Ο Τζαβέντ Ασλάμ ήρθε στην Ελλάδα την εποχή που ο Νίκος Ρωμανός μόλις είχε γεννηθεί. Και οι δύο βρίσκονται σε αυτή τη χώρα εδώ και κάτι παραπάνω από τρεις δεκαετίες. Οι διαδρομές τους όμως δεν έχουν καμία σχέση. Παρά ταύτα, για την εξουσία τέμνονται στο ίδιο ακριβώς σημείο: στη χρησιμότητά τους ως παραδειγματικές υποθέσεις. Ο ένας ως «ο μετανάστης που μιλάει πολύ», ενώ ο άλλος ως «ο πολιτικός εχθρός» που πρέπει να απωλέσει την ιδιότητα του ανθρώπου και, κατ’ επέκταση, των δικαιωμάτων. Έτσι, η εξουσία, που μοιάζει να τους χρειάζεται περισσότερο από οτιδήποτε, τους χρησιμοποιεί συχνά πυκνά ως σκιάχτρα: τους σηκώνει ψηλά, τους δείχνει με το δάχτυλο, τους φορτώνει εκ των προτέρων με ό,τι θέλει να πειθαρχήσει την κοινωνία εν συνόλω.
Ίσως να μην είναι εντελώς τυχαίο ότι ο Νίκος Ρωμανός εξακολουθεί να βρίσκεται προφυλακισμένος, βιώνοντας μια δικαστική ομηρία καφκικού χαρακτήρα, όπως ο ίδιος έχει περιγράψει την κατάσταση που ζει. Ένα κατηγορητήριο «σαθρό, μνημείο νομικών ακροβασιών και αυθαιρεσιών» δεν λειτουργεί στην περίπτωσή του ως αναζήτηση της αλήθειας, αλλά ως μηχανισμός εξάντλησης και πειθάρχησης αρχικά του ίδιου και σε τελική ανάλυση του κοινωνικού συνόλου. Ο Τζαβέντ Ασλάμ, από την άλλη, βρίσκεται για ακόμη μία φορά μπροστά στην απειλή της απέλασης, παρότι έχει οικοδομήσει οργανική σχέση με τη χώρα: χρόνια ζωής εδώ, κοινωνικούς δεσμούς, δημόσια παρουσία, μια πραγματικότητα που δεν μπορεί να σβήσει καμιά διοικητική πράξη. Κι όμως, όσες ρίζες και να έχεις, η εξουσία είναι εκεί να σου θυμίσει ότι δεν αρκούν, και έτσι ό,τι δεν κατάφερε τότε ο Νότης Μηταράκης επιχειρείται τώρα από τον Θάνο Πλεύρη.
Και στις δύο περιπτώσεις πάντως είναι σαφές πως, όταν η εξουσία αποφασίζει ότι χρειάζεται αποδιοπομπαίους τράγους, δεν κινείται αποκλειστικά με νομικά εργαλεία. Κινείται με πολιτικούς συμβολισμούς, κινείται με επικοινωνιακή πειθαρχία, κινείται παράγοντας ένα μήνυμα προς όλους τους υπόλοιπους, και το μήνυμα εδώ είναι απολύτως καθαρό: μην σηκώνεις κεφάλι. Έτσι προκύπτει η απάντηση στο αρχικό ερώτημα: η εξουσία είναι αυτή που φοβάται τον Νίκο Ρωμανό και τον Τζαβέντ Ασλάμ. Ναι, η εξουσία. Στο πρόσωπό τους, άλλωστε, δεν βλέπει μόνο τα ίδια τα άτομα άλλα ένα κομμάτι ενός συνόλου που είναι η ίδια η κοινωνία. Και έτσι μονίμως βασανίζει και απειλεί το κομμάτι για να δώσει μήνυμα στο σύνολο.
Τι φοβάται, όμως;
Φοβάται μια συζήτηση γύρω από τους νεκρούς της Χίου και της Πύλου.
Φοβάται την αντίδραση των νέων απέναντι στον αφόρητο βίο της ανεργίας και της ακρίβειας.
Φοβάται τελικά την κοινωνία ως τέτοια.
Φοβάται την αλήθεια.
Και έτσι δείχνει πυγμή για να συνηθίσουμε και να εσωτερικεύσουμε τον φόβο της.
Να συνηθίσουμε τον θάνατο στα σύνορα, να συνηθίσουμε την προφυλάκιση ως τιμωρία πριν από τη δίκη, να συνηθίσουμε το άσυλο ως ανακλητή «χάρη», να συνηθίσουμε τα σκάνδαλα, την αδικία, την οικονομική εξαθλίωση· να συνηθίσουμε, τελικά, ότι τα δικαιώματα δίνονται και αφαιρούνται ανάλογα με το πολιτικό κλίμα και τον εκάστοτε διαχειριστή. Γιατί η εναλλακτική, όπως μας θυμίζουν οι παπαγάλοι της, είναι το χάος. Όμως τα δικαιώματα δεν είναι μπόνους καλής διαγωγής. Δεν μας έχουν παραχωρηθεί ως δώρο. Τα δικαιώματα έχουν κατακτηθεί με αίμα και είναι το όριοτης εξουσίας. Είναι το όριο πάνω στο οποίο πρέπει να στηθούν οδοφράγματα και να προστατευθεί. Γιατί αν αυτό το όριο σπάει πάνω σε δύο βολικούς στόχους σήμερα, αύριο θα λείπει για όλους. Τέλος στις δικαστικές ομηρίες.
Λευτεριά στον Ρωμανό και στον Ασλάμ.





