Οι σημερινές κοινωνικές συνθήκες καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για τη διαμόρφωση ενός εναλλακτικού πολιτικού σχεδίου. Η συνεχής φτωχοποίηση της εργατικής τάξης και των μικρομεσαίων κοινωνικών στρωμάτων, η ακρίβεια που εξαντλεί τα νοικοκυριά, η στεγαστική κρίση που υπονομεύει το μέλλον των νέων ανθρώπων και η πολεμική οικονομία που απορροφά πόρους από το κοινωνικό κράτος συνθέτουν μια πραγματικότητα διαρκώς εντεινόμενων ανισοτήτων. Την ίδια στιγμή, το περιβάλλον θυσιάζεται στον βωμό της κερδοφορίας των ισχυρών, ενώ η Ακροδεξιά ενισχύεται, στοχοποιώντας τους πιο καταπιεσμένους και αποκλεισμένους.
Ωστόσο, απέναντι σε αυτήν την πραγματικότητα, η Αριστερά αδυνατεί να συγκροτήσει μια πειστική και συνεκτική εναλλακτική πρόταση. Ο κατακερματισμός, ο σεχταρισμός και η προσκόλληση στις διαχωριστικές γραμμές του παρελθόντος εξηγούν σε ένα βαθμό τη χαμηλή κοινωνική και πολιτική επιρροή των κομμάτων της Αριστεράς.
Η απογοήτευση μεταφέρεται και στο κίνημα, ενώ σε ένα σημαντικό τμήμα των πολιτών κυριαρχεί η αίσθηση ότι δεν υπάρχει εναλλακτική απέναντι στις κυρίαρχες πολιτικές. Σε αυτές τις συνθήκες είναι ορατός ο κίνδυνος η ριζοσπαστική Αριστερά και Οικολογία να μην εκπροσωπούνται στο επόμενο Κοινοβούλιο και κυρίως ο κίνδυνος να βρεθούν στο περιθώριο της πολιτικής ζωής, χωρίς δυνατότητα μαχητικής και αγωνιστικής παρέμβασης.
Απέναντι σε αυτήν την κατάσταση, η απάντηση βρίσκεται στην ενότητα της ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Οικολογίας. Μια ενότητα που δεν μπορεί να προκύψει μέσα από συμφωνίες κορυφής και συγκολλήσεις πολιτικών οργανώσεων, αλλά χρειάζεται να οικοδομηθεί και να επιβληθεί από τα κάτω, μέσα από την κοινή δράση, τις κοινωνικές αντιστάσεις και τη δημοκρατική συμμετοχή.
Στόχος ενός τέτοιου μετώπου δεν μπορεί να είναι απλώς η ανατροπή των σημερινών πολιτικών συσχετισμών, αλλά η οικοδόμηση ενός διαφορετικού κόσμου: ενός κόσμου δικαιοσύνης και κοινωνικής ευημερίας, με ελεύθερο χρόνο, βιώσιμες πόλεις, ενεργειακή αυτάρκεια, κατοχυρωμένα εργατικά δικαιώματα και καθολική δωρεάν πρόσβαση στην υγεία και την παιδεία. Ένας τέτοιος κόσμος δεν μπορεί να οικοδομηθεί χωρίς την υπέρβαση και την ανατροπή του καπιταλισμού, ενός συστήματος που θεμελιώνεται στην εκμετάλλευση της εργασίας.
Για να συγκροτηθεί ένα κοινό πολιτικό μέτωπο με ορίζοντα τον σοσιαλισμό, δεν είναι απαραίτητο όλες οι πολιτικές οργανώσεις που θα συμμετέχουν σε αυτό να συμφωνούν εξαρχής ως προς τον δρόμο της μετάβασης. Το αν αυτή θα προκύψει μέσα από μεταρρυθμίσεις, από ένα μεταβατικό αντικαπιταλιστικό πρόγραμμα, από επαναστατικές ρήξεις ή συνδυασμό τους αποτελεί ζήτημα πολιτικής συζήτησης συλλογικής επεξεργασίας και κοινής δράσης στην πορεία. Απαραίτητη προϋπόθεση, ωστόσο, είναι η συμφωνία σε δύο θεμελιώδεις πολιτικές αρχές:
– Ο καπιταλισμός ως σύστημα εκμετάλλευσης και κοινωνικών ανισοτήτων πρέπει να ανατραπεί‧
– Ο πολιτικός και κοινωνικός ορίζοντας είναι ο σοσιαλισμός.
Η συζήτηση για το πρόγραμμα έπεται και θα μπορούσε να διαμορφωθεί σε ευάρισθους κεντρικούς άξονες, όπως:
– Αντιμετώπιση ακρίβειας και ενίσχυση εισοδήματος‧
– Διασφάλιση εργατικών δικαιωμάτων‧
– Φορολόγηση του πλούτου‧
– Αντιμετώπιση στεγαστικής κρίσης‧
– Κοινωνικός έλεγχος στρατηγικών υποδομών‧
– Μείωση των στρατιωτικών εξοπλισμών‧
– Ενεργειακή δημοκρατία και κοινωνικοποίηση της ενέργειας.
Η αποδοχή του οραματικού πλαισίου και οι προγραμματικές συμφωνίες για την οικοδόμηση ενός μετώπου της ριζοσπαστικής Αριστεράς και Οικολογίας δεν διασφαλίζουν από μόνα τους την επιτυχία του εγχειρήματος. Η συνύπαρξη ανθρώπων με διαφορετικές πολιτικές διαδρομές και καταβολές προϋποθέτει την αποδοχή από όλους/όλες ενός κοινού πλαισίου αρχών, που κατ’ ελάχιστον θα περιλαμβάνει τα εξής:
– Σεβασμός στην αυτονομία των κομματικών οργανώσεων‧
– Ρητή δέσμευση για την καταδίκη κάθε μορφής βίας, απειλής, εκφοβισμού στο εσωτερικό του κινήματος και την επιβολή συγκεκριμένων κυρώσεων σε περιπτώσεις παραβίασης‧
– Δέσμευση για έμπρακτη υπεράσπιση της ισότητας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σεβασμό στον αυτοπροσδιορισμό και καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω καταγωγής, φύλου, ταυτότητας φύλου, σεξουαλικού προσανατολισμού ή αναπηρίας.
Οι διαφορετικές πορείες των κομμάτων στο παρελθόν και η κριτική στις προηγούμενες επιλογές κάθε δύναμης εξετάζονται πολιτικά, αλλά η συμμετοχή κρίνεται και από τις σημερινές δεσμεύσεις και την έμπρακτη τήρησή τους. Η ιστορική συγκυρία απαιτεί τη δημιουργία ενός ενωτικού μετώπου της ριζοσπαστικής Αριστεράς και Οικολογίας με ορίζοντα τον σοσιαλισμό, σαφές φιλεργατικό και οικοσοσιαλιστικό πρόγραμμα και κοινό δεσμευτικό πλαίσιο αρχών. Ενός μετώπου που δεν θα περιορίζεται σε εκλογικές συνεργασίες και συμφωνίες κορυφής, αλλά θα οικοδομείται από τα κάτω, μέσα από την κοινή δράση, τη δημοκρατική συμμετοχή και τους κοινωνικούς αγώνες.
Φωτο: ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ/EUROKINISSI
