Για τη δεξιά το εκλογικό σύστημα δεν ήταν ποτέ θέμα αρχής. Αντίθετα, η θεωρία και η πράξη της μας διαβεβαιώνουν διαχρονικά ότι είναι ένα εργαλείο για τη διαμόρφωση, με κάθε τρόπο, ευνοϊκών συσχετισμών στη βουλή για τη διασφάλιση της εξουσίας και της εξυπηρέτησης των στόχων της. Μαρτυρούν περί αυτού τα πιο απίστευτα εκλογικά συστήματα, ιδίως της μετεμφυλιακής περιόδου, πνευματικά παιδιά των νομοπαρασκευαστών της δεξιάς. Πρόκειται για κοινό μυστικό, ωστόσο εντυπωσιάζει ο κυνισμός με τον οποίο επιβεβαιώνεται από τις τοποθετήσεις της ηγεσίας της ΝΔ με αφορμή το σχέδιο νόμου που έχει εισαχθεί σχετικά αυτές τις μέρες στη βουλή.
Την καλοπροαίρετη, αλλά και την κακοπροαίρετη, συζήτηση περί εκλογικού συστήματος που ξεκίνησε με την ανακίνηση του ζητήματος της απλής αναλογικής από την κυβερνητική παράταξη, ήρθαν να διακόψουν με εξαιρετικά απότομο τρόπο οι τοποθετήσεις δύο ηγετικών στελεχών της ΝΔ: του κ. Κουμουτσάκου, ο οποίος λειτουργεί θεσμικά ως ο «αντ’ αυτού» του προέδρου Κυρ. Μητσοτάκη, και του αντιπροέδρου του κόμματος Αδ. Γεωργιάδη.
Μ’ εμάς ή με την αναλογική;
Ο πρώτος, υπονομεύοντας κάθε διάθεση για μια θεωρητική λίγο-πολύ συζήτηση για τη χρησιμότητα ή την καταστροφικότητα της απλής αναλογικής, έθεσε χωρίς προσχήματα το πλαίσιο μέσα στο οποίο δέχεται η αξιωματική αντιπολίτευση να τοποθετηθεί το ζήτημα, πλαίσιο που δεν είναι άλλο από του πολιτικού κυνισμού και του πολιτικού εκβιασμού. Με την ιδιότητά του ως εκπρόσωπος τύπου προειδοποιεί όσους σκέφτονται να ψηφίσουν υπέρ της κατάργησης του μπόνους και της ψήφου στα 17, μόνο και μόνο για να μη γίνουν ρεζίλι, μια που θα εμφανίζονταν ασυνεπείς με τον –μέχρι χθες– εαυτό τους, πως «όσοι συμπράξουν [στην υπερψήφιση των διατάξεων] δεν θα έχουν το άλλοθι της άγνοιας», θα διαπράξουν «συνειδητό πολιτικό έγκλημα» και δεν θα μπορούν να συμπεριληφθούν στις «ευρωπαϊκές μεταρρυθμιστικές δυνάμεις» (και όλοι ξέρουμε τι εννοούν μ’ αυτό στη ΝΔ…)
Με άλλα λόγια, όσοι αγνοήσουν τις προειδοποιήσεις της και θελήσουν να τοποθετηθούν κατά συνείδηση, ή ακόμα και σύμφωνα με τα καλώς νοούμενα συμφέροντά τους, θα πρέπει να διαλέξουν μεταξύ σοβαρότητας και μετεκλογικής συνεργασίας με την ηγεμονική στο χώρο του «ευρωπαϊκού μεταρρυθμισμού» ΝΔ. Διαφορετικά, θα βρουν κλειστή την πόρτα, όταν έλθει εν τη βασιλεία της.
Το ερώτημα με ποιον θα πάνε και ποιον θ’ αφήσουν έχει τεθεί με τον πιο κυνικό τρόπο στα κόμματα του κέντρου από την ηγεσία της δεξιάς: η οριοθετική και διαχωριστική γραμμή δεν «παίζεται», ή μεθ’ ημών ή καθ’ ημών, και τέρμα η συζήτηση περί καταλληλότερου –για το έθνος, βέβαια–εκλογικού συστήματος. Κατάλληλο είναι όποιο διατηρεί το μπόνους, ώστε να αποπειραθεί να αποκτήσει η ΝΔ την ηγεμονία επί των ταλαντευόμενων του κέντρου.
Η ασυνέπεια της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ
Φυσικό επόμενο ήταν, λοιπόν, ο εκβιασμός να προκαλέσει προβλήματα στο εσωτερικό των περισσότερων κομμάτων αυτής της κατηγορίας. Η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ ψάχνει να βρει επιχειρήματα, για να πείσει ότι η πρόταση που είχε καταθέσει μόλις το 2015, δια χειρός Βενιζέλου (κατάργηση του μπόνους), δεν έρχεται σε αντίθεση με τη σημερινή θέση της περί διατήρησής του: νέες συνθήκες – νέα καθήκοντα… Έλα, όμως, που και η πρόσφατη συνδιάσκεψη της Δημοκρατικής Συμπαράταξης προέκρινε την απλή αναλογική, χωρίς μπόνους, ως θέση των δημοκρατικά συμπαρατασσόμενων… Αναμενόμενο ήταν να διαφοροποιηθεί η ηγεσία της ΔΗΜΑΡ και να μη μείνει πια όχι ίχνος σοβαρότητας στη Συμπαράταξη, αλλά και ίχνος ισχυρής επιχειρηματολογίας.
Αν υποθέσουμε, όμως, ότι και ο πιο κυνικός πολιτικός θέλει κάποια προσχήματα για να κρυφτεί, τον κ. Γεωργιάδη ο υπέρμετρος κυνισμός του δεν τον αφήνει. Ο αντιπρόεδρος του προέδρου Μητσοτάκη έσπευσε να δώσει ακόμα βαθύτερο ιδιοτελές πολιτικό περιεχόμενο στη συζήτηση περί εκλογικού συστήματος:
« Ο κ. Τσίπρας», είπε, «ανησυχεί από τις αποκαλύψεις Γκαλμπρέιθ και θέλει να φτιάξει μια επόμενη βουλή, στην οποία δεν θα υπάρχει σχετική πλειοψηφία για να τον πάει σε εξεταστική επιτροπή».
Μπόνους για τη ρεβάνς
Κατ’ αντιδιαστολήν, μάς επιτρέπεται να συμπεράνουμε ότι, κατά τη λογική του κ. Γεωργιάδη, η ΝΔ θέλει, αντίθετα, μια βουλή που «να τον πάει σε εξεταστική» τον Τσίπρα. Κι αυτό μπορεί να το κάνει μόνο με το μπόνους. Συνεπώς, αυτό το σύστημα, με το μπόνους, είναι σωτήριο –για το έθνος, βέβαια. Τέτοια ατράνταχτη επιχειρηματολογία κατά της απλής αναλογικής είχαμε χρόνια να ακούσουμε. Τα επιχειρήματα περί πολιτικής αστάθειας και υπονόμευσης της κυβερνησιμότητας μοιάζουν με τρόφιμους παρθεναγωγείου μπροστά στις φωναχτές σκέψεις του κυρίου αντιπροέδρου της ΝΔ.
Η απλή αναλογική, ακόμη και χωρίς όριο εισόδου στη βουλή, δεν είναι φάρμακο που θεραπεύει πάσαν νόσον και πάσαν μαλακίαν. Ούτε μπορεί να αποτρέψει τη μια ή την άλλη τοποθέτηση των κεντρώων δυνάμεων ως προς το ζήτημα των συμμαχιών. Αυτές, άλλωστε, προφανώς εξαρτώνται και από την τοποθέτηση των κοινωνικών δυνάμεων που τα κεντρώα κόμματα επιθυμούν να εκφράσουν. Μπορεί, ωστόσο, να αποτρέψει την τεχνητή –με μπόνους– ανάδειξη ενός ηγεμόνα στο χώρο της συντήρησης, ο οποίος μπορεί –εκ των προτέρων, μάλιστα– να εκβιάζει τη συμπαράταξη στο πλευρό του και υπό την κυριαρχία της πολιτικής του.
Όσο για εκείνους που πιστεύουν ότι θα έπρεπε η αριστερά να το ξανασκεφτεί κάπως για την απλή αναλογική, γιατί δεν αποκλείεται το μπόνους να τη συμφέρει, να το πούμε άλλη μια φορά: πέρα από την έγνοια για το μετασχηματισμό των κοινωνικών συσχετισμών που πρέπει να έχει η αριστερά, χρειάζεται να έχει και την επίγνωση ότι μια τεχνητή πλειοψηφία στη βουλή δεν υποκαθιστά με τίποτα τον πραγματικό πολιτικό συσχετισμό μέσα στο εκλογικό σώμα. Ακόμα και από αυτή την άποψη, η αριστερά οφείλει να επιδιώκει την ακριβέστερη αποτύπωση της λαϊκής θέλησης στα έδρανα της βουλής.
Χ. Γεωργούλας
