Πρώτη εκλογική ήττα του Σουλτς
Την προηγούμενη Κυριακή έγιναν εκλογές στο μικρότερο κρατίδιο της (δυτικής) Γερμανίας, στο Ζάαρλαντ. Δεν θα γινόταν τόσο μεγάλη συζήτηση για το αποτέλεσμά τους, αν δεν ήταν η πρώτη εκλογική αναμέτρηση μετά την ενθρόνιση του Μάρτιν Σουλτς στην προεδρία του SPD και την ανακήρυξή του σε υποψήφιο καγκελάριο, γεγονός που εκτόξευσε τις δημοσκοπικές επιδόσεις του κόμματός του. Όλοι περίμεναν να «μετρήσουν» το «φαινόμενο Σουλτς» σε πραγματικές συνθήκες. Από αυτή τη σκοπιά τα αποτελέσματα παρουσιάζουν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για έναν επιπλέον λόγο: το Ζάαρλαντ είναι η πατρίδα του πρώην προέδρου του Σοσιαλιστικού κόμματος και σήμερα ιδιαίτερα δημοφιλούς στελέχους του Ντι Λίνκε, Όσκαρ Λαφοντέν, ο οποίος και ηγήθηκε του κόμματός του στις πρόσφατες εκλογές.
Πενιχρά κέρδη για το SPD
Δύο ήταν τα βασικά επίδικα των εκλογών. Η επίδοση του SPD, λόγω νέας ηγεσίας, και η πιθανότητα αλλαγής κυβερνητικού συνασπισμού από μαύρο-κόκκινο (CDU-SPD) σε κόκκινο-κόκκινο (SPD-Die Linke), γεγονός που αναπόφευκτα θα σηματοδοτούσε και ανάλογες προοπτικές για τις εθνικές εκλογές του φθινοπώρου. Τα αποτελέσματα μίλησαν διαφορετική γλώσσα. Οι Χριστιανοδημοκράτες της κ. Μέρκελ αύξησαν κατά 5,5% το ποσοστό τους σε 40,7% και 24 έδρες, ενώ οι Σοσιαλιστές του κ. Σουλτς έχασαν μία μονάδα, πέφτοντας στο 29,6% με 17 έδρες. Επιπλέον, το Ντι Λίνκε έπεσε στο 12,9% από το 16,1% κατακτώντας 7 έδρες. Τέλος, δεν ξαναμπήκαν στην τοπική βουλή τα κόμματα των Πράσινων (4%) και των Πειρατών (0,7%,) ενώ μπήκε για πρώτη φορά το ξενοφοβικό AFD με 6,2% και 3 έδρες. Τα αποτελέσματα αυτά δεν δίνουν άλλη επιλογή για σχηματισμό κυβέρνησης —26 έδρες απαιτούνται— παρά μόνο την συνέχιση του μεγάλου συνασπισμού μεταξύ Χριστιανοδημοκρατών και Σοσιαλιστών, κάτι που και τα δύο κόμματα άφηναν ούτως ή άλλως ανοιχτό.
Από αυτά, όμως, μπορούμε να εξάγουμε και μια σειρά ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Το SPD, αν και έφερε το δεύτερο χειρότερο αποτέλεσμα του από το 1957, συγκράτησε χάρη «στο φαινόμενο Σουλτς» την ευρύτερη πτώση του, δεν εισέπραξε, όμως, ούτε από την αύξηση της εκλογικής συμμετοχής από 61,6% σε 69,7% αλλά ούτε από την εξαφάνιση των Πειρατών από το 7,4% στο 0,7%, και τη μείωση Πράσινων και του Ντι Λίνκε. «Δεν ήταν το αποτέλεσμα που αναμέναμε…» αναγκάστηκε να πει στην πρώτη του εκλογική δήλωση ως πρόεδρος ο Σούλτς, «… όμως προσθέσαμε ψήφους», εννοώντας φυσικά σε σχέση με τις καταστροφικές προγνώσεις και όχι με τα προηγούμενα εκλογικά ποσοστά. Σαφέστερος ήταν ο αντιπρόεδρος του κόμματος Ραλφ Στέγκνερ. «Σε κανένα άλλο κρατίδιο δεν θα τεθεί το δίλημμα ανάμεσα σε μαύρο-κόκκινο και μόκκινο-κόκκινο κυβερνητικό συνασπισμό. Για το κόμμα μας παραμένουν όλες οι εκδοχές κυβερνητικής συνεργασίας ανοιχτές —εκτός από αυτή με το AFD…», για να εισπράξει την απάντηση από τον Όσκαρ Λαφοντέν ότι «μια στρατηγική που αποφεύγει να τοποθετηθεί σε περιεχόμενα και συμμαχίες, δεν μπορεί να είναι προωθητική…». Η συμπρόεδρος του Κόμματος της Αριστεράς, Κάτια Κίππινγκ ήταν πιο σαφής: «Απαραίτητο για την αλλαγή με δικαιοσύνη, είναι η σαφής τοποθέτηση και όχι η προσήλωση στην ασάφεια. Ο Σουλτς πρέπει να πει τώρα τι συγκεκριμένα επιδιώκει και με ποιους θέλει να τα υλοποιήσει».
Η ύψιστη αρετή
Αν μπορούμε να προβάλουμε αυτό το αποτέλεσμα σε παγγερμανικό επίπεδο, τότε το συμπέρασμα είναι απογοητευτικό. Οι πρόσφατες εκλογές απέδειξαν ότι οι γερμανοί ψηφοφόροι φοβούνται και τη μικρότερη αλλαγή. Σταθερότητα είναι η ύψιστη αρετή. Πάνω από 85% των ψηφοφόρων δήλωσαν σε πρόσφατη μέτρηση ότι είναι ικανοποιημένοι από την προσωπική τους οικονομική κατάσταση. Γιατί να ρισκάρουν ανατροπές, όταν μάλιστα στη δυτική Γερμανία μια κόκκινο-κόκκινη κυβέρνηση τους ξυπνάει μνήμες του παρελθόντος για δυνάμεις που δεν «κατανοούν» τους κανόνες της οικονομίας και της ευημερίας. Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι ο συνδυασμός των ψηφοφόρων διαμαρτυρίας προς το AFD με την ευφορία από την υποψηφιότητα Σουλτς θα οδηγούσε μέρος του εκλογικού σώματος σε νέες αναζητήσεις και πιθανές ανατροπές. Εκεί είναι, όμως, ακριβώς το σημείο που οι γερμανοί ψηφοφόροι φοβούνται επικείμενες αλλαγές και τραβούν το χειρόφρενο της σταθερότητας, έτσι όπως αυτοί την κατανοούν. Εδώ θέλω να σημειώσω ότι φαινόμενα και πειραματισμοί, όπως αυτοί της Μεγάλης Βρετανίας με το Brexit και των ΗΠΑ με τον Τραμπ, μάλλον ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο την γερμανική «αρετή» της ακινησίας, αφαιρώντας ταυτόχρονα δυναμική από το AFD. Το 94% των ψηφοφόρων του CDU και 68% αυτών του SPD, (69% του συνόλου) δήλωσαν πριν τις εκλογές ότι είναι ικανοποιημένοι από το μεγάλο κυβερνητικό συνασπισμό. Αυτό αποτυπώθηκε και στον τρόπο που τελικά ψήφισαν στην κάλπη.
Είναι εφικτή με βάση τα παραπάνω μια πολιτική ανατροπή στη Γερμανία, που θα μπορούσε να είναι και καταλύτης για τον τερματισμό της καταστροφικής λιτότητας στην ίδια τη Γερμανία και στην Ευρώπη ολόκληρη; Ναι, με μια βασική προϋπόθεση: το SPD και ο Μάρτιν Σουλτς να αποκοπούν από το άρμα της νεοφιλελεύθερης πολιτικής, να αποκηρύξουν αξιόπιστα την «ατζέντα 2010», να μιλήσουν ανοιχτά για κοινωνική δικαιοσύνη, για αλληλεγγύη στην Ευρώπη, για αύξηση του κατώτατου μισθού στη Γερμανία, για αναδιανομή του πλούτου στη χώρα τους και την Ευρώπη. Να τοποθετηθούν με σαφήνεια στο ζήτημα της επόμενης κυβερνητικής συνεργασίας, αποκλείοντας το μαύρο-κόκκινο συνασπισμό με την Μέρκελ, προκρίνοντας από τώρα τη συνεργασία με την Αριστερά και τους Πράσινους στη βάση μιας νέας κοινωνικής ατζέντας που θα αποτελέσει και το πλαίσιο σύγκρουσης με τις δυνάμεις που υλοποιούν το σχέδιο συνταγματοποίησης της λιτότητας στην Ευρώπη. Σε διαφορετική περίπτωση δεν θα χάσουν μόνο αυτοί μαζί με τους γερμανούς εργαζόμενους, τους άνεργους και τους εξαρτώμενους από τα κοινωνικά επιδόματα, αλλά ολόκληρη η Ευρώπη.
Γιώργος Χονδρός, ΚΕ ΣΥΡΙΖΑ
