Οι προβλέψεις είναι δύσκολες, ειδικά όταν πρόκειται για το μέλλον: Ο γνωστός χρησμός του Μαρκ Τουέιν πάει κουτί στον τρέχοντα προεκλογικό αγώνα στη Γερμανία. Σίγουρο είναι μόνο ότι οι Χριστιανοδημοκράτες θα βγουν μακράν πρώτο κόμμα στην ομοσπονδιακή Βουλή που θα εκλεγεί αύριο, Κυριακή 23 Φεβρουαρίου, και ότι ο πρόεδρος τους Φρίντριχ Μερτς θα πάρει το χρίσμα του καγκελάριου. Όλα τα άλλα είναι ρευστά. Σύμφωνα με έρευνα της εταιρίας δημοσκοπήσεων Yougov, που δημοσιεύθηκε την Τρίτη, ο Μερτς δεν θα καταφέρει να σχηματίσει, όπως διακαώς επιθυμεί, μια σταθερή δικομματική κυβέρνηση με κάποιο από τα δύο κόμματα της προτίμησής του: τους Πράσινους και τους Σοσιαλδημοκράτες. Με τους πρώτους, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, δεν μπορεί να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία λόγω του ανεπαρκούς αριθμού των βουλευτών τους, με τους δεύτερους επιτυγχάνει μεν οριακή πλειοψηφία 318 βουλευτών (σε σύνολο 634), που δεν είναι όμως σταθερή, επειδή το σχετικό στατιστικό λάθος κυμαίνεται γύρω στο 3%. Με τέτοιο φόντο, λοιπόν, η καγκελαρία του θα παραμένει μετέωρη. Ένας τρόπος να το αποφύγει, θα ήταν η συγκρότηση ενός τρικομματικού συνασπισμού, που θα είχε, ωστόσο, το μειονέκτημα ότι θα συγκυβερνά με δύο κόμματα, τα οποία, έχοντας μαζί το ίδιο ή και μεγαλύτερο εκλογικό ποσοστό από τους Χριστιανοδημοκράτες, θα αμφισβητούν τουλάχιστον έμμεσα την πρωτοκαθεδρία του.
Το τίμημα της προδοσίας
Ο Μερτς φέρει πλέον το στίγμα του ανυπόληπτου πολιτικού, από τότε που αθέτησε την υπόσχεσή του για μη συνεργασία με την ακροδεξιά Εναλλακτική της Γερμανίας (AfD), ψηφίζοντας μαζί της στη Βουλή ένα ψήφισμα εναντίον των ξένων. Από τότε ισχύει γι’ αυτόν: μια φορά προδότης, πάντα προδότης. Έτσι τον βλέπουν και οι δυνητικοί του σύμμαχοι. Στο ερώτημα αν πιστεύει ότι ο Μερτς θα συνεργαστεί πάλι με την Εναλλακτική, ο ακόμα σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος Όλαφ Σολτς απάντησε: «Μπορείτε να το αποκλείσετε; Τον Νοέμβριο είχε δηλώσει ότι δεν θα συμβαδίσει ποτέ μα ποτέ με την AfD. […] Λίγες εβδομάδες αργότερα έκανε το ακριβώς αντίθετο. […] Πώς μπορεί να του έχει κανείς εμπιστοσύνη σε αυτό το θέμα;» (Tageszeitung, 17.02.2025). Αντί για την εμπιστοσύνη, λοιπόν, η σχεδιαζόμενη συγκυβέρνηση Χριστιανοδημοκρατών – Σοσιαλδημοκρατών θα έχει ως βάση την δυσπιστία.
Είναι ως εκ τούτου ο Μερτς καμουφλαρισμένος ακροδεξιός; Ελάχιστοι το υποστηρίζουν. Σίγουρα διαφέρει αρνητικά από τα περισσότερα μέλη της κυρίαρχης ελίτ, τα οποία μεταπολεμικά, έχοντας πάρει τα μαθήματά τους από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στρέφονται εναντίον κάθε ακροδεξιού μορφώματος. Ο Μερτς, παρά τις παρασπονδίες του, δεν έχει αποσχισθεί από αυτή την «πεφωτισμένη» ελίτ –μπορεί να είναι οπορτουνιστής, ακροδεξιός όχι.
Η περίπτωση του Μερτς παραπέμπει σε ένα άλλο ερώτημα: Τι σημαίνει η ορμητική άνοδος της Εναλλακτικής; Την επιστροφή της χώρας στην προπολεμική εποχή; Εδώ βοηθάει μια αντιστροφή του ορισμού του Μαρκ Τουέιν: Οι ανασκοπήσεις είναι δύσκολες, ειδικά όταν πρόκειται για το παρελθόν. Πολλοί αναλυτές που χρησιμοποιούν ως ερμηνευτικό μοχλό τη δημοκρατία της Βαϊμάρης, ταυτίζουν, εν μέρει τουλάχιστον, την Εναλλακτική με το εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα. Ο ιστορικός Γιενς Μπίσκυ συνιστά, ωστόσο, ψυχραιμία. Η σημερινή εποχή, λέει, έχει λίγες ομοιότητες με τη δεκαετία του ‘30. Σήμερα δεν υπάρχει, όπως τότε, μαζική ανεργία και πείνα, οι δρόμοι δεν είναι πεδία αιματηρών μαχών των κομματικών στρατών, κ.ο.κ. Η Εναλλακτική, ως νέο φαινόμενο, είναι ένα ακροδεξιό αστικό κόμμα με πρότυπο την «ανελεύθερη» δημοκρατία του Βίκτορ Όρμπαν που επιζητά, μάταια μέχρι τώρα, μια θέση στο παραδοσιακό αστικό κομματικό φάσμα.
Η κυβερνητική στοχοθεσία
Σε αντίθεση με τη ρευστότητα σε κομματικό και ιδεολογικό επίπεδο υπάρχει σταθερότητα στην κυβερνητική στοχοθεσία: Βέβαιο θεωρείται ότι η νέα κυβέρνηση θα επιχειρήσει, πρώτον, την παγίωση της διαβόητης Zeitenwende (αλλαγή εποχής) στον αμυντικό τομέα, που εισήγαγε το 2022 με επίκληση του ρωσικού κινδύνου ο απερχόμενος συνασπισμός Σοσιαλδημοκρατών – Πράσινων, και η οποία σηματοδοτεί στροφή 180 μοιρών της μεταπολεμικά στρατιωτικά αυτοσυγκρατούμενης Γερμανίας προς τον μιλιταρισμό και, δεύτερον, την επιτάχυνση της απέλασης εκατοντάδων χιλιάδων «παράτυπων» μεταναστών.
Από εκεί κι έπειτα οι στόχοι διαφέρουν. Ο Μερτς, για παράδειγμα, σχεδιάζει να περικόψει δραστικά τις δαπάνες για το κοινωνικό κράτος (καταργώντας, μεταξύ άλλων, την οικονομική υποστήριξη των «απρόθυμων» για υποχρεωτική εργασία ανέργων), και να δώσει άδεια επαναλειτουργίας στα κλεισμένα από καιρό εργοστάσια παραγωγής ατομικής ενέργειας. Οι συγκρούσεις με τους Σοσιαλδημοκράτες και τους Πράσινους, που αντιτίθενται σε τέτοια σχέδια, είναι λοιπόν προγραμματισμένες.
Η δημοσκοπική άνοδος της Linke
Γενικά, πάντως, η πολιτική τάξη δείχνει ευθυγραμμισμένη. Υπό την πίεση της Εναλλακτικής όλα τα κόμματα γέρνουν επικίνδυνα προς τα δεξιά. Όλα; Η Linke (Αριστερά) πάει κόντρα σε αυτό. Με αποτέλεσμα να συνεχίζει δημοσκοπικά την τρελή πορεία της προς τα πάνω, ιδίως στις τάξεις της νεολαίας. Αν στις τωρινές εκλογές ψήφιζαν μόνο άτομα κάτω των 18 ετών, τότε, σύμφωνα με την οργάνωση Bundesjugendring, η Linke θα έβγαινε πρώτο κόμμα με 20,8% των ψήφων (Σοσιαλδημοκράτες:17,9%, Χριστιανοδημοκράτες: 15,7%, AfD:15,5%). Αλλά και στις ηλικίες μεταξύ 18-29 ετών, σύμφωνα με την εταιρεία δημοσκοπήσεων Forsa, η Αριστερά κατατάσσεται πρώτη μαζί με τους Πράσινους (19%). Στις διάφορες δημοσκοπήσεις για όλες τις ηλικίες τα ποσοστά της κινούνταν τελευταία μεταξύ του 6% και 9% με συνισταμένη το 7% (η αφετηρία της πριν λίγους μήνες: 3%).
Η δημοσκοπική απογείωση άρχισε τον περασμένο Οκτώβριο, όταν η συμπρόεδρος του κόμματος Ίνες Σβέρντνερ επέβαλε την «επαναστατική ευγένεια» ως το νέο επικοινωνιακό μοχλό του κόμματος. Ευγένεια, που δεν περιορίζεται σε φιλοφρονήσεις, αλλά συνοδεύεται από πολύτιμες υπηρεσίες στο πολύπαθο κοινό, όπως ψηφιακές εφαρμογές (App), που αποκαλύπτουν τις τοκογλυφικές πρακτικές στα ενοίκια, καθώς και στους λογαριασμούς σε ρεύμα και θέρμανση.
Στην απογείωση συνέβαλε και η κομματική γερουσία: Το τρίο «Ασημένιες μπούκλες» με επικεφαλής τον πρώην πρόεδρο της Linke Γκρέγκορ Γκύζι (77 ετών), προσφέρει σε αμέτρητους επισκέπτες του TikTok όχι μόνο πολιτική, αλλά και καλλιτεχνική ψυχαγωγία – μουσική ροκ και χορευτικά νούμερα![1]
Η μερίδα του λέοντος στην επιτυχία ανήκει, ωστόσο, στη νέα γενιά: στις χιλιάδες μαθητές και μαθήτριες που αλωνίζουν τις γειτονιές μοιράζοντας τα φέιγ βολάν της Linke, καθώς και στην επικεφαλής του εκλογικού ψηφοδελτίου και νέα shooting star του κόμματος Χάιντι Ράιχινεκ. Χάρη στην τελευταία η Linke έχει σήμερα περισσότερα likes στο Tiktok απ’ ό,τι η Εναλλακτική και οι Χριστιανοδημοκράτες!
«Η Αριστερά κάνει μοναδική χρήση των κοινωνικών μέσων ενημέρωσης», αναγνωρίζει το περιοδικό των επιχειρηματιών Business Insider. Συγκαταλέγεται κι αυτό στους νέους ψηφοφόρους της; Η πρόβλεψη της κομματικής προτίμησης είναι δύσκολη, ειδικά όταν πρόκειται για εκλογές.
Σημείωση: 1. βλ. https://www.tagesschau.de/multimedia/sendung/tagesthemen/video-1434956.html (17/02/2025, 23.15) και https://www.tiktok.com/@arnid96/video/7471992130232225046?q=Bartsch%2C%20Gysi%2C%20Ramelow&t=1739957806322
