Μέσα σε έναν μήνα τριών εκλογικών διαδικασιών στη Γαλλία παρατηρήθηκε μια κατακλυσμιαία αλλαγή του πολιτικού σκηνικού προκαλούμενη και συνοδευόμενη από σειρά «εκπλήξεων» που καταλήγουν σε μια ελπιδοφόρα προοπτική για τον κόσμο της εργασίας και τις προοδευτικές δυνάμεις.
Ας δούμε αναλυτικότερα τα χαρακτηριστικά των εκπλήξεων αυτών. Για να διευκολύνουμε τη διαδικασία και κυρίως για να μην δημιουργούμε ψευδείς εντυπώσεις που βασίζονται σε προκατασκευασμένα θεωρήματα και ερμηνευτικά εργαλεία «παντός καιρού», θα βασιστούμε σε δεδομένα που δημοσιεύονται σε σοβαρά και έγκυρα μέσα ενημέρωσης από γνώστες και ειδικούς.
«Εκπληξη» Νο1: οι ακροδεξιοί φασίστες παίρνοντας «ποσοστό ρεκόρ» στις ευρωεκλογές της 9ης Μαΐου γίνονται οι κύριοι διεκδικητές της εξουσίας.
Όπως φαίνεται και σε γράφημα που δημοσιεύει η Monde Diplomatique (www.monde-diplomatique.fr/cartes/vote-extreme-droite), μετά το 2012 το ποσοστό της ακροδεξιάς (επί των ψηφισάντων) στις ευρωεκλογές είναι σημαντικά υψηλότερο από το ποσοστό της στις κοινοβουλευτικές ή προεδρικές εκλογές. Επιπλέον, εάν η αναγωγή γίνει επί του συνόλου των εγγεγραμμένων, το ποσοστό της ακροδεξιάς είναι ακόμη χαμηλότερο. Το ποσοστό της τάξης του 29% που πήρε η ακροδεξιά (Front/Rassemblement National) δεν αποτελεί τομή αλλά συνέχεια μιας ανοδικής πορείας. Η τομή μάλλον βρίσκεται στο 2007 – 2009, όταν επί προεδρίας Σαρκοζί επιταχύνθηκε η νεοφιλελεύθερη αντιμεταρρύθμιση και ταυτόχρονα η δεξιά ενσωμάτωσε τη γραμμή της ακροδεξιάς στα ζητήματα «νόμου και τάξης», αντεργατικής νομοθεσίας, αντιμεταναστευτικής πολιτικής. Αρα δεν υπάρχει καμία έκπληξη. Αντίθετα, η θέση αυτή εμφορείται υποκρισίας. Η απόφαση του Προέδρου της Δημοκρατίας ικανοποίησε το αίτημα της Μαρίν Λεπέν για πρόωρες εκλογές. Δηλαδή έδωσε «αέρα στα πανιά» της ακροδεξιάς προς την εξουσία.
«Εκπληξη» Νο2: Η απόφαση του Προέδρου της Δημοκρατίας να προκηρύξει άμεσα κοινοβουλευτικές εκλογές με προεκλογική περίοδο 19 ημερών είναι μια «μεγάλη έκπληξη» καθώς θέτει τους ακροδεξιούς φασίστες προ των πυλών της εξουσίας.
Το γαλλικό πολιτικό σκηνικό της τελευταίας περιόδου καθορίζεται από την οικονομική κρίση και κυρίως τη μείωση της αγοραστικής δύναμης των λαϊκών στρωμάτων, που δεν αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με τις διάφορες επιδοτήσεις (πριμ κ.λπ.) που εισήγαγε η κυβέρνηση (www.alternatives-economiques.fr/pouvoir-dachat-mirage-de-prime-attal-a-10-000-euros/00111533).
Το πολιτικό σκηνικό (κυρίως μετά την κρίση που προκάλεσε το συνταξιοδοτικό νομοσχέδιο) καθορίζεται επίσης από την επιταχυνόμενη απαξίωση του «ακραίου κέντρου» και προσωπικά του προέδρου Μακρόν (είναι χαρακτηριστικό ότι οι μακρονικοί υποψήφιοι βουλευτές κατά την προεκλογική περίοδο του πρώτου γύρου απέφευγαν να βάζουν στις αφίσες τους τη φωτογραφία του προέδρου), την πολιτική πολυδιάσπαση της αριστεράς και τις φυγόκεντρες τάσεις της ρεπουμπλικανικής δεξιάς, τόσο προς τον μακρονισμό όσο και προς την ακροδεξιά.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο η απόφαση του προέδρου για προκήρυξη fast track πρόωρων εκλογών είχε δύο στόχους με ορίζοντα τις επόμενες προεδρικές εκλογές: την ενίσχυση του ακραίου κέντρου του μακρονισμού, μέσα από την ενδεχόμενη κυβερνητική αποτυχία της ακροδεξιάς (Jack Attali), και την επανενεργοποίηση του διλήμματος «ακροδεξιά ή ακραίο κέντρο» – δίλημμα που εγκλώβισε την αριστερά, οδήγησε και διατήρησε τον μακρονισμό στην εξουσία.
Η προετοιμασία για την παραχώρηση της εξουσίας στην ακροδεξιά -με τη μορφή της ακροδεξιάς παρένθεσης- στο πλαίσιο της «συγκατοίκησης» είχε ήδη ξεκινήσει πολύ νωρίτερα (www.monde-diplomatique.fr/cartes/vote-extreme-droite).
Η Λεπέν ζήτησε την εξουσία ως εκπρόσωπος ενός κόμματος «πατριωτικού» το οποίο δεν ανήκει «ούτε στη δεξιά ούτε στην αριστερά» και του οποίου ο σκοπός δεν είναι άλλος από το να «εξασφαλίσει την ηρεμία και την τάξη». Χρησιμοποιεί δηλαδή περίπου τον ίδιο ιδεολογικό λόγο με αυτό του νεοφιλελεύθερου ακραίου κέντρου και της κλασικής δεξιάς.
Τα κόμματα της γαλλικής ακροδεξιάς επεδίωκαν πάντα την υποστήριξη ενός τμήματος της εργοδοτικής κοινότητας και την απέκτησαν σε μεγάλο βαθμό, από τη συνεργασία κατά τη διάρκεια της Κατοχής μέχρι σήμερα.
Σύμφωνα με την Monde Diplomatique, από τότε που η Rassemblement National (RΝ) απαρνήθηκε την εγκατάλειψη του ευρώ και ανέκρουσε πρύμνα ως προς τα μέτρα υπέρ των εργαζομένων (κυρίως τη σύνταξη των 60 ετών), οι σχέσεις της με τη MEDEF σύνδεσμος γάλλων βιομηχάνων) τείνουν προς ουσιαστική βελτίωση, ακόμη και αν οι κύριες εργοδοτικές οργανώσεις εξακολουθούν να προτιμούν τον νεοφιλελευθερισμό της σημερινής κυβέρνησης από τον εθνικοφιλελευθερισμό της RN (www.monde-diplomatique.fr/2024/07). Προ μηνών ο πρόεδρος του MEDEF είχε δηλώσει ότι μπορεί να βρεθεί τρόπος συνεργασίας με το κόμμα της Λεπέν.
Το ακροδεξιό κόμμα Rassemblement National είναι προετοιμασμένο οργανωτικά και πολιτικά να καταλάβει την εξουσία. Εχει πολιτικές συμμαχίες και προσελκύει προσωπικότητες, πολιτευτές και ψηφοφόρους τόσο από το ακραίοι κέντρο, την παραδοσιακή δεξιά και την ανοιχτά φασιστική δεξιά αποδεικνύοντας της αρχή των συγκοινωνούντων δοχείων (ή της πολυκατοικίας κατά τα ελληνικά) μεταξύ νεοφιλελεύθερης κεντροδεξιάς, ρεπουμπλικανικής δεξιάς, ακροδεξιάς και φασισμού.
Εχει οικονομικό πρόγραμμα που υπηρετεί τις προτεραιότητες του γαλλικού κεφαλαίου (π.χ. ιδιωτικοποιήσεις, επίθεση κατά των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων και ελευθεριών) δε βάρος των δυνάμεων της εργασίας σε συμφωνία με τις συνθήκες της ΕΕ.
Συμπέρασμα: μπορεί η απόφαση Μακρόν αν αιφνιδίασε αλλά δεν αποτελεί έκπληξη στον βαθμό που δεν αναγνωρίζουμε ότι ο δήθεν «κεντρώος χώρος» (που χαρακτηρίζεται από το σλόγκαν «παίρνουμε τις καλές ιδέες που βρίσκονται τόσο στα κεντρο-αριστερά όσο και στα δεξιά και προχωρούμε μπροστά για το καλό της πατρίδας και της Ευρώπης) βαδίζει χέρι-χέρι με την ακροδεξιά. Αν βρισκόμαστε στα αριστερά του πολιτικού φάσματος και δεν θέλουμε να αναγνωρίζουμε αυτή την πραγματικότητα, η έκπληξη κρύβει την υποκρισία.
«Εκπληξη» Νο3: Οι ηγεσίες των κομμάτων της αριστεράς έδειξαν μεγάλο βαθμό πολιτικής ωριμότητας, πρυτάνευσε το πνεύμα της ενότητας για να ανακοπεί η πορεία των ακροδεξιών φασιστών προς την εξουσία.
Οντως, το πραγματικό ενδεχόμενο της ανάληψης της εξουσίας από τους ακροδεξιούς φασίστες λειτούργησε καταλυτικά στη δημιουργία του Νέου Λαϊκού Μετώπου και αποτέλεσε τον πρωτεύοντα πολιτικό του στόχο.
Εάν η «επελαύνουσα» ακροδεξιά ήταν η μοναδική συνθήκη που επέβαλε την ενότητα της αριστεράς τότε θα πρέπει οι πολιτικές ηγεσίες και οι πολιτικοί αναλυτές να απαντήσουν σε ένα άλλο ερώτημα: γιατί η αριστερά δεν ενώθηκε στις προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις αλλά αντίθετα επέτρεψε να λειτουργήσει το δίλημμα «Μακρόν ή Λεπέν»;
Για μπορέσουμε να απαντήσουμε στο ερώτημα αυτό θα πρέπει να λάβουμε υπόψη ορισμένα σημαντικά στοιχεία:
* Την κατάρρευση της πολιτικής και ιδεολογικής ηγεμονίας του μακρονικού κέντρου,
* την αποκατάσταση στη συνείδηση των πολιτών της αξίας του κοινωνικού κράτους. Μια διαδικασία που: Ξεκίνησε κατά τη διάρκεια της πανδημίας (η λειτουργία του Κρατικού Εθνικού Συστήματος Υγείας έσωσε ζωές, οργάνωσε τον καθολικό εμβολιασμό, ανέδειξε την ανάγκη διεκδίκησης και διεύρυνσης της πρωτοβάθμιας περίθαλψης κ.λπ.). Αντίθετα, η επαναφορά των περικοπών και των πολιτικών διάλυσης του ΕΣΥ μετά την πανδημία έχει αναδείξει τις δραματικές συνέπειες του κενού που δημιουργείται. Επιταχύνθηκε από την ακρίβεια και την ενεργειακή κρίση. Ας θυμηθούμε ότι μπροστά στην ένταση της ενεργειακής κρίσης μετά την έναρξη του ρωσο-ουκρανικού πολέμου η κυβέρνηση Μακρόν(!) άνοιξε την συζήτηση εθνικοποίησης των εργοστασίων ηλεκτρικής ενέργειας.
* την παρέμβαση του λαϊκού παράγοντα και την έντονη ταξική σύγκρουση. Στη Γαλλία, από την περίοδο της συνδικαλιστικής πάλης κατά του νόμου απορρύθμισης της εργασίας και των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων, επί Ολάντ, τα κινήματα των υγειονομικών κατά των συγχωνεύσεων νοσοκομείων και συρρίκνωσης του Εθνικού Συστήματος Υγείας, το κίνημα για την προάσπιση και ενίσχυση της έρευνας στα Πανεπιστήμια, το κίνημα κατά της ιδιωτικοποίησης των αεροδρομίων και των τρένων έως και το κίνημα των κίτρινων γιλέκων και το μεγαλειώδες κίνημα κατά της νεοφιλελεύθερης μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος, ζούμε έναν διαρκή κοινωνικό αναβρασμό και μια διαρκή αστυνομική βία και καταστολή.
* τον καθοδηγητικό ρόλο των αριστερών συνδικάτων και την ενότητα των συνδικάτων στον αγώνα κατά της νεοφιλελεύθερης μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος. Το βράδυ της Κυριακής 10 Ιούνη δημοσιεύθηκε το κοινό ανακοινωθέν του δια-συνδικαλιστικού οργάνου (CGT, CFDT, UNSA, FSU, Solidaires) που είχε την ευθύνη του συντονισμού του αγώνα κατά της νεοφιλελεύθερης μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος (pecentre.reference-syndicale.fr/files/2024/06/tract.png). Η ανακοίνωση αυτή καθώς και πιέσεις που ασκήθηκαν στις πολιτικές ηγεσίες είχε καθοριστικό ρόλο στην επιβολή της δημιουργίας του Λαϊκού Μετώπου και στον παραμερισμό των καιροσκοπικών τακτικισμών (π.χ. θεωρία του χάους με προοπτική τις προεδρικές εκλογές του 2027
Συμπέρασμα: Η συγκρότηση του Λαϊκού Μετώπου ήρθε να απαντήσει σε μια «επείγουσα» πολιτική πρόκληση αλλά προέκυψε μέσα από το ιστορικό προηγούμενο της λαϊκής και συνδικαλιστικής ενότητας μέσα στην ταξική σύγκρουση για να απαντήσει σε μια λαϊκή ανάγκη: Κοινωνικό κράτος. Η υπερπροβολή της θεωρίας της σύγκλισης των ηγεσιών με υποβάθμιση του προγράμματος και των κοινωνικών αγώνων που οδήγησαν σε αυτό, δημιουργούν μια έκπληξη που κρύβει την υποκρισία των διαφόρων πολιτικών παραγόντων που ελπίζουν να δημιουργήσουν τακτικές σύγκλισης με ένα φανταστικό προοδευτικό κέντρο ως όχημα προς την εξουσία.
«Εκπληξη» Νο4: Το Νέο Λαϊκό Μέτωπο έρχεται πρώτο στον δεύτερο γύρο των κοινοβουλευτικών εκλογών. Απόδειξη όταν τα κόμματα της αριστεράς ενώνονται έρχεται η νίκη απέναντι στην αντίδραση.
Ταχύτατα και βασιζόμενο στην εμπειρία της προηγούμενης περιόδου έντονης ταξικής σύγκρουσης αλλά και πολιτικής ενότητας στα πλαίσια της NUPES διαμορφώθηκε πολιτικό πρόγραμμα διακυβέρνησης του Νέου Λαϊκού Μετώπου που περιλαμβάνει άμεσα μέτρα ανακούφισης των λαϊκών στρωμάτων και πρόγραμμα μεσοπρόθεσμης στρατηγικής ανάπτυξης που έρχεται σε σύγκρουση με βασικές επιλογές της νεοφιλελεύθερης ΕΕ και του κεφαλαίου, καθώς θέτει σε προτεραιότητα τη ανασυγκρότηση του κοινωνικού κράτους με στοιχεία αυτού που περιγράψαμε πρόσφατα στην Ελλάδα ως Αριστερή Ριζοσπαστική Τεχνοκρατία.
Συμπέρασμα: Το πολιτικό πρόγραμμα του Λαϊκού μετώπου και όχι απλά η ενότητα των πολιτικών οργανώσεων της αριστερά δημιούργησε την κοινωνική δυναμική που υπερβαίνει το εκλογικό άθροισμα των πολιτικών δυνάμεων που το συγκροτούν. Αυτό αποτυπώθηκε τόσο στον πρώτο γύρω των εκλογών όσο και στον δεύτερο (που πρέπει να σημειώσουμε ότι έχει αυτόνομη πολιτική δυναμική).
Σήμερα για μια ακόμη φορά στην ιστορία της, η Γαλλία λειτουργεί ως πολιτικό εργαστήριο. Η είσοδος του λαϊκού παράγοντα στο προσκήνιο έχει επαναφέρει την πολιτική και τη διεκδίκηση της δημοκρατίας. Ωστόσο, είναι πολύ νωρίς ακόμη για να προβλέψουμε αν το εργαστήριο θα βγάλει μια νέα πολιτική πραγματικότητα που θα είναι σε όφελος της δημοκρατίας και των λαϊκών τάξεων ή θα οδηγήσει σε καταστάσεις αντιδημοκρατικές που θα διευρύνουν τη νεοφιλελεύθερη αντιμεταρρύθμιση.
