Σκόρπια ανάμεσα στην άχαρη λειτουργικότητα των νεόδμητων, κρυμμένα σε κρυμμένους δρόμους, λυγισμένους από το βάρος του θριαμβευτικού ονόματός τους. Παρατημένα εκεί, να διακόπτουν πρόσκαιρα το διαρκές της προόδου που υπερτονίζει η οικοδομική δραστηριότητα γύρω τους. Εξαντλημένα σαν οργανισμοί, σκυμμένα σαν μια παλιά συγγενή που μένει στον ίδιο δρόμο με εμάς, αλλά δεν μάθαμε ποτέ το όνομά της. Τα εγκαταλελειμμένα σπίτια που τα αγαπάμε και τα ονομάζουμε παλιά.
Όσο πιο μεγάλα τόσο πιο ακατοίκητα, σαν ο χώρος να γίνεται ηχώ της απουσίας. Και όσο μεγαλύτερο το μέγεθος τόσο πιο έντονα αντηχεί. Τόσο που ακούς τους ήχους που δεν είναι πια εκεί. Το σούρσιμο των βημάτων, τις παιδικές φωνές μιας επίσκεψης, τα οικογενειακά τραπέζια και τα τσουγκρίσματα των ποτηριών. Τα παλιά σπίτια, τα εγκαταλελειμμένα σπίτια, ακατάστατοι βωμοί και η καθημερινότητα που πια έχει περάσει επιβιώνει ως θυσία. Αλλά θυσία σε ποιον;
Κάποια από αυτά στέκουνε μισογκρεμισμένα, αλλά δεν έχουν ακόμη εγκαταλειφθεί. Μια μεγάλη γυναίκα, ένα αντρόγυνο ακόμη κατοικούν το παλιό σπίτι που ξεφτίζει ολόκληρο. Σαν το περιβάλλον τους να έχει προλάβει την αποδημία τους, σαν να προοικονομεί το φευγιό τους και αυτοί να αντιστέκονται σε ό,τι τους πολιορκεί, ακόμα και στο ίδιο τους το σπίτι.
Άλλα πάλι αφημένα στον καιρό, σφραγισμένα όπως όπως. Μόνο τα παιδιά της γειτονιάς μπαίνουν μέσα, ίσως και κάποια ταλαίπωρη ψυχή που ψάχνει καταφύγιο. Χόρτα ξεπροβάλουν στις γωνίες, στα πατώματα. Σαν να τα διεκδικεί η φύση σαν υπενθύμιση του ύπνου της κάτω από τα μπετά. Ναι ακόμα και μέσα στη χτισμένη μας πραγματικότητα η φύση μας διεκδικεί όλους, τόσο τους ανθρώπους όσο και τα έργα τους.
Όταν περνάς απ’ έξω ο αέρας κουβαλά κάτι από το βάρος τους. Γιατί τα εγκαταλελειμμένα σπίτια δεν έχουν πραγματικό βάρος. Είναι ο αέρας που κουβαλά την υποψία των φωνών που παρήλθαν, τα σχέδια των οικογενειών που κάποτε έζησαν εδώ και σχεδίασαν ένα μέλλον. Ένα μέλλον που μεταφέρθηκε κάπου μακριά ή ακυρώθηκε, κανείς δεν ξέρει. Και όμως άμα σταθείς μπροστά τους, κάτι σε κυκλώνει ανεπαίσθητα. Η διαδοχή των γενεών, ο ξενιτεμός και οι επιστροφές, τα παιδιά που γίνονται γονείς, οι γονείς που γίνονται παιδιά, αυτοί που φεύγουν και αυτοί που γεννήθηκαν, η μοναξιά των ανθρώπων που τώρα έχει γίνει μοναξιά του σπιτιού, σαν ολόκληρο το σπίτι να έχει συμπυκνωθεί στην μορφή μιας μικρής κοπέλας που μελαγχολεί σε κάποιο από τα δωμάτιά του. Μόνη της, απογοητευμένη, αγνοώντας όλο το μέλλον που έχει μπροστά της, όλη την ομορφιά της ζωής που την περιμένει, ακόμα και της πιο σκυφτής ζωής.
Τα σπίτια μας γερνούν από χρόνο. Όχι από τον χρόνο που έχουνε πίσω τους, αλλά από τον χρόνο που δεν έχουνε μπροστά τους. Και πόσο απότομα γερνούν. Σαν οι άνθρωποι μέσα τους να ήταν η σπονδυλική του στήλη. Ένα σπίτι χωρίς γεγονότα επιταχύνει την πτώση του. Τίποτα δεν επιδιορθώνεται, τίποτα δεν συντηρείται. Μόνο κομμάτια ολόκληρο πέφτει μέσα στον εαυτό του. Και γύρω του οι άγριες πολυκατοικίες να το κοιτούν περιπαικτικά. Άλλωστε, είναι που και αυτές στέκουν στη θέση άλλων σπιτιών, όμοιο με αυτό, σπιτιών που γκρεμίστηκαν για να χτιστούνε αυτές. Πόσα σπίτια κατοικούν μέσα στα καινούρια σπίτια; Γιατί εδώ τίποτα δεν αντικαθίσταται. Όλα συνεχίζουν στον χώρο. Όσο χρόνο και αν τους αφαιρέσεις. Ζούνε μαζί. Ακόμη και κρυφά. Σιωπηλά μέσα στη χυδαία άνεση των λειτουργικών διαμερισμάτων.
Σπίτια παλιά και τα αγαπάμε. Εγκαταλελειμμένα από τον χρόνο των σπιτιών, αλλά όχι από τον χρόνο των ανθρώπων. Γιατί σε αντίθεση με τα μνήματα που μένουν ξαπλωμένα, τα σπίτια στέκονται πάντοτε όρθια. Ακόμα και όταν δεν είναι πια εκεί.
*Η ερώτηση του στίχου είναι δάνειο από ένα ποίημα του Θωμά Γκόρπα
