Φωτογραφία: Antonio Miralles Andorra / Pexels
Αποσπάσματα της συνέντευξης του Ντομινίκ Ρουσσώ, καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου
Λίγες ημέρες πριν την ψήφο εμπιστοσύνης που ζήτησε ο Μπαϊρού και που όλα δείχνουν ότι δεν θα τη λάβει, ο Μακρόν έχει δύο δυνατότητες να αντιμετωπίσει την κατάσταση. Να διαλύσει τη Βουλή και να προκηρύξει βουλευτικές εκλογές ή να δώσει την εντολή στην Αριστερά που έχει τη σχετική πλειοψηφία στη Βουλή από το 2024. Ωστόσο, τα συνδικάτα και τα κοινωνικά κινήματα αναπτύσσουν έντονη δράση που αναμένεται να εκφραστεί με μια μεγάλη κινητοποίηση στις 10 Σεπτεμβρίου και με κορύφωση τη γενική απεργία στις 18 του μήνα.
Στα ζητήματα αυτά αναφέρεται ο καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου, Ντομινίκ Ρουσώ, στη συνέντευξη που έδωσε στην Ουμανιτέ, την οποία παραθέτουμε με κάποιες αναγκαίες συντομεύσεις
Μετά από την ενδεχόμενη παραίτηση του Φρανσουά Μπαϊρού θα υπάρξει μια καθεστωτική κρίση ή ένα ακόμη επεισόδιο της πολιτικής κρίσης στη χώρα;
Υπάρχουν όλα τα στοιχεία ώστε να μπορούμε να μιλήσουμε για μια κρίση του καθεστώτος. Γιατί δεν έχουμε μόνο μια διαμαρτυρία κατά της κυβέρνησης, αλλά και κατά των θεσμών που δεν βρίσκονται κοντά στους πολίτες για να εκφράσουν τις ανάγκες τους. Πολιτική κρίση έχουμε όταν μια κυβέρνηση πέφτει ή παραιτείται και αντικαθίσταται από μια άλλη. Εδώ έχουμε κάτι διαφορετικό. Γιατί είναι οι ίδιοι οι θεσμοί που αμφισβητούνται.
Ο Μακρόν έχει ακόμα χαρτιά να παίξει;
Έχει δύο σενάρια, να διαλύσει τη Βουλή –όπως έκανε ο Ντε Γκωλ το 1962– και να κάνει εκλογές. Και το δεύτερο σενάριο, να δώσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης με δεδομένο ότι δεν υπάρχει πλειοψηφία από τις δυνάμεις που στήριξαν την κυβέρνηση Μπαϊρού. Για τον λόγο αυτό ο Μακρόν μπορεί να δώσει την εντολή μόνο στα κόμματα της Αριστεράς. Υπάρχει και μια τρίτη δυνατότητα: να διεξαχθεί δημοψήφισμα, αλλά τι νόημα θα είχε αφού η κυβέρνηση αποδοκιμάστηκε για την πολιτική της; Στην πραγματικότητα ο Μακρόν έχει τη δυνατότητα να διαλύσει τη Βουλή ή να δώσει την εντολή στο κόμμα που είχε την καλύτερη επίδοση στις εκλογές του 2024, δηλαδή στην Αριστερά και την Κεντροαριστερά, που θα ακολουθούσε μια διαφορετική πολιτική από αυτή που εφάρμοσαν ο Μπαρνιέ, ο Μπαϊρού και ο ίδιος ο Μακρόν.
Εάν κάποιος αποφασίσει να ψηφίσει ένα από τα δύο ψηφοδέλτια, ποιος μπορεί να εγγυηθεί ότι με βάση τα αποτελέσματα θα εφαρμοστεί μια διαφορετική πολιτική στην περίπτωση οριακής πλειοψηφίας;
Στην Ισπανία είχαμε τρεις διαδοχικές εκλογικές μάχες. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσες είχε την ικανότητα να ανακατέψει τα χαρτιά, επικεντρωνόμενος στην οικονομική κρίση και δίνοντας μια απάντηση. Σε αυτό το πλαίσιο οι Γάλλοι μπορούν να κάνουν μια καθαρή επιλογή: ή θα συμφωνήσουν με την πολιτική της προσφοράς, αυτή που ακολούθησαν ο Μπαϊρού με τον Μακρόν ή θα επιδοκιμάσουν την πολιτική της Αριστεράς, η οποία θέτει ως προτεραιότητες τις δημόσιες υπηρεσίες, την κατοικία, τα νοσοκομεία και την εκπαίδευση. Μια τέτοια καμπάνια θα μπορούσε να προκαλέσει το ενδιαφέρον των πολιτών, ώστε να πάρουν μέρος στο παιγνίδι.
Υπάρχει μήπως ο κίνδυνος για μια πλειοψηφία του Εθνικού Συναγερμού;
Όλα εξαρτώνται από την εκλογική καμπάνια και τον ρόλο που θα παίξει η Μαρίν Λεπέν. Η διάλυση της Βουλής, ό,τι και γίνει, δίνει τη δυνατότητα μιας πραγματικής, δημόσιας συζήτησης. Αυτή η συζήτηση δεν έγινε το 2024 λόγω χρόνου. Ούτε το 2022 όπου οι προεδρικές διεξήχθησαν χωρίς πραγματική συζήτηση. Η πτώση της κυβέρνησης Μπαϊρού θα μπορούσε να βοηθήσει τα κόμματα της Αριστεράς προκειμένου να υποστηρίξουν ότι αυτή τη φορά η εκλογή της νέας Βουλής θα γίνει στη βάση ενός καθαρού κοινωνικού προγράμματος, καθώς οι Γάλλοι, σε αντίθεση με το 2024, γνωρίζουν ότι από το 2017 εφαρμόζονται σκληρά προγράμματα λιτότητας από τις κυβερνήσεις του Μακρόν.
Οι επικείμενες κινητοποιήσεις των συνδικάτων και του κινήματος «Μπλόκο Παντού» στις 10 Σεπτεμβρίου θα μπορούσαν να έχουν επίδραση στη συνέχιση της πολιτικής κρίσης;
Η διάλυση της Βουλής θα μπορούσε να περιορίσει την επίδραση των κοινωνικών κινημάτων, καθώς η συζήτηση θα μεταφερθεί στην πολιτική αντιπαράθεση με φόντο τις εκλογές. Ο Μακρόν θα μπορούσε να πει στους Γάλλους «δεν είναι ανάγκη να μπλοκαριστεί η χώρα. Εγώ σας δίνω τη δυνατότητα να ψηφίσετε». Η ανατροπή της κυβέρνησης και η προκήρυξη των εκλογών προσφέρει στους πολίτες τη δυνατότητα να δώσουν αυτοί την πολιτική λύση αναδεικνύοντας μια άλλη πλειοψηφία.
Η Ανυπότακτη Γαλλία θέλει να καταθέσει πρόταση μομφής κατά του Μακρόν. Θα μπορούσε αυτό να ξεμπλοκάρει τα πράγματα ή θα είχαμε μια νέα κρίση μέσα στην κρίση;
Θεωρώ ότι θα προσθέταμε μια κρίση στην κρίση. Εδώ και έναν χρόνο ο Εμανουέλ Μακρόν έχει στραφεί στα διεθνή θέματα: Γάζα, αναγνώριση του κράτους της Παλαιστίνης, Ουκρανία. Εάν παραιτούνταν τι θα γινόταν με αυτές τις δεσμεύσεις; Η παραίτησή του δεν θα έδινε καμία λύση.
Πέρα από τις ρυθμίσεις μέσα από τις κάλπες θα μπορούσαμε να αφυπνίσουμε τους θεσμούς οι οποίοι, και εσύ αναγνωρίζεις, δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες των πολιτών;
Η διάλυση της Βουλής δεν αρκεί. Οι θεσμοί μας έχουν αποξενωθεί από τους πολίτες. Θα έπρεπε να είναι οι δίαυλοι ανάμεσα στην κοινωνία και το κράτος. Αλλά αυτοί λειτουργούν μόνο για να προστατεύουν εκείνους που κυβερνούν. Αυτοί οι δίαυλοι έχουν φρακάρει. Και στους πολίτες απομένει να εκφράζονται στους δρόμους. Θα πρέπει οι πολίτες να συνδεθούν ξανά με τους θεσμούς. Το 2024 κατατέθηκε μια πρόταση, σύμφωνα με την οποία οι πολίτες θα είχαν τη δυνατότητα να παίρνουν πρωτοβουλίες και να μετέχουν στην επεξεργασία των νόμων. Σήμερα τους ζητούν να ψηφίσουν και μετά να σιωπήσουν, ενώ αυτοί θέλουν να συμμετέχουν. Γι’ αυτό έχουμε σήμερα μια κρίση του καθεστώτος και όχι μόνο πολιτική. Ο δρόμος και οι θεσμοί δεν συνομιλούν πια. Αυτό είναι η καρδιά του προβλήματος.
