλα 100.000 μέλη δεν πήγαν να ψηφίσουν, δηλαδή μια συνολική αιμορραγία 156.000 μελών από τις συμμετοχικές διαδικασίες του κόμματος, ψηφιακές και μη, ή αναλογικά το εν τρίτο των μελών του ή σχεδόν το 50% από τα μέλη που συμμετείχαν στη σημερινή εκλογή της ηγεσίας. Τα μέλη του SPD πληρώνουν διαμέσου τραπέζης συνδρομή ανάλογα με τα εισοδήματά τους, ενώ οι «φίλοι» και «συνοδοιπόροι» πληρώνουν 2,5 ευρώ το μήνα και δεν έχουν δικαίωμα ψήφου.
Σύμφωνα με την έρευνα του ιδρύματος Wahlkreisprognose το 40% των μελών του SPD θέλει την άμεση διάλυση της GroKo, αλλά το 45% θέλει τη συνέχισή της μέχρι τη λήξη της θητείας της βουλής το 2021. Από την πρώτη νίκη του «τρίτου δρόμου» του Σρέντερ το 1998, το SPD έχει χάσει 13 εκατ. ψήφους. Στις βουλευτικές εκλογές του 2017 πήρε μόλις 11,4 εκατ. ψήφους ή το 24,6% και στις ευρωεκλογές του 2019 κατέρρευσε στα 5,9 εκατ. ψήφους ή στο 15,8%, στα χαμηλότερα ποσοστά από το 1887, όταν είχε πάρει 10,1%. Ακόμη και το 1933 με τις εκλογές βίας και τρομοκρατίας της ανόδου του Χίτλερ είχε καταφέρει να πάρει 18,3% και ήταν το δεύτερο γερμανικό κόμμα μετά τους Ναζί.
Τρεις μεγάλες προκλήσεις
Η νέα αριστερή ηγεσία του SPD έχει να αντιμετωπίσει στην πράξη τρεις μεγάλες προκλήσεις: Πρώτα θα πρέπει να αντιμετωπίσει τον κακό εαυτό ενός κόμματος που βρίσκεται σε μια σταδιακή, και ίσως μη αντιστρέψιμη, παρακμή. Η αλήθεια είναι ότι το SPD απογοητεύει και χάνει μέλη ακόμη και εκεί που κυβερνά και μάλιστα καλά με την Αριστερά και τους Πράσινους, όπως στο Βερολίνο, που υπέστη μια αιμορραγία 1.200 μελών, ενώ την περίοδο του τραγικού Σουλτς το Φεβρουάριο του 2018 είχε φθάσει στα 216.00 μέλη, στα υψηλότερα επίπεδα της τελευταίας 20ετίας.
Η δεύτερη πρόκληση αφορά το πολιτικό σκηνικό και τον ανταγωνισμό των Πρασίνων, οι οποίοι επανεξέλεξαν πριν λίγες ημέρες πανηγυρικά στην ηγεσία του κόμματος τον 50χρονο Χάμπεκ με 90,4% και την 38χρονη Μπάερμποκ με 97,1%, το υψηλότερο ιστορικά ποσοστό εκλογής στην ηγεσία του κόμματος, που ταξιδεύουν στις δημοσκοπήσεις με πάνω από το 20%, από το 8,9% των εκλογών του 2017, χάρη στον… πραγματισμό τους να αποδεκατίζουν με τη μετριοπάθειά τους το εκλογικό σώμα της Μέρκελ.
Η προοπτική ενός Πράσινου καγκελάριου, σε έναν συνασπισμό «Κένυα» με το SPD και τη CDU, ενθουσιάζει μεγάλο τμήμα των Πράσινων, μετά το θρίαμβο των ευρωεκλογών και των τοπικών εκλογών στη Βαυαρία, την Έσση και το Ανόβερο, όπου εξέλεξαν δήμαρχο τον 38χρονο τουρκικής καταγωγής Ονάι, μετά από μια 70χρονη κυριαρχία του SPD, εκμεταλλευόμενοι σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις την περιβαλλοντολογική ατζέντα που σπάει τα φράγματα ακόμη και με τους μετριοπαθείς και συντηρητικούς ψηφοφόρους της Μέρκελ που δεν πάνε στην AfD. Οι Πράσινοι έφθασαν μάλιστα να έχουν 94.000 μέλη από τα 65.000 που είχαν πριν από ενάμιση χρόνο. H απάντηση πάντως που έφθασε από το συνέδριο της CDU στη Λειψία είναι ότι η CDU θα αποφασίσει τον επόμενο καγκελάριο το 2021.
Τη στιγμή της αριστερής στροφής του SPD, το ακροδεξιό AfD επανεξέλεξε τον «μετριοπαθή» Μόικεν στην ηγεσία του κόμματος, μαζί με το νέο επίσης μετριοπαθή «συν-ηγέτη», τον ελαιοχρωματιστή Χρουπάλα, που θεωρείται ότι κρατάνε αποστάσεις από το πιο ακροδεξιό και φιλοναζιστικό τμήμα του κόμματος, την «Πτέρυγα», για να ανοίξουν την πόρτα των συμμαχιών με τη Δεξιά στις τοπικές κυβερνήσεις, για να φθάσουν και στην κυβέρνηση. Το CDU της Μέρκελ προσπαθεί ταυτόχρονα να κάνει μια δεξιά στροφή για να ανακτήσει ψήφους από το AfD, στέλνοντας πιθανώς άλλους στους… Πράσινους.
Η στασιμότητα της ατμομηχανής και οι απολύσεις
Η τρίτη και τελευταία μεγάλη πρόκληση για το SPD αφορά την αρνητική οικονομική συγκυρία και το μπαράζ απολύσεων στις μεγάλες βιομηχανίες, με αιχμή τις αυτοκινητοβιομηχανίες, που εξασθενίζουν τη διαπραγματευτική δύναμη των αποδεκατισμένων συνδικάτων και συνεπώς τη στήριξη μιας αριστερής στροφής στη χώρα, πέρα από την υποβάθμιση και τον περαιτέρω κατακερματισμό των εργασιακών σχέσεων.
Το γ’ τρίμηνο η γερμανική οικονομία ξέφυγε από την τεχνική ύφεση, σημειώνοντας οριακή ανάπτυξη 0,1%, μετά από ύφεση 0,2% στο δεύτερο τρίμηνο, σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία Destatis, γεγονός που δείχνει ότι η ατμομηχανή της ευρωπαϊκής οικονομίας πασχίζει ακόμη και στην… ευθεία. Την ίδια στιγμή 10.000 τρακτέρ, σύμφωνα με τους διοργανωτές, και 5.095 σύμφωνα με τη μεθοδική αστυνομία, πέρασαν αυτές τις ημέρες από την Πύλη του Βρανδεμβούργου, για να υπενθυμίσουν ότι ο αγροτικός τομέας βρίσκεται και αυτός σε αναβρασμό, ακολουθώντας τους πιλότους της Lufthansa.
Η κρίση στην αυτοκινητοβιομηχανία αποτελεί ένα μεγάλο πλήγμα για το SPD και το Die Linke και κυρίως για την IG Metall που ανήκει στη συνομοσπονδία της DGB, που συμμετέχουν 8 ομοσπονδίες. Η IG Metall αποτελεί τη μεγαλύτερη ομοσπονδία με 2,24 εκατ. μέλη και συμμετοχή 36,48% των εργαζομένων, τη μεγαλύτερη σε οποιαδήποτε άλλο τομέα στη Γερμανία. Μόνο που τα μέλη της DGB έχουν υποχωρήσει κάτω από τα 6 εκατ., στα χαμηλότερα επίπεδα από το 1951, και μάλιστα παρά την ενοποίηση της Γερμανίας, όταν είχαν φθάσει στα 11,8 εκατ. το 1990.
Η Volkswagen ανακοίνωσε μείωση κατά 7.000 εργαζόμενους έως το 2023, ενώ το 2016 είχε προχωρήσει σε μείωση 30.000 εκ των οποίων τις 23.000 στη Γερμανία από τις 110.00 που απασχολούσε τότε στη χώρα. H Daimler (Mercedes) ανακοίνωσε μείωση προσωπικού τουλάχιστον κατά 10.000 θέσεις, κλείνοντας συμφωνία με τα συνδικάτα ότι θα αποφύγει τις απολύσεις ανάμεσα στους 130.000 εργαζόμενους στη Γερμανία έως το 2029. Η BMW μετά τη μείωση κατά 4.000 άτομα προχωρά στη μείωση των μπόνους παραγωγικότητας κατά 20%. Η Bosch, η μεγαλύτερη εταιρεία κατασκευής εξαρτημάτων για αυτοκίνητα στον κόσμο, ξεκίνησε ένα πρόγραμμα μείωσης του προσωπικού έως και το 2022, η Basf μείωση 6.000 θέσεων εργασίας, η ThyssenKrupp 6.000 θέσεων, η Continental 20.000 θέσεων ή του 8% του προσωπικού της, εκ των οποίων τις 8.000 στη Γερμανία. H Siemens ανακοίνωσε μείωση 2.700 θέσεων, η χημική Linde μείωση κατά 11%, ο κολοσσός πληροφορικής SAP μείωση 3.000 θέσεων και η Bayer μείωση 4.500 θέσεων στη Γερμανία. Στον τραπεζικό τομέα η Deutche Bank προχωρά σε μείωση 18.000 θέσεων και η Commerzbank 5.300 θέσεων.
