ΜΕΤΑ ΤΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ
Πορτογαλία: Η αριστερά μπροστά στις νέες προκλήσεις
Οι Πορτογάλοι με την ψήφο τους στις εκλογές της περασμένης Κυριακής έστειλαν ένα σαφές μήνυμα καταδίκης της πολιτικής της λιτότητας και ταυτόχρονα επιδοκίμασαν την πολιτική για την ανάκαμψη της χώρας με την κοινωνική δικαιοσύνη και το σεβασμό των δικαιωμάτων των εργαζομένων.
Ο ηγέτης του Σοσιαλιστικού Κόμματος (ΣΚ), Αντόνιο Κόστα ήταν αδιαμφισβήτητος νικητής των εκλογών αυτών. Σε μια χρονική περίοδο όπου τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα των χωρών της Ευρώπης τα οποία βρέθηκαν στην εξουσία και εφάρμοσαν πολιτικές λιτότητας, με ή και χωρίς μνημόνια, αποδοκιμάστηκαν από τους ψηφοφόρους χωρίς να διαγράφεται ελπίδα ανάκαμψης τους.
Το ΣΚ ήρθε πρώτο σε ψήφους παίρνοντας το 36,69% έναντι του 32,32% του 2015, ενώ τα άλλα κόμματα της αριστεράς που στήριξαν και συνέβαλαν αποφασιστικά, πήραν το 9,86% και 19 έδρες. Το ΚΚ Πορτογαλίας και οι Οικολόγοι Πράσινοι που συμμετείχαν στην εκλογική συμμαχία του Δημοκρατικού Ενωτικού Συνασπισμού (CDU) δεν συγκράτησαν το ποσοστό τους, από 8,23% του 2015 πήραν μόνο 6,47%, με αποτέλεσμα να χάσουν 7 έδρες από τις 19 που είχαν πάρει στις προηγούμενες εκλογές.
Τα δύο κόμματα της δεξιάς, το Σοσιαλδημοκρατικό (PSD) πήρε το 27,9% και 77 έδρες και το Σοσιαλδημοκρατικό – Λαϊκό Κόμμα πήρε 4,25% και 5 έδρες. Πλήρωσαν για την πολιτική τους που οδήγησε τη χώρα στα μνημόνια. Και τα δύο κόμματα μαζί δεν συγκέντρωσαν το 36,86% των προηγούμενων εκλογών. Στις εκλογές αυτές εμφανίστηκε ένα οικολογικό κόμμα, των Οικολόγων, των Ανθρώπων, των Ζώων και της Φύσης (PAN), που δεν ανήκει «ούτε στην αριστερά, ούτε στη δεξιά» όπως διακηρύσσει. Συγκέντρωσε το 3,28% και κέρδισε 4 έδρες. Τέλος, για πρώτη φορά παρουσιάστηκε και ακροδεξιό κόμμα που πήρε το 1,3% και 1 έδρα.
Η αποχή έφθασε σε ποσοστά ρεκόρ στο 45,5%. Μια αποχή που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια και οφείλεται στις πολιτικές λιτότητας που επέβαλε η «τρόικα» το χρον��κό διάστημα 2011-2014. Μια πολιτική που έθιξε κυρίως τα λαϊκά στρώματα, τα οποία παλεύουν να βγουν από τη δύσκολη κατάσταση χωρίς να βλέπουν θεαματικά αποτελέσματα.
Για μια σταθερή κυβέρνηση
Με βάση τα αποτελέσματα, η αριστερά συνολικά διαθέτει 137 έδρες από τις 230 και σε ένα ποσοστό γύρω στο 55%. Ο Αντόνιο Κόστα μπορεί να σχηματίσει σχετικά άνετα κυβέρνηση. Έχει ήδη αρχίσει τις συζητήσεις με τα κόμματα και τις πολιτικές δυνάμεις, για το σχηματισμό μιας όσο γίνεται ευρύτερης κυβέρνησης. Γιατί γνωρίζει –σύμφωνα με αναλυτές– ότι δεν μπορεί να ακολουθήσει μια πολιτική των «μικρών βημάτων» και ότι θα πρέπει να σχηματίσει μια κυβέρνηση με σταθερή πλειοψηφία.
Λίγο πριν σχηματίσει την κυβέρνησή του έχει ήδη συμμαχήσει με το πρωτοεμφανιζόμενο μικρό κόμμα το ΠΑΝ (Κόμμα Ανθρώπων, Ζώων και Φυτών) για να τραβήξει το ενδιαφέρον των ψηφοφόρων, κυρίως των νέων.
Στο μπλοκ της δεξιάς τα κόμματα προσπαθούν να κλείσουν τις πληγές που ανοίχτηκαν με τις εκλογές. Έτσι ο ηγέτης του ΣΚ δεν έχει να αντιμετωπίσει ιδιαίτερα προβλήματα. Γι΄ αυτό το βλέμμα του είναι στραμμένο, σύμφωνα με τους αναλυτές, πάντα προς τα αριστερά. Θα μπορούσε να συμμαχήσει με το Μπλόκο της Αριστεράς, που κράτησε σταθερά το ποσοστό του στο 10%. Πρόκειται για ένα κόμμα που μετράει. «Ένα τέτοιο κόμμα είναι προτιμότερο να το έχει κάποιος σύμμαχο παρά αντίπαλο. Σίγουρα όμως η συμμαχία με τη ριζοσπαστική αριστερά και τους κομμουνιστές θα ήταν χωρίς αμφιβολία όπως έδειξε η τετραετία που πέρασε. Μια συμμαχία ικανή να εκπροσωπήσει ευρύτερα κοινωνικά στρώματα», υποστηρίζει ο πολιτειολόγος Αντόνιο Κόστα Πίντο.
Η χώρα έχει ανάγκη από μια τέτοια κυβέρνηση, γιατί όπως είπε ο Αντόνιο Κόστα, μετά από την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, «έχουμε συνείδηση ότι στο διεθνές πλαίσιο βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μεγάλες προκλήσεις. Σήμερα υπάρχουν κάποιες πραγματικότητες που δεν μπορεί κανείς να τις αγνοήσει. Όπως η κλιματική αλλαγή που μας επιβάλει να πάρουμε κρίσιμες αποφάσεις. Αποφάσεις που θα καθορίσουν το μέλλον μας και θα διασφαλίσουν την πολιτική σταθερότητα».
Η αλλαγή πορείας
Το εκλογικό αποτέλεσμα, ένας θρίαμβος για τον Αντόνιο Κόστα, πέρα από τις πρώτες εντυπώσεις, έχει προκαλέσει πολλές συζητήσεις και αναλύσεις. Πώς μια αριστερή κυβέρνηση σε μια χώρα, όπως η Πορτογαλία που πέρασε από την περιπέτεια του μνημονίου, κατόρθωσε να σταθεί στα πόδια της και να αλλάξει τη ροή των πραγμάτων, χαράζοντας μια πολιτική που βρίσκεται στον αντίποδα απ΄ αυτήν που πρότεινε και επέβαλε η τρόικα; Όλα ξεκίνησαν μετά την εκλογή το φθινόπωρο του 2015 και την αδυναμία των δεξιών κομμάτων να σχηματίσουν κυβέρνηση, καθώς και την άρνηση του Αντόνιο Κόστα να συμπράξει σε μια κυβέρνηση της μεγάλης συμμαχίας με τη δεξιά. Αντίθετα, πήρε τη μεγάλη απόφαση να συνεργαστεί με τα κόμματα της αριστεράς το ΚΚ Πορτογαλίας και το Μπλόκο της Αριστεράς. Στην επίτευξη της συνεργασίας τα κόμματα αυτά έπαιξαν σημαντικό ρόλο, όπως και τα συνδικάτα και οι κοινωνικές οργανώσεις. Μια «απίθανη» συμμαχία, όπως αναφέρθηκε, προσπάθησαν να την απαξιώσουν, θεωρήθηκε προσωρινή, ικανή να λύσει κάποιες μικροδιαφορές, γι΄ αυτό χαρακτηρίστηκε με το προσωνύμιο «geringoca».
Η συνεργασία αυτή, αν και δεν εκφράστηκε στο κυβερνητικό επίπεδο, άντεξε γιατί κέρδισε τη λαϊκή αποδοχή και στήριξη ακόμα και των συνδικάτων, τα οποία ήρθαν σε σύγκρουση μαζί της όταν θεώρησαν ότι έπρεπε να προχωρήσουν σε μια τέτοια ενέργεια, τη στάση αυτή των συνδικάτων δεν μπόρεσαν και δεν θέλησαν ορισμένοι αναλυτές να κατανοήσουν. Ότι είναι διαφορετικός ο ρόλος και οι υποχρεώσεις των συνδικάτων από αυτόν της κυβέρνησης που μπορούν όμως να βρίσκονται στον ίδιο πολιτικό – ιδεολογικό χώρο.
Οι μεγάλες προκλήσεις και ο ρόλος που έχει να παίξει η αριστερά, όχι μόνο στην Πορτογαλία αλλά και στις άλλες χώρες της Ευρώπης, επιβάλλει να προσφύγουν στην εμπειρία της Πορτογαλίας μετά το 2015 για τη διαμόρφωση ενός ευνοϊκού συσχετισμού δυνάμεων στο πλαίσιο του νέου πολιτικού τοπίου που διαμορφώνεται. Η νέα περίοδος για την αριστερά της Πορτογαλίας αποκτά ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Τα συνδικάτα, και πιο συγκεκριμένα η Γενική Συνομοσπονδία των Εργαζομένων της Πορτογαλίας, έχει ήδη καλέσει για τις 11 Οκτωβρίου πανεθνική συνδιάσκεψη των συνδικάτων στα πλαίσια παρέμβασής τους στη συζήτηση για τον προϋπολογισμό που θα κρίνει την πορεία της κυβέρνησης.
Πράξη ευθύνης η υποδοχή των μεταναστών
Ο Αντόνιο Κόστα, σε αντίθεση με τους ηγέτες της Βόρειας, Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που αντέδρασαν στο μεταναστευτικό, κλείνοντας τα σύνορα, ανακοίνωσε ότι «είναι έτοιμος να υποδεχθεί 10.000 μετανάστες από τη Μέση Ανατολή το Αφγανιστάν και θα προετοιμάσει τις δομές που απαιτούνται. Πρόκειται για μια πράξη ηθικής και μια καλή ευκαιρία να ξαναζωντανέψουν οι αγροτικές περιοχές».
Από δήλωσή του τον Δεκέμβριο του 2016.
Το Πορτογαλικό ΚΚ για το αποτέλεσμα και τη νέα κυβέρνησης
Σε ένα πρώτο κείμενό του, μετά τις εκλογές, αναφέρεται στο αποτέλεσμα και στη θέση του για τη νέα κυβέρνηση που θα την καθορίσει μετά την κατάθεση του νέου προϋπολογισμού. Στη συνέχεια μεταφέρουμε εδώ μερικά εκτεταμένα αποσπάσματα:
«Είναι προφανές ότι στη διάρκεια των τελευταίων χρόνων με τα μέτρα που πάρθηκαν για την υπεράσπιση, αποκατάσταση και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων ήταν σημαντική η προσπάθεια και οι λύσεις που πρότεινε το Πορτογαλικό ΚΚ και οι σύμμαχοι του Οικολόγοι Πράσινοι. Όπως σημαντική ήταν και η συμβολή του στο να βρεθεί μια λύση που θα ανταποκρινόταν στις ανάγκες της χώρας, αποτρέποντας το σχηματισμό μιας φιλελεύθερης κυβέρνησης με τη συμμαχία των συντηρητικών κομμάτων PSD/CDS, που θα συνέχιζε τις επιθέσεις κατά του πορτογαλικού λαού.
Όμως, παρόλα αυτά έγινε σαφές πως η αποτροπή των αρνητικών μέτρων και η πρόοδος που σημειώθηκε δεν επαρκούσαν ώστε να δώσουν λύσεις στα προβλήματα της χώρας… Η κατάσταση της χώρας και οι προοδευτικές εξελίξεις στη διάρκεια των τελευταίων χρόνων, χωρίς να θέλουμε να υποτιμήσουμε την ανάγκη για καινούργιους αγώνες και νέες θετικές εξελίξεις, επιβάλει ακόμα περισσότερο την ανάγκη της διασφάλισης του δρόμου για μια πολιτική, η οποία θα είναι σε ρήξη με τις βασικές πολιτικές της δεξιάς…
Για να υπάρξει μια ολοκληρωμένη απάντηση στα προβλήματα της χώρας, θα πρέπει να διακόψουμε με τα συμφέροντα του μεγάλου κεφαλαίου, να θέσουμε στο κέντρο των προβλημάτων την αναβάθμιση της εργασίας και των εργαζομένων…
Είναι αναγκαία σήμερα μια εναλλακτική πολιτική, πατριωτική της αριστεράς που δεν μπορεί να την εγγυηθεί το ΣΚ.
Αυτό, όμως, που δεν θα πρέπει να επιτρέψουμε είναι να μην ακυρωθούν όσα πραγματοποιήσαμε στον τομέα των δικαιωμάτων και των εισοδημάτων. Να μην υποχωρήσουμε σε ότι ψηφίστηκε για την εργασία, ούτε για το εκλογικό σύστημα, ούτε στις λεγόμενες μεταρρυθμίσεις που συμμερίζονται το ΣΚ και το Δεξιό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα…»
Σχετικά με τη θέση του ΚΚ Πορτογαλίας για τη συμμετοχή του ή όχι στην κυβέρνηση αναφέρει: «Με τη δημοσίευση του προϋπολογισμού το CDU θα καθορίσει όπως πάντα τη θέση του, τηρώντας τις δεσμεύσεις που έχει απέναντι στους εργαζόμενους και το λαό. Αποφασισμένο να αγωνιστεί ενάντια σε όλα τα αρνητικά μέτρα και τα πισωγυρίσματα του ΣΚ».
